Analyse
Opgeven eurozone is geen optie 7 jaar geleden - dinsdag 7 december 2010

Door de Ierse reddingsoperatie en de aanslepende problemen rond de Europese overheidsschulden vrezen sommigen al dat de eurozone zal barsten. We denken we niet dat het zo'n vaart zal lopen…

 

Terugkeer naar eigen munt geen oplossing

Als de perifere eurolanden uit de euro zouden stappen en teruggrijpen naar een nationale munt, dan kunnen ze die munt devalueren (export goedkoper) en zo onmiddellijk hun competitiveit terugwinnen. Dat is alvast de theorie. In de praktijk is zo'n devaluatiestrategie allerminst evident. Hoe ver moet men de waarde van de eigen munt laten zakken?

 

En voor hoelang? Landen die deze weg inslaan, zullen synoniem staan voor onzekerheid, buitenlandse beleggers zullen hen de rug toekeren, en de rentevoeten voor zowel de staat als de binnenlandse bedrijven zullen de hoogte ingaan. Hoe betaal je als overheid uitstaande schulden terug die uitgedrukt zijn in euro terwijl de fiscale inkomsten geïnd worden in een gedevalueerde eigen munt ? Een redenering die ook geldt voor de privésector, die o.a. hypothecaire leningen en consumentenkredieten is aangegaan in euro, terwijl lonen en andere inkomsten in de lokale en ontwaarde munt zouden uitgedrukt zijn. Het aantal wanbetalingen zou spectaculair stijgen...

 

En het opgeven van de euro zou ook paniek veroorzaken bij de lokale spaarders, want waarom zouden die hun spaarcenten in het land houden als ze weten dat ze zullen worden omgezet in een lokale munt die gedoemd is aan waarde in te boeten? Een massale kapitaalvlucht naar het buitenland en/of een "run on the banks" kan in geen tijd de instorting van het binnenlandse financieel systeem veroorzaken.

 

Duitse inspanningen vergeefs?

Voor Berlijn is het behoud van de eurozone op een heel andere manier belangrijk. Door in de euro te stappen, koos Duitsland voor de lange termijn. Na meer dan een decennium van loonmatiging slaagde het land erin om de competitiviteit van zijn economie te verhogen t.o.v. zijn Europese handelspartners en is het zelfs op wereldschaal opnieuw concurrentieel. Als de eurozone barst, zijn al die inspanningen vergeefs geweest. Uiteraard hoeft de Duitse industrie weinig te vrezen van exportpluimgewichten zoals Griekenland, Ierland of Portugal, maar wat als bijvoorbeeld ook Italië of Frankrijk uit de eurozone zouden stappen en hun munt zouden devalueren? De euro fungeert nu als het ware een beetje als (export)domper voor landen die er niet in geslaagd zijn hun productiviteit in dezelfde mate op te krikken als Duitsland. Voor Duitsland is het opgeven van de euro dus eigenlijk synoniem voor het opgeven van de eigen suprematie, die werd verworven door jarenlang de buikriem aan te halen.

 

Daarnaast hebben de Duitse banken geprofiteerd van de overvloedige spaarcenten van de Duitse gezinnen om geld te lenen aan perifere landen, die vaak ook hongerig zijn naar Duitse producten. Die banken (en veel andere Duitse bedrijven) hebben er dus allerminst baat bij als de kredietmarkt zou stremmen of de wanbetalingen zouden stijgen. Tot slot zijn door de financiële problemen van de VS veel beleggers ook op zoek naar een solide munt. Een euro zonder de perifere landen of een nieuwe Duitse mark zouden dan ook erg gretig onthaald worden, in die mate dat een waardestijging onvermijdelijk is. En dat zou dan weer geen goed nieuws zijn voor de Duitse exporteurs!

 

Euro overgewaardeerd t.o.v. de dollar

Wij zien dus weinig voordelen in een eventueel opgeven van de eurozone en de markten lijken die mening te delen. De euro moest recentelijk tot 8 % prijsgeven t.o.v. de dollar, maar hij blijft nog altijd ruim 10 % overgewaardeerd t.o.v. die dollar en t.o.v. het Britse pond. Die munten zijn weliswaar verzwakt doordat hun respectieve monetaire autoriteiten massaal geld hebben bijgedrukt, maar op het internationale toneel blijven ze erg belangrijk. Het grootste deel van de internationale wisselreserves wordt nog altijd aangehouden in dollar, daarna komt de euro, en op de derde plaats het Britse pond (vóór de yen). De markten mogen dus al een daadkrachtigere aanpak verlangen van de crisis rond de overheidsschulden, ze hebben er hoegenaamd geen baat bij om aan te sturen op barsten in de eurozone.

 

Te gevaarlijk

De eurozone is een essentiële pijler van de Europese economie. Begin je die weg te zagen, dan riskeert iedereen het dak op zijn hoofd te krijgen. Ook de sterkste landen (Duitsland op kop) hebben er dus baat bij om bij te dragen aan de financiering van de zwakkere broertjes. Maar uiteraard staan die perifere eurolanden voor de grootste uitdaging. Zij kunnen enkel hun competitiviteit terugwinnen dankzij bezuiniging en loonmatiging (en intussen zullen de sterkere Europese landen ook niet stilzitten). Geen prettig vooruitzicht, maar wondermiddelen bestaan niet en door nog maar te denken aan een eventueel opgeven van de euro, riskeren ze van de regen in de drop te komen. Dergelijk scenario lijkt ons dan ook niet voor binnenkort en alle betrokken partijen zullen er alles aan doen om iedereen aan boord van de euroschuit te houden.

 

Deel dit artikel