Analyse
Nieuwe pistes en oude onevenwichten 7 jaar geleden - dinsdag 23 maart 2010
Na weken van vage beloftes lijkt Europa eindelijk het belang van de Griekse scheeftrekkingen en het besmettingsgevaar ervan voor de andere landen van de eurozone te hebben ingezien.

IMF op Europees niveau?
In verlegenheid gebracht door de mogelijke interventie van het IMF (Internationaal Muntfonds) in één van haar lidstaten, heeft de eurozone opgeroepen een Europees Muntfonds (EMF) op te richten om landen in moeilijkheden bij te staan. In ruil zouden ze verplicht zijn om de nodige budgettaire maatregelen te nemen en hun schulden te verminderen. Voor Duitsland, dat het project verdedigt, is het vooral de bedoeling lidstaten te dwingen hun verplichtingen na te komen. Berlijn ziet er een toezichtmiddel in om de ontsporing van de overheidsfinanciën te vermijden en een mogelijkheid in om het kostenplaatje voor de Duitse belastingbetaler te beperken want één van de aangehaalde pistes is het fonds te laten financieren door de landen die het Stabiliteits- en Groeipact niet respecteren: een manier om de slechte leerlingen te straffen en de goede te belonen. Door de oprichting van het EMF zou het verdrag van Lissabon wel moeten worden gewijzigd, een wijziging die waarschijnlijk door een referendum in verschillende landen moet worden bekrachtigd. Een weinig aantrekkelijk vooruitzicht voor de Europese Unie aangezien er al ontelbare problemen zijn geweest voor de bekrachtiging van het verdrag zelf.

Europees ratingagentschap?
De voorzitter van Ecofin, Jean-Claude Juncker heeft eveneens opgeroepen tot de oprichting van een Europees ratingagentschap, onder de koepel van de Europese Centrale Bank (ECB). Een dergelijk agentschap zou zeker nuttig zijn aangezien bestaande ratingagentschappen aan zowat alles een AAA-rating hadden toegekend, ook aan de activa die later toxisch zijn gebleken. Een houding die misschien onbewust verbonden is aan hun manier van functioneren. Ze worden immers vergoed door de emittent van effecten die ze moeten beoordelen. De verleiding is dan ook groot om ze een goede rating te geven. Ander levensgroot probleem voor Europa is het aanvaarden van financiële activa als onderpand door de ECB om financiering te verkrijgen. Deze activa moeten vanaf 1 januari 2011 opnieuw een rating A- hebben of meer.
Enkel Moody’s geeft Griekse staatsobligaties nog een voldoende hoge rating. Europa geeft met andere woorden aan Moody’s het recht om te beslissen of de ECB Grieks overheidspapier wel of niet nog als onderpand mag gebruiken. Een zeer delicate situatie want een ratingverlaging zou de financiering van de overheidsschuld en de Griekse banken verder bemoeilijken.

Wanverhoudingen blijven bestaan
Zelfs als de twee projecten ooit tot een goed einde worden gebracht, zijn ze onvoldoende om het evenwicht van de Europese economie te herstellen. Als de landen uit Zuid-Europa kunnen worden beschuldigd van het verlies van concurrentiekracht, overconsumptie en te veel schulden dan kunnen Duitsland en andere landen uit het noorden niet ontkennen dat ze hiervan hebben geprofiteerd. Jaren van loonmatiging en hoge spaarquote hadden van Duitsland één van de minst dynamisme regio’s van Europa gemaakt en het is buiten de landsgrenzen – onder andere in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en landen uit Zuid-Europa (die Duitsland nu de les spelt) – dat Duitse bedrijven hun tweede adem hebben gevonden. Bovendien heeft de ECB de Europese rente op een veel te laag niveau gehouden, onder meer in de hoop de Duitse economie te dynamiseren, waardoor de consument uit de zuiderse landen werden aangespoord te consumeren en zich in de schulden te stoppen. Duitsland is medeverantwoordelijk voor de Europese en wereldwijde economische onevenwichten en het land moet zich afvragen wie zijn producten zal kopen indien de Angelsaksische en Zuid-Europese landen hun consumptie verminderen. Het economische rapport van Duitsland voor 2009 geeft een antwoord want zonder zelf te zijn getroffen door een vastgoedcrisis kromp de economie met 5 % terwijl de VS slechts een negatieve groei van 2,4 % heeft gekend.

Conclusie
De eurozone heeft voldoende financiële mogelijkheden om zichzelf uit de nood te helpen, onderstreepte ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet. De oplossing van de Griekse crisis hangt van de politieke wil af en na weken van palaveren heeft Europa eindelijk concrete ideeën aangedragen. Maar zelfs als de twee projecten, rond het EMF en het ratingagentschap, ooit tot een goed einde worden gebracht, zijn ze onvoldoende om het evenwicht van de Europese economie te herstellen. Om dit te doen, moeten de landen uit het zuiden belangrijke inspanningen leveren om hun concurrentiekracht op te drijven en hun financiën te zuiveren, maar ook Duitsland moet de weg tonen door zijn economie te dynamiseren en een binnenlandse markt te bieden die ook andere landen uit de eurozone, en zijn eigen bedrijven, ten goede komt.

Lees ook ons artikel "Onderpand, zei u ?"

Deel dit artikel