Analyse
Landbouwgrondstoffen 7 jaar geleden - vrijdag 24 september 2010

De afgelopen weken en maanden gingen veel landbouwgrondstoffen door het dak en zetten nieuwe records neer. Verschillende factoren zoals een sterkere vraag en tegenvallende oogsten door slecht weer liggen aan de basis van de sterke toename. Erin beleggen is enkel voor speculanten, we raden dit ten zeerste af.

 

Stijgende prijzen

De opmars van landbouwgrondstoffen is de voorbije maanden indrukwekkend. Zo noteert koffie rond het hoogste niveau van de afgelopen 13 jaar, op drie maanden tijd ging de koers zo’n 50 % hoger. Katoen zette dan weer recent de hoogste koers van de voorbije 15 jaar neer. Ook de prijs van suiker, maïs, soja en tarwe kende de voorbije maanden een stijging van 50 % en meer. Opvallend is dat deze opmars gebeurde in een periode waarin de beurzen en andere (industriële) grondstoffen geen noemenswaardige vooruitgang konden boeken. Landbouwgrondstoffen hebben een eigen dynamiek en worden beïnvloed door specifieke elementen.

 

Onderliggende redenen

Heel wat factoren liggen aan de basis van de prijsstijgingen. Er zijn algemeen geldende aspecten, die voor alle landbouwgrondstoffen gelden, zoals de bevolkingsgroei en de toename van de levensstandaard. Er moeten steeds meer monden worden gevoed terwijl vooral de sterk groeiende middenklasse in de opkomende landen meer uitgeven aan hun voeding. De vraag zit met andere woorden fundamenteel in de lift. Bovendien is de voorbije 20 jaar heel weinig geïnvesteerd in landbouw terwijl (goede) landbouwgronden onder meer de bevolkingsgroei en fenomenen als erosie schaarser worden. Voeg daar nog de ontregeling van het klimaat daar aan toe en men krijgt druk op het aanbod.

 

Niet onbelangrijk is ook het feit dat landbouwgrondstoffen de voorbije jaren ‘ontdekt’ zijn als activaklasse en speculanten (hefboomfondsen…) en gewone belegger (via ETF’s en afgeleide producten) aantrokken. Deze toevloed van cash heeft deze vrij kleine markt verstoord en de prijzen opgedreven. Omgekeerd kan ook toen de massale terugtrekking van gelden tijdens de financiële crisis de prijzen stevig heeft doen terugvallen.

 

 

Specifieke factoren

Naast deze onderliggende tendensen spelen ook voor elke grondstof specifieke factoren een rol. De weersomstandigheden in de producerende landen zijn van cruciaal belang. De marktconcentratie heeft ook een belangrijke invloed. Voor sommige grondstoffen verdelen een handjevol producenten de markt. Als het weer in één van die landen tegenvalt of er duikt een ziekte op die de oogst aantast, kan de prijs een duw in de rug krijgen. Ook politieke instabiliteit (Ivoorkust voor cacao) en een politieke beslissing kan een effect hebben. Dit laatste kan niet beter worden geïllustreerd dan wanneer Rusland besliste om tot het einde van het jaar graanexport te verbieden omdat de oogst was tegengevallen. De evolutie van de voorraden is ook van belang. Als die gestaag slinken, kan de markt plots panikeren. Als de voorraden enorm zijn en nog stijgen, is een prijsstijging daarentegen zo goed als uitgesloten.

 

Ten slotte kan substitutie ook prijsbepalend zijn. De ene grondstof wordt vervangen door een andere omdat ze te duur (om te consumeren) of zeer goedkoop (om nog te produceren) is geworden. Een landbouwer kan bijvoorbeeld opteren om graan te verbouwen omdat de prijs op recordhoogte staat en daarna het risico lopen dat de prijs terugvalt omdat het aanbod te groot is geworden. De hogere prijzen zullen immers extraproducenten aantrekken.

 

 

Grondstoffen op zich

Bij elke landbouwgrondstof die recent door het dak gegaan is, hebben één of meerdere hierboven aangestipte elementen een belangrijke rol gespeeld. Bij suiker bijvoorbeeld hebben het samenvallen van verschillende elementen voor een koersexplosie gezorgd. De vraag zit enorm in de lift nu het verbruik in de ontwikkelingslanden toeneemt en het gebruik van suiker voor brandstof toeneemt. Op de markt dreigde een schaarste te ontstaan nadat de suikervoorraad enorm was geslonken en er problemen opdoken in verschillende Braziliaanse havens en de export vertraagde. Brazilië en India zijn samen goed voor 40 % van de productie. Wat koffie betreft was een tegenvallende oogst in Vietnam een katalysator van de prijsstijging. De voorraden waren op dat ogenblik aan het slinken en maakte de markten nerveus. Daarnaast speelde ook een technische reactie door de positionering van hefboomfondsen.

 

Slechte weeromstandigheden hebben de prijsstijging van graan in de hand gewerkt. Neerslag, overstromingen en ziektes aan de ene kant ofwel droogte en branden aan de andere kant hebben op verschillende plaatsen in de wereld de oogst doen mislukken. Het feit dat Rusland begin augustus heeft beslist om de uitvoer van tarwe tot eind dit jaar op te schorten om de eigen bevoorrading niet in gevaar te brengen en de lokale prijzen onder controle te houden, hebben de markt totaal verstoord.

 

 

Beleggingen

Door de introductie van trackers en andere producten is deze markt geopend voor iedere belegger. En aangezien dit marktsegment een eigen koers vaart biedt het de portefeuille een extra diversificatiemogelijkheid. Veel beleggers, groot en klein, zijn dan ook geïnteresseerd. Helaas is het geen gemakkelijke markt. Op korte termijn spelen heel veel factoren mee die de belegger niet in de hand heeft. Op de lange termijn is de prijs altijd een weerspiegeling van vraag en aanbod en ook dat aspect valt niet altijd juist in te schatten. We zouden om die redenen niet aanraden om erin te investeren. De prijzen zijn trouwens al zeer sterk gestegen en nu nog instappen lijkt ons geen goed idee. Ten slotte speelt er nog een technische kwestie een nefaste rol. De trackers beleggen immers niet rechtstreeks in de landbouwgrondstoffen zelf maar in afgeleide producten ervan die de prijs op de voet volgen. Deze techniek brengt heel wat kosten met zich mee en kan flink knagen aan het rendement. We komen hierop terug.

 

Deel dit artikel