Analyse
De Griekse crisis en haar gevolgen 7 jaar geleden - maandag 10 mei 2010
Na Griekenland, was het vorige week de beurt aan Portugal en Spanje om door de markten op de pijnbank te worden gelegd.

Het besmettingsrisico voor de hele eurozone heeft de Europese autoriteiten er dit weekend toegebracht opnieuw in te grijpen. De gevolgen zijn reeds duidelijk zichtbaar.

Het Griekse voorbeeld
De Griekse regering, aangepord door de markten en hun Europese homologen, heeft uiteindelijk een radicaal besparingsprogramma voorbereid om de staatsfinanciën terug recht te trekken: de afschaffing van de dertiende en veertiende maand voor ambtenaren en gepensioneerden, een nieuwe 2 % stijging van de BTW (na eerder al te zijn verhoogd in maart), een verhoging van de accijnzen op alcohol, tabak en brandstoffen met 10 %, een toename van de grondtaksen terwijl illegale bouwconstructies zullen worden belast, allerhande verminderingen van overheidsuitgaven, enz. Deze maatregelen zouden moeten toelaten over een periode van 3 jaar 30 miljard euro te besparen, het deficit terug te brengen van 13,6 % in 2009 tot 6,5 % van het BBP in 2012, de overheidsschulden te stabiliseren rond de 150 % van het BBP en tegen 2014 een overheidstekort te kunnen voorleggen binnen de Europese limiet van 3 % van het BBP en de schuld/BBP-ratio te kunnen doen afnemen. Maar om een dergelijk programma tot een succesvol einde te brengen zal de liquiditeitscrisis rond Grieks staatspapier moeten worden opgelost. Beleggers weigerden er te kopen behalve tegen astronomisch hoge rentevoeten. Reden genoeg voor het IMF en de leden van de eurozone om zich te engageren en voor de komende drie jaar 110 miljard EUR vrij te maken tegen een voorkeursrente. Zonder vandaag over een absolute garantie op succes te beschikken, zullen deze maatregelen de Griekse economie in een recessie duwen. Want door de overheidsuitgaven te verminderen en de koopkracht van de gezinnen te beknotten zal de economie een harde klap te verwerken krijgen met een verwachte daling van het BBP voor dit jaar van minstens 4 %.

Overhaaste besparingen
Het Griekse voorbeeld legt het schuldprobleem van staten, dikwijls geminimaliseerd door politieke verantwoordelijken, bloot en legt extra druk op de verschillende regeringen om tekorten snel te verminderen. Voor Portugal en Spanje, reeds in het vizier van de markten, is het zelfs hoogdringend. Om niet de laatste van de klas te worden, kwetsbaar te zijn voor speculanten en om besmetting te vermijden, moeten de landen van de eurozone dus de gezondmaking van hun overheidsfinanciën versnellen. De budgettaire politiek mag echter niet al te restrictief zijn want dit zou de nog fragiele economieën opnieuw in een recessie doen belanden. Als de eurozone bijvoorbeeld de overheidstekorten vanaf 2012 onder de 3 % brengt dan zal de Europese groei de komende twee jaar nihil zijn. Dit is waarom de overheden deze doelstelling pas op langere termijn beogen. Zullen de markten evenwel deze extra vertraging toestaan? We kunnen hieraan twijfelen gezien de aanvallen op Spanje en Portugal.

Principes in de kast
Het belangrijkste gevolg van de schuldencrisis is vandaag niet de besparingen, die vroeg of laat toch moesten gebeuren, of de zwakke groei waar Europa trouwens al een tijdje mee geconfronteerd wordt maar is de wijziging van het dogmatische denken van de Europese monetaire autoriteiten. De voorzitter van de Europese Centrale Bank, Jean-Claude Trichet herhaalde in januari nog dat de bank in geen geval haar politiek en haar regels om een land in moeilijkheden ter hulp te snellen, zou wijzigen. Tegenover de snelle verslechtering van de Griekse situatie is Trichet verplicht geweest zijn mening te herzien. Voor leningen die de instelling toekent aan banken aanvaardt het Griekse staatspapier als garantie, hoewel deze een onvoldoende kredietwaardigheid heeft om aan de criteria te voldoen. En de besmetting naar andere landen van de eurozone heeft de ECB er zelfs toegebracht een aankoopprogramma voor overheids- en privépapier te lanceren zodat de obligatiemarkten normaal kunnen blijven functioneren. Dit gegeven heeft de markten gerustgesteld. De ECB gaat dus weldegelijk geld creëren na maandenlang dit te hebben geweigerd (door obligaties aan te kopen, pompt ze gelden in de economie). Na de VS en het VK gaat de geldpers nu ook draaien in Europa.

Euro in het oog van de storm
Het eerste slachtoffer van de huidige crisis op de markten is de euro dat tegenover zowat alle munten ter wereld terrein heeft moeten prijsgeven. Een tendens die zal aanhouden zolang de problemen rond de overheidsschulden Europa blijven achtervolgen. Zich zomaar op gelijk welke andere munt storten (de dollar bijvoorbeeld) zou echter een grote fout zijn. De realiteit van vandaag is niet die van morgen en elke belegging moet worden gedaan met een langetermijnperspectief. De munten die de meeste garantie bieden in dit geval zijn de Zwitserse frank en de Zweedse kroon.

Deel dit artikel