Waarom zijn beleggers kwetsbaar?

Beleggen is nooit eenvoudig. De financiële markten zijn complex, producten soms ondoorzichtig en informatie is overvloedig – maar niet altijd betrouwbaar. Die complexiteit vormt een ideale voedingsbodem voor oplichters, die inspelen op zeer menselijke zwaktes.

Fraudeurs spelen onder meer in op:

– Gebrek aan ervaring, vooral bij eerste beleggingen.

– De aantrekkingskracht van hoge rendementen, vaak gevoed door online “succesverhalen”.

– Emotionele druk, bijvoorbeeld na een verlies op de beurs of bij een zogenaamd “unieke” kans.

– Het vertrouwen in sociale media, waar de grens tussen informatie, reclame en manipulatie vaak vaag is.

Vandaag worden deze technieken nog versterkt door het gebruik van geavanceerde technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, waarmee valse profielen, nepreviews en zelfs zeer realistische video’s kunnen worden gemaakt.

 

De belangrijkste vormen van financiële fraude

1. Piramidesystemen 

Deze systemen steunen op een eenvoudig principe: de beloofde winsten komen voornamelijk uit de aanwerving van nieuwe deelnemers, en niet uit een echte economische activiteit. Zolang er nieuwe mensen instappen, blijft de illusie bestaan. Zodra de instroom vertraagt, stort alles in.

Waarschuwingssignalen:

– Je inkomsten hangen vooral af van het aantal mensen dat je aanbrengt.

– De aangeboden producten of diensten zijn ondergeschikt of weinig geloofwaardig.

– Het bedrijf hamert op de urgentie om “nu toe te treden tot het netwerk”.

Wat te doen:
Als rekrutering centraal staat en niet de belegging zelf, loop je beter meteen weg.

2. Ponzifraude

Bij een Ponzi-systeem worden bestaande beleggers uitbetaald met het geld van nieuwe instappers. De rendementen worden voorgesteld als hoog en vaak “gegarandeerd”, terwijl er geen enkele reële activiteit tegenover staat.

Waarschuwingssignalen:

– Beloften van stabiele, hoge en risicoloze rendementen.

– Gebrek aan transparantie over de beleggingsstrategie.

– Moeilijkheden om verifieerbare financiële informatie te krijgen.

Wat te doen:
Onthoud dat bij beleggen hoog rendement altijd samengaat met risico. Een gegarandeerd rendement is bijna altijd een alarmsignaal.

3. Valse beleggingsplatformen en ‘boiler rooms’

Sommige platformen lijken als twee druppels water op echte beleggingsdiensten. Slachtoffers denken te beleggen, zien soms fictieve winsten verschijnen, maar kunnen hun geld nooit terugkrijgen.

De meest agressieve variant is de boiler room: pseudo-adviseurs die je bellen, schrijven of lastigvallen om je aan te zetten steeds meer te beleggen.

Een Belgische belegger verloor zo meer dan 400 000 euro op een fictief platform, waarna men haar zelfs nog extra kosten aanrekende om haar geld zogezegd “terug te halen”.

Waarschuwingssignalen:

– Herhaalde druk om snel te beleggen of te herbeleggen.

– Moeilijkheden of excuses bij een verzoek tot opname.

– Een bedrijf dat in het buitenland gevestigd is, zonder duidelijke vergunning.

Wat te doen:
Controleer altijd of het platform erkend is door de FSMA, de Belgische toezichthouder op de financiële markten, en wees wantrouwig bij elke vorm van commerciële druk.

4. ‘Pump and dump’

Bij deze fraude wordt de prijs van een actief (vaak een cryptomunt of weinig verhandeld aandeel) kunstmatig opgedreven via massale berichten op sociale media, om het daarna plots weer te verkopen.

Waarschuwingssignalen:

– Berichten die snelle en “zekere” winsten beloven.

– Geen degelijke informatie over het project of het bedrijf.

– Grote drukte op Telegram, Discord of X.

Wat te doen:
Volg het kuddegedrag niet. Analyseer altijd de fundamenten voor je belegt.

5. Dubieuze finfluencers

Op TikTok, Instagram of YouTube presenteren sommige financiële influencers zich als experts die rijkdom en financiële vrijheid beloven. Sommigen zijn ernstig, maar velen promoten risicovolle producten, dure opleidingen of pure oplichting.

In België bestaat voorlopig geen officiële certificering voor finfluencers.

Waarschuwingssignalen:

– Overdreven etaleren van succes.

– Geen transparantie over belangenconflicten.

– Beloften van snelle winsten of “waterdichte methodes”.

Wat te doen:
Geef de voorkeur aan onafhankelijke en kritische informatiebronnen. Wees op je hoede voor al te simplistische verhalen.

De Europese Autoriteit voor Effecten en Markten (ESMA) heeft recent aanbevelingen gepubliceerd voor finfluencers. Die kunnen helpen om de minder eerlijke spelers sneller te herkennen.

6. Oplichting met kunstmatige intelligentie

Deepfakes, valse getuigenissen, beleggingsrobots… AI maakt het vandaag mogelijk om bijzonder geloofwaardige misleidende inhoud te creëren, soms met beroemdheden die beleggingen lijken aan te prijzen.

Belangrijke herinnering:
Publieke figuren promoten geen beleggingsopportuniteiten via sociale media.

Wat te doen:
Controleer altijd de oorspronkelijke bron en vertrouw nooit op “robots” die gegarandeerde rendementen beloven.

 

Waarom is het zo moeilijk om je geld terug te krijgen?

Eens de fraude aan het licht komt, is het terugvorderen van geld vaak bijzonder moeilijk:

– Fraudeurs opereren vaak vanuit het buitenland.

– Geldstromen worden snel verspreid.

– Sommige slachtoffers worden een tweede keer opgelicht door zogenaamde recovery rooms, die tegen betaling beloven het verloren geld terug te halen.

 

Hoe kan je je effectief beschermen?

Voor je belegt:

– Controleer vergunningen bij de FSMA.

– Doe zelf onderzoek (naam van het platform + “oplichting”).

– Wees wantrouwig bij beloften van snel of gegarandeerd rendement.

– Diversifieer je informatiebronnen.

– Geef nooit toe aan druk of urgentie.

DOE DE TEST (FSMA) | Ben ik slachtoffer van een oplichting?

 

Wat te doen als je slachtoffer bent van fraude?

Handel snel:

– Verbreek onmiddellijk elk contact met de fraudeur.

– Contacteer je bank om transacties te blokkeren.

– Doe aangifte bij de politie en informeer de FSMA.

– Bewaar alle bewijzen (e-mails, berichten, rekeninguittreksels).

– Betaal nooit om je geld “terug te krijgen”.

 

Samengevat

Financiële fraude evolueert voortdurend, maar steunt altijd op dezelfde hefbomen: emotie, urgentie en de belofte van makkelijke winst. Als belegger blijft je beste bescherming een kritische geest en voldoende bedenktijd.

Lijkt een aanbod te mooi om waar te zijn? Dan is dat meestal ook zo.

Bij twijfel kan je altijd contact opnemen met de experten van Testaankoop invest, op 02 542 32 00.