Analyse
Griekenland 7 jaar geleden - maandag 19 april 2010
Moet kleur bekennen.

Europa heeft eindelijk een akkoord bereikt rond de voorwaarden van het Griekse hulpprogramma en biedt tot 30 miljard EUR aan tegen een rente van 5 %. Gecombineerd met de door het IMF beschikbaar gestelde hulpmiddelen van zo’n 15 miljard, zou het plan Griekenland moeten toelaten zijn verplichtingen na te komen en zijn schuld, die dit jaar vervalt, te herfinancieren. Maar daarna zal de hulp afhangen van hoe de Grieken het door Europa goedgekeurde besparingsplan in de praktijk brengen. Een zware beproeving!

Griekenland, slechte leerling van de klas
Het Europese Groei- en Stabiliteitspact, ingevoerd door het verdrag van Amsterdam in 1997, voorziet erin dat de landen van de Europese Unie bij expansie een sluitend budget realiseren zodat er ruimte bestaat om de economie in moeilijkere tijden via overheidstekorten te ondersteunen. Deze politiek moet toelaten de economie over een langere termijn uit te vlakken door oververhitting bij economische voorspoed tegen te gaan en de staten de middelen te geven om bij te springen bij een diepe crisis. Helaas hebben de Griekse autoriteiten hier geen enkele rekening mee gehouden! Na jarenlang de tekorten te hebben opgestapeld in jaren van sterke groei, waardoor de economie oververhit raakte, zijn ze vandaag verplicht om de crisis erger te maken door hun overheidsuitgaven flink terug te dringen.

Moeilijke maatregelen
Stopzetting van de stimuli voor de economie, daling van de uitgaven voor militaire doeleinden en gezondheidszorg, terugval van sommige sociale uitkeringen, bevriezing van de lonen in de overheidsdiensten, verhoging van de indirecte belastingen… het besparingsplan voorgesteld door de Griekse regering en recent goedgekeurd door Europa zal toelaten het overheidstekort over drie jaar te verminderen met 10 % maar het plan zal niet enkel gelukkigen maken. Logisch want deze sanering zal ten koste gaan van de Griekse burger. Griekenland is niet de enige die dit pad zal bewandelen. Reeds enkele kwartalen heeft Ierland en de Baltische staten gelijkaardige oplossingen ingevoerd. Maar in Griekenland moeten nog structurele ingrepen worden gerealiseerd zoals het pensioenstelsel. Het plan zal een zware impact hebben op de groei en in combinatie met het einde van de stimuleringsmaatregelen mogelijkerwijze dit jaar de economie in het rood duwen en de jaren daarna elke vorm van herstel moeilijk maken. Terwijl andere landen hun toevlucht kunnen nemen tot een devaluatie van hun munt om hun concurrentiekracht te herwinnen, kan Griekenland – dat ondanks alles volwaardig lid blijft van de eurozone – noch zijn munt devalueren noch de geldpers laten draaien. De wederopbloei van de concurrentiekracht zal pas gestalte krijgen door jaren van loonmatiging. Spijtig genoeg is dat een traag proces en zijn de vruchten ervan pas veel later zichtbaar. Bovendien is productiviteitsgroei geen sterk punt van de Griekse economie.

De Griekse crisis is niet voorbij
Hoewel het door te voeren saneringsplan zware inspanningen zal vergen, is het noodzakelijk, wil Griekenland zich de komende jaren opnieuw financieren. De kapitaalbehoeften zullen immers enorm zijn. Het overgrote deel van de Griekse schuld is op relatief korte termijn. Het overheidspapier in 2009 uitgegeven had een gemiddelde looptijd van slechts gemiddeld 5,6 jaar terwijl de gemiddelde looptijd voor de Griekse schuld in haar totaliteit 7,9 jaar bedraagt. Een belangrijk deel van die schuld zal de komende jaren moeten worden geherfinancierd en het land zal op de financiële markten moeten ronselen. Ongeveer 50 miljard EUR zijn nodig in 2010 om schulden en het deficit te (her)financieren. In 2011 komt 26 miljard EUR te vervallen, in 2012 31 miljard, in 2013 26 miljard en in 2014 31 miljard. Voeg daar nog elk jaar overheidsdeficit aan toe dat ook moet geherfinancierd worden. Zelfs in het beste geval, bij een deficit van slechts 2,8 % tegen 2012, zal het land verplicht zijn een extra 40 miljard EUR aan schulden uit te geven. Het Europese steunplan is goed nieuws voor het land op korte termijn en biedt de kans om de financiën opnieuw onder controle te krijgen. Het risico bestaat dat elke afwijking van het plan zwaar zal worden afgestraft op de markten.

Conclusies
Dankzij het Europese plan is de financiering van de Griekse overheidsschuld voor 2010, waarvan het grootste deel eind mei zal ingeblikt worden, verzekerd. Maar om een echte ontspanning van de Griekse rentevoeten te verkrijgen, zullen de markten wachten op tekenen van vooruitgang in de door Athene beloofde hervormingen, vooral omdat de Europese financiering nu net afhangt van het in de praktijk brengen van het stabiliteitsplan. Voor Griekenland moet het moeilijkste nog komen. Niettemin gaan we er vanuit, net zoals de voorzitter van de Europese Centrale Bank Jean-Claude Trichet, dat een wanbetaling van de Grieken onwaarschijnlijk is en dat de Grieken het nodige zullen doen om aan hun verplichtingen te voldoen.

Deel dit artikel