Analyse
Kan Ierland ook zichzelf redden ? 7 jaar geleden - dinsdag 12 oktober 2010

De Ierse banken kregen rake klappen kregen door de financiële crisis. Het land zal daar nog lang de prijs voor betalen.

 

Ierland was lange tijd de economische tijger van de eurozone maar zag sinds 2007 zijn economie met zowat 15 % krimpen en zijn schuld van 25 % van het bbp naar 100 % opklimmen! De oorzaak is te zoeken bij de Ierse banken, die eerst de vastgoedboom financierden en dan rake klappen kregen door de financiële crisis. De Ierse overheid kon haar banken voorlopig redden, maar zal daar nog lang de prijs voor betalen.

Steile opmars...

Ierland was lange tijd een succesverhaal binnen de Europese Unie. Dankzij een agressief fiscaal beleid (erg gunstig voor bedrijven) en een flexibele arbeidsmarkt trok het "Emerald Isle" buitenlandse investeerders aan als vliegen. De toetreding tot de eurozone deed de rest, met rentevoeten die vaak lager lagen dan de inflatie en er de Ieren toe aanzetten om zich op de vastgoedmarkt te storten en uit te geven zonder al te veel na te denken. Resultaat? Een stijging van het bbp per inwoner met maar liefst 50 % tussen 2000 en 2007, en een verdubbeling van de vastgoedprijzen !

... en harde landing

Door die snelle verrijking en de boomende vastgoedmarkt dachten de Ieren nog nauwelijks aan sparen en moesten de Ierse banken zich noodgedwongen tot de interbankenmarkt wenden om geld te lenen dat ze vervolgens konden doorlenen aan hun klanten. Een sprekend voorbeeld is het intussen genationaliseerde zorgenkind Anglo Irish Bank. Als specialist in de financiering van vastgoedpromotoren vertegenwoordigden de leningen van de bank in 2007 maar liefst de helft van het Ierse bbp! Gezien die enorme blootstelling konden de financiële crisis van 2008, het bevriezen van de kredietmarkten en de spectaculaire terugval van de vastgoedmarkt de ondergang van de bank alleen maar bespoedigen. En niet alleen Anglo Irish kwam in de problemen. Door de rampzalige situatie van de hele Ierse banksector besliste de Ierse overheid om verder te gaan dan de meeste andere landen en zich garant te stellen voor alle engagementen van de Ierse banken. Aanvankelijk werd de kost voor de redding van de banken geraamd op een paar miljard euro, vandaag is dat al opgelopen tot 50 miljard, een derde van het bbp, of ruim 11 000 euro per Ier! Het verwachte begrotingstekort voor 2010 klom van 12 naar 32 % en zal dit jaar wellicht de 100 % van het bbp bereiken en blijven doorstijgen tot zowat 120 % in 2014.

Banken voorlopig gered, maar wie redt Ierland?

De evolutie van de Ierse schuld is vooral afhankelijk van een terugkeer van de economische groei. Met een nog altijd erg flexibele arbeidsmarkt, gedaalde lonen en een gunstige fiscaliteit, lijkt het land in staat om snel zijn competitiviteit terug te vinden. Maar de uitdaging blijft enorm. Er werden al verschillende bezuinigingsplannen goedgekeurd (o.a. ambtenarenlonen gemiddeld 13 % omlaag, ontslag van duizenden ambtenaren, forse besparingen op de overheidsuitgaven) maar die zijn er nog niet in geslaagd om de vrije val van de fiscale inkomsten te stoppen. De minister van financiën heeft dan ook een nieuw plan aangekondigd, met daarin wellicht nieuwe loonmatigingen, nog meer ontslagen en een nog hogere fiscale druk voor de gezinnen. Een gewaagde gok omdat de werkloosheid (nu al 13,9 %) daardoor nog verder zou kunnen stijgen en er steeds meer gezinnen het moeilijk kunnen krijgen om hun woonlening af te betalen. En bijkomende wanbetalingen kunnen de broze banken missen als kiespijn! Zonder het broodnodige economisch herstel zal Ierland in een vicieuze cirkel belanden van zwakke groei en steeds grotere besparingen en kan de staatsschuld tegen 2015 aanzwellen tot 140 % van het bbp. Niet onlogisch dus dat kredietbeoordelaars (Fitch nog onlangs) hun rating voor Ierland terugschroeven.

Financiering op korte termijn verzekerd

Op de secundaire markt zijn de rentevoeten op Iers schuldpapier opgelopen tot bijna 7 %, een niveau dat niet meer werd gezien sinds 1997. Voorlopig is dat echter geen hoogdringend probleem aangezien er nog genoeg geld in de staatskas zit om alvast tot de zomer van 2011 de aangegane schuldverplichtingen te kunnen blijven nakomen (lees: om coupons en kapitaal terug te betalen van staatsleningen die tegen dan op vervaldag komen, in tegenstelling tot bijv. Griekenland dat wel met een hoogdringend tekort zat). Tegen de zomer van 2011 zal Dublin de markten wel moeten geruststellen. En dat wordt geen sinecure aangezien de economie aan de rand van een recessie lijkt te staan, de situatie op de vastgoedmarkt en de arbeidsmarkt verder achteruitboert en de verkiezingen van 2012 misschien wel vervroegd worden door de groeiende ontevredenheid.

Conclusie

Ierland zal nog heel lang de prijs betalen voor de excessen in de bank- en vastgoedsector, maar doordat het niet in acute geldnood verkeert, blijven de rentevoeten op Iers staatspapier voorlopig lager dan die op Griekse schulden. We raden u af om in te tekenen op schuldpapier van meer dan 1 "perifeer" euroland. Als u de hoge risico's aanvaardt en toch een gokje wilt wagen, kiest u in de huidige situatie o.i. best voor Grieks schuldpapier.

Deel dit artikel