Analyse
Naar een Europa met 26 lidstaten? 6 jaar geleden - maandag 12 december 2011

Door het Britse njet, zijn het slechts 26 van de 27 EU-lidstaten die een akkoord bereikten over een beter geïntegreerd en verantwoordelijker fiscaal Europa.

Helaas wijzigt het akkoord niets fundamenteels aan de rol van de ECB en werd er geen strategie uitgetekend om de groei op te krikken en de competitiviteit van de perifere eurolanden te herstellen. De keuze voor pure strakheid dreigt de reële economie zuur op te breken...

 

Stabiliteitspact revisited?

In maart 2005 dreigden er sancties voor Duitsland omdat het Duitse begrotingstekort uitsteeg boven de 3 %. Berlijn deed er toen alles aan om de spelregels van het Groei- en Stabiliteitspact te versoepelen en van sancties gespaard te blijven. Zes jaar later vraagt datzelfde Berlijn om een strakker budgetair beleid op basis van principes die erg gelijken op het Stabiliteitspact van vóór 2005. Het akkoord dat de Europese leiders (behalve Brits premier Cameron) vorige week bereikten, zet belangrijke stappen in de richting van een begrotingsunie. Het principe van financiële sanering moet door de lidstaten omgezet worden in fundamentele nationale wetgeving. Ze behouden hun budgettaire autonomie, maar zodra het begrotingstekort uitstijgt boven de 3 % van het bbp, vertaalt zich dat quasi automatisch in sancties. De ministers van Financiën zullen ook regelmatig bijeenkomen om elke ontsporing in de kiem te smoren. De lidstaten behouden de souvereiniteit over het beheer van hun overheidsfinanciën, maar bij ontsporingen zullen ze inmenging moeten dulden die ingrijpender wordt naarmate de ontsporing drastischer wordt. Dat de Britten weigerden het akkoord te aanvaarden, is op dat vlak een probleem, want de Europese instellingen zijn in hun huidige vorm niet in staat om de opvolging van het akkoord te realiseren en om zich uit te spreken over eventuele sancties.

 

Niet ingrijpend genoeg

Het is begrijpelijk dat Duitsland geen extra geld wil geven aan de perifere eurolanden indien daar geen strakke begrotingsdiscipline tegenover staat. Het beheer van de overheidsfinanciën en de belastingontduiking in veel van die landen was de voorbije jaren geen toonbeeld van hoe het moet. Tegenover die eis tot budgettaire discipline stelt Duitsland echter weinig in de plaats. Het uitgeven van gezamenlijke euro-obligaties, waardoor alle landen goedkoper financiering zouden kunnen vinden, werd nog maar eens afgewezen. En het enige nieuwe element in het akkoord - het ter beschikking stellen van 200 miljard nieuwe bilaterale leningen bij het IMF - moet de komende dagen nog bevestigd worden. De rol van de ECB is nauwelijks veranderd. Het bijdrukken van eurobiljetten en de massale opkoop van overheidsschulden blijft nog altijd geen optie. De ECB zal een actievere rol gaan spelen in de financiering van de banken (nu ook lenen op looptijden tot 36 maanden + bredere waaier financiële activa waarborgen) maar ze zal nog altijd geen landen rechtstreeks financieren. Ze kreeg wel het beheer toegewezen over het Europees Fonds voor Financiële Stabiliteit (EFSF) en over het stabiliteitsmechanisme (oorlogskas van ± 500 miljard euro, activering vervroegd naar juli 2012).

 

Weinig oog voor groei en competitiviteit

Het akkoord moet ervoor zorgen dat alle lidstaten strak in de pas lopen en voorziet regels en sancties, maar het heeft nauwelijks oog voor de zwake economische groei die de eurozone blijft ondermijnen en al evenmin voor het competitiviteitsverlies van de perifere eurolanden. De Duitse economie teert op het grote overschot op de Duitse handelsbalans (ondanks de zwakke binnenlandse vraag) en Duitsland verwacht dat zijn Europese partners dat voorbeeld volgen. Het handelsoverschot van het ene land is echter maar mogelijk doordat andere landen met een tekort kampen. Dat elk land op hetzelde moment een overschot heeft, is onmogelijk. Als grootste economie van Europa zou Duitsland kunnen bijdragen aan het herstel van zijn Europese partners door zijn binnenlandse vraag aan te zwengelen. En als dat niet lukt, zouden er maatregelen kunnen worden genomen om de meest verzwakte economieën erbovenop te helpen. Van dat alles is er helaas geen sprake in het nieuwe akkoord.

 

Geen einde aan de crisis

Door een strakkere budgetaire convergentie te eisen voor de hele eurozone, herroept Duitsland de desastreuze versoepeling van het Stabiliteitspact, waar het zelf om gevraagd had. Het nieuwe akkoord is een stap in de richting van een Europa waarin elke lidstaat blijk zal moeten geven van meer verantwoordelijkheidszin en van een degelijk financieel beheer. Anderzijds reikt het geen snelle oplossing aan voor de schuldencrisis, doet het niets om de Europese economie aan te jagen of de competitiviteit van de meest verzwakte landen op te krikken, en zorgt het al evenmin voor fundamentele wijzigingen aan de rol van de ECB (die wellicht als enige komaf kan maken met de crisis die Europa nu al bijna 2 jaar teistert).

 

We raden u dan ook aan om uw portefeuille te blijven diversifiëren en ze te spijzen met activa van buiten de eurozone.

 

Raadpleeg onze strategie

 

Deel dit artikel