Analyse
Naar situatie van wanbetaling in de VS? 6 jaar geleden - vrijdag 29 juli 2011

Volgens de Treasury zullen haar koffers leeg zijn vanaf 2 augustus. Bereikt het Congres tegen dan geen akkoord over een verhoging van het schuldenplafond, dan zal de schatkist niet meer in staat zijn al haar verplichtingen na te komen. De VS dreigt zelfs zijn AAA-rating te verliezen waarop het al altijd kon bogen...

 

Vooral een politiek probleem

Puur financieel bekeken was er niets dat deed vermoeden dat de VS op korte termijn in een situatie van wanbetaling zou kunnen belanden. De overheidsschuld zal in 2011 weliswaar uitstijgen boven de 100 % van het bbp en een groot deel van het schuldpapier dat door de schatkist werd uitgegeven is in werkelijkheid in handen van de centrale bank (die eigen schuldpapier opkocht met bijgedrukte dollars), maar desondanks blijven beleggers wereldwijd zonder verpinken Amerikaans schuldpapier afnemen, en dat tegen rentevoeten van amper zowat 3 % op 10 jaar. Dat was echter buiten het Congres gerekend, waar de discussie over een verhoging van het schuldenplafond de voorbije weken steeds scherper werd. De Republikeinen willen de overheidsuitgaven en de rol van de overheid in de economie inperken, de Democraten vrezen dat het terugdringen van de uitgaven voor een terugval van de economie zal zorgen.

 

Potentieel zware gevolgen

Als een akkoord uitblijft, kunnen de gevolgen groot zijn. Indien ze haar leencapaciteit niet kan optrekken, zou de schatkist ervoor kunnen kiezen om in eerste instantie haar schuldeisers terug te betalen, ten nadele van bijv. de financiering van lokale overheden en sociale zekerheid. Op die manier kan ze misschien even een situatie van wanbetaling afwenden en voor de markten doen alsof er niets aan de hand is, maar die strategie is niet houdbaar en vroeg of laat zou het land toch in gebreke blijven, met nog veel zwaardere gevolgen, o.a. grote turbulentie op de financiële markten. De zowat 4,8 miljard dollar aan credit-default swaps (verzekeringen tegen wanbetaling) zou dan geactiveerd kunnen worden en de nog herstellende financiële sector opnieuw een harde slag toedienen. Erger nog, een situatie van wanbetaling gevolgd door een hogere risicopremie zou wellicht zorgen voor een bruuske stijging van de rentevoeten waartegen de VS zich kan financieren. Dat zou niet alleen de schatkist zuur opbreken, maar ook bedrijven die kunnen terugvallen op een staatswaarborg om zich goedkoop te financieren, zoals vastgoedkredietreuzen Fannie Mae en Freddy Mac. Uiteindelijk zou alle krediet duurder worden en hogere rentevoeten zullen de groei afremmen en de economie misschien zelfs in een recessie doen belanden. En dan is er ook nog het besmettingsgevaar voor de hele wereldeconomie... Amerikaans schatkistpapier wordt immers nog altijd – ten onrechte volgens ons – beschouwd als de risicoloze belegging bij uitstek en vormt vanuit die optiek een van de hoekstenen van het wereldwijde financiële systeem. Het instorten van de Treasuries zou dus een tsunami over de internationale financiële sector kunnen sturen, die zich beroofd zou zien van zijn "veiligheidsreferentie" van de voorbije decennia en op zoek zou moeten naar alternatieven. Zoiets laat het ergste vrezen voor de dollarkoers en zou ook landen als China, Japan en de landen van het Arabisch schiereiland ertoe kunnen bewegen om de VS niet langer even gretig te blijven financieren als nu. Door die enorme risico's verwachten de meesten nog altijd dat Democraten en Republikeinen alsnog tot een vergelijk zullen komen.

 

AAA-rating in gevaar

De vraag is dan nog maar of een eventueel akkoord er ook voor zal zorgen dat de VS zijn AAA-rating kan behouden waarop het tot nu toe altijd prat kon gaan. Het land kreeg al diverse waarschuwingen van de ratingbureaus en zal met een echt saneringsplan op de proppen moeten komen om een ratingverlaging af te wenden. Zo'n verlaging zou ook grote gevolgen hebben. Want als de markt voor Amerikaans schuldpapier de grootste en meest liquide ter wereld is, dan is dat ook te danken aan het feit dat heel wat institutionele langetermijnbeleggers (zoals pensioenfondsen) uitsluitend beleggen in AAA-activa. Het verlies van die rating kan ertoe leiden dat die fondsen Amerikaans papier de rug toekeren, met als gevolg dat de rentevoeten voor de VS fors gaan stijgen. En een stijging met 0,6 à 0,7 % van de rente op (middel)lange termijn vertaalt zich voor de Treasury in een bijkomende schuldenlast van ± 100 miljard dollar per jaar!

 

Conclusie

De huidige crisis biedt echter ook beleggingskansen, in die zin dat een mogelijke ratingverlaging voor de VS er institutionele beleggers kan toe aanzetten om op zoek te gaan naar andere effecten met een AAA-rating. De appetijt voor obligaties van landen met gezonde overheidsfinanciën, zoals Zwitserland, Canada, Zweden of Denemarken, zou weleens verder kunnen stijgen en deze activa blijven dan ook in onze portefeuilles. Amerikaanse overheidsobligaties blijven we daarentegen mijden (politieke onzekerheid, magere rendementen en mogelijke ratingverlaging).

Deel dit artikel