Analyse
De crisis heeft toekomst 6 jaar geleden - woensdag 28 september 2011

De schuldencrisis in de eurozone blijft de markten verontrusten. De voorbije dagen viel er heel wat slecht nieuws te rapen waardoor er steeds meer vraagtekens bij de toekomst van de euro worden geplaatst.

Italiaanse rating verlaagd

Het ratingbureau Standard & Poor’s heeft vorige week de rating van Italië verlaagd van A+ naar A. Een beslissing die niet alleen een gevolg is van het immobilisme van de Italiaanse politiek om het land uit het moeras te trekken maar ook van de zeer zwakke economische groei die Italië ondermijnt. Nochtans vallen de overheidstekorten, met een percentage die lager ligt dan 5 % nogal mee. Dit terwijl Frankrijk in 2009 en 2010 gemiddeld een deficit van 7 % moest opbiechten en het Europese gemiddelde 6 % bedroeg. Daarenboven is de Italiaanse overheidsschuld tussen 2007 en 2011 met slechts 16 % gestegen (zie grafiek) tegenover een stijging van 24 % voor de eurozone en respectievelijk 22 % voor Duitsland en 23 % voor Nederland. Maar de overheidsschuld ligt dicht bij de 130 % van het BBP, één van de hoogste niveaus van Europa. Maar dit is geen nieuw probleem want de schuld lag tien jaar geleden al boven de 120 % van het BBP. Wat echter nieuw is, is dat het land het steeds moeilijker krijgt om zich te financieren. De gezinnen, grote spaarders en over het algemeen weinig met schulden beladen, financieren nog altijd een groot deel van de Italiaanse schuld maar de vergrijzing, die sneller gebeurt dan gemiddeld in Europa, maakt dit wel moeilijker. Gepensioneerden potten hun spaarcenten meer en meer op om een rustige oude dag te kunnen hebben. En de jongeren? Ze zijn niet in staat de fakkel over te nemen. Ze worden getroffen door een zeer moeilijke arbeidsmarkt en een stagnatie van de lonen. Italië hangt dus meer en meer af van buitenlandse beleggers om zijn schulden te financieren maar ze zijn niet meer bereid om dit zoals in het verleden te doen tegen rentevoeten die rond het Duitse niveau schommelen. Het land is verplicht om zijn economie te herdynamiseren en grondige herstructureringen door te voeren wil het zijn financiën weer gezond te maken want de voorbije tien jaar is de groei nauwelijks positief geweest.

 

Madeira, molensteen voor Portugal

Portugal heeft ook voor een verrassing gezorgd. Slechts enkele dagen nadat Europa en Duitsland te kennen gaven dat Portugal op de goede weg was, liet het land weten dat het eiland Madeira, één van zijn autonome regio’s, een tekort van 1,1 miljard euro heeft weggemoffeld. Deze tegenvaller vertaalt zich in een verhoging van het overheidstekort van 0,3 % voor het lopende jaar en zal het objectief om het deficit terug te brengen tot 5,9 % extra bemoeilijken. Maar naast de impact op de cijfers krijgt ook het vertrouwen in het land een flinke knauw en worden de gelijkenissen met Griekenland opnieuw uitvergroot.

 

Griekse tragedie: zonder einde

Terwijl Italië en Portugal van dichtbij werden gevolgd door de markten, was het toch weer Griekenland die een hoofdrol in de crisis opeiste. Er rijst steeds meer twijfel over de capaciteit van het land om te voldoen aan de eisen van Europa en het IMF. Het land staat opnieuw aan de rand van de afgrond omdat de gezondmaking van de openbare financiën en de privatisering van publieke maatschappijen, die de staatskas moeten vullen, vertraging hebben opgelopen. Het land kan zich niet meer financieren op de internationale markten en is volledig afhankelijk van internationale financiële hulp. De experts van de Troika (Europese Commissie, Europese Centrale Bank en het Internationaal Muntfonds) willen zoveel mogelijk concessies van de Grieken voor hun geld. Het gevolg is een spelletje blufpoker die eeuwig kan aanslepen hoewel op korte termijn de kans op een blokkering van het nieuwe hulppakket zeer klein is gezien de mogelijk zware gevolgen. Zelfs als er meer maatregelen worden genomen in Griekenland is succes niet verzekerd. De belastbare basis is immers relatief klein, jarenlange belastingontduiking is daar niet vreemd aan. Het staat buiten kijf dat het verbreden van die basis een werk van lange adem zal worden…

 

Compromis

De meest waarschijnlijke optie om de crisis op te lossen is een compromis te sluiten waar er ruimte is voor een gedeeltelijke wanbetaling van Griekenland. De schulden zouden opnieuw draaglijker worden terwijl er ook voor gezorgd wordt dat er voldoende wordt terugbetaald zodat het Europese financiële systeem niet wordt ondermijnd. Daarna zou men de banden tussen het land en Europa en het IMF strakker moeten aanhalen terwijl de ECB een hulppakket klaar zou moeten hebben voor de Europese banksector. In afwachting hiervan overheerst de twijfel op de markten en wordt Italië aangevallen waardoor het overleven van de euro op de helling komt te staan. Het is aan Europa om te handelen als ze dit laatste uit de wereld wil helpen.

 

Deel dit artikel