Analyse
De limieten van de ECB 6 jaar geleden - donderdag 6 oktober 2011

De Europese Centrale Bank, die dikwijls wordt voorgesteld als een deel van de oplossing voor de schuldencrisis, is niet altijd behulpzaam in vergelijking met de Bank of Engeland of de Fed. Waarom?

Monetisatie van de schuld

De ratingbureaus en de financiële markten, die zich zorgen maken over de schuldencrisis in de eurozone, zijn veel inschikkelijker voor het Verenigd Koninkrijk en de VS. Nochtans is de financiële toestand van deze twee ook vrij slecht. Het verschil in behandeling valt te verklaren doordat de twee landen, van bij het begin van de crisis, hebben kunnen rekenen op de monetaire autoriteiten om de nare gevolgen van overmatige schuldenlast te beperken. De ECB is pas uit haar schelp gekomen als de euro onder zware druk is gekomen. De Fed van haar kant heeft maar liefst voor 1 250 miljard dollar hypotheekleningen opgekocht van de financiële instellingen die ze aanhielden. Dankzij deze financiële steun konden ze weer meer lenen aan bedrijven en gezinnen maar ook aan de overheid. En omdat dit niet volstond om de economische motor opnieuw op gang te krijgen en een stijging van de rentevoeten tegen te houden, heeft de Fed daarna een nieuwe aankoopprogramma gelanceerd. Ze kocht deze keer voor 600 miljard USD staatsobligaties. De Fed financiert dus met andere woorden de Amerikaanse staat door geld bij te drukken.

Een strikt mandaat

De Amerikaanse instelling heeft eigenlijk een dubbel mandaat. Enerzijds verzekert ze dat de prijzen in toom blijven anderzijds zorgt ze voor een volledige tewerkstelling. Ze kan dus een veel vrijere politiek voeren en op het ene moment de prijzen meer aandacht geven en op een ander moment de tewerkstelling. De Bank of Engeland van haar kant is sinds het begin van de crisis zeer soepel geworden, sommige nemen zelfs laks in de mond, in het ten uitvoer brengen van haar mandaat dat er trouwens enkel uit bestaat om de prijzen onder controle te houden.

 

Daartegenover heeft de ECB, op vraag van de Duitsers die zeer argwanend stonden tegenover de creatie van een gemeenschappelijke centrale bank, zich gespiegeld aan de onverzettelijke Bundesbank. Haar mandaat is dus zeer strikt: het enige objectief is de inflatie op een aanvaardbaar niveau, namelijk 2 % te houden. De Amerikanen handelen dus volgens hun mandaat, de Britten kennen zichzelf enkele vrijheden toe terwijl de Europese monetaire autoriteiten doen wat ze kunnen! Sinds het begin van de crisis heeft de ECB massaal liquiditeiten ter beschikking gesteld van de banken. Ze mogen zich zonder beperkingen herfinancieren bij de ECB. En wanneer de rating van overheidspapier van sommige landen werd verlaagd en banken, die dergelijk papier in portefeuille hadden, werden gestraft, heeft de ECB haar eisen om financiering te verkrijgen met dit papier als onderpand versoepeld. Recenter nog heeft ze zelfs op het randje van het legale af overheidsobligaties gekocht op de secundaire markt ter waarde van 160 miljard EUR waardoor ze de toorn van sommige lidstaten op haar hals haalde. De aankoop van overheidspapier gaat echter wel ten koste van de kredietverlening. Want de ECB, die nauwgezet zijn mandaat om de inflatie te beknotten naleeft, verbiedt zichzelf immers om geld bij te drukken. Elke euro die ze in de markt voor staatspapier steekt, wordt terug uit de markt gehaald door een lening aan te gaan bij een bank.

Een centrale bank mag niet alles

Niettegenstaande het tijd heeft gekost vooraleer de ECB boven zijn eigen reglementaire beperkingen en interne onenigheden is uitgestegen, biedt de instelling vandaag haar volledige medewerking aan het beheersen van de schuldcrisis door onder andere Italiaans staatspapier te kopen op een moment dat beleggers deze effecten laten links liggen. Een centrale bank kan via haar tussenkomsten een liquiditeitscrisis vermijden maar kan evenwel niets doen tegenover een solvabiliteitscrisis. Een staat financieren die geen zin heeft om budgettaire bezuinigingen door te voeren of met een torenhoge schuld zit, is enkel het faillissement van deze wat verlengen.

 

Hoewel in het Verenigd Koninkrijk de centrale bank staatsschuld opkoopt, doet de regering ook zijn duit in het zakje door zijn financiën op een radicale manier opnieuw gezond te maken. Hetzelfde geldt voor de VS, zelfs wanneer Obama en zijn gevolg nalaat om het budgettaire plaatje bij te kleuren. Het is te verantwoorden dat de ECB Italiaanse schulden – de regering Berlusconi heeft de nodige maatregelen genomen om de solvabiliteit van Italië te vrijwaren – of schulden van andere solvabele landen opkoopt maar het is nutteloos en gevaarlijk, gezien het bijna faillissement, om Griekenland te financieren. Het is immers in de eerste plaats aan politici om een plan op te stellen om de solvabiliteit van Griekenland te bewerkstelligen.

 

Deel dit artikel