Dossier

Met melders voorkom je rampen

27 december 2019
CO-vergifting

Anticipeer tijdig op mogelijk rampzalige gevolgen en zorg voor een snelle rook- of CO-melding in huis. Rookmelders zijn trouwens verplicht, al heb je natuurlijk liefst dat ze nooit afgaan. Daarom geven we je enkele preventieve tips.  

Rookmelder

Waar rook is, is vuur! Of je het nu doet voor de wet of voor jezelf, een snelle detectie van rook verkleint de mogelijk rampzalige gevolgen van vuur.
In 2018 onderzochten we een tiental melders, die allemaal voldoende snel “hun werk deden” en geen onoverkomelijke problemen vertoonden.
In ons "Voorkomen, detecteren en juist reageren" (Test Aankoop 632 juli-augustus 2018) lees je de gedetailleerde resultaten van onze test (TA 632 – 2018)

Werking

Rookmelders zien eruit als een witte schijf met een hoogte van 5 cm en een diameter van ongeveer 10 cm.
Ze detecteren rook dankzij een optische sensor. Er bestaan ook toestellen met ionische sensoren. Echter bevatten deze een kleine hoeveelheid radioactief materiaal en mogen ze in ons land niet meer verkocht worden.

Elke rookmelder heeft een statuslampje en een testknop om zeker te zijn van de correcte werking. Het geluidssignaal waarschuwt je, ook als de batterijen niet meer volledig opgeladen zijn (dit werd bevestigd in onze tests). Ook wanneer het batterijniveau te laag is en je de batterijen dient te vervangen, ontvang je een waarschuwing.

Voeding

Alle toestellen werken op batterijen. In sommige gevallen zijn dat gewone batterijtjes (met een korte levensduur), in andere gevallen lithiumbatterijen (die veel langer meegaan).
Bij sommige toestellen is het niet mogelijk om de batterij te vervangen. Op zich niet zo abnormaal als de batterijen een levensduur hebben van 10 jaar, want sowieso vervang je het toestel best na zo'n periode.

Lithiumbatterijen zijn een beetje duurder in aanschaf. Maar rekening houdend met de levensduur van je batterijen (maximum 2 à 3 jaar voor koolstof-zinkbatterijen, maximum 5 jaar voor alkalinebatterijen, tot 10 jaar voor lithiumbatterijen), doe je met zo'n toestel niet per se een slechte zaak.
In Brussel zijn dit trouwens de enige toegelaten toestellen (zie “Labels en conformiteitsnormen”).

Prijs

Tijdens onze test in 2018 kozen we voor toestellen die binnen een prijsvork van 10 tot 25 euro te koop waren.
Sommige konden met elkaar verbonden worden (indien één toestel rook “ziet”, gaan ook de andere automatisch af) of konden geïntegreerd worden in uitgebreidere beveiligingssystemen (door ze bijvoorbeeld te verbinden met inbraakbeveiligingstoestellen).
Ook was er een toestel dat je met een smartphone of met het internet kon verbinden, al had je daarbij ook nog een ander (veel duurder) toestel nodig.

Labels en conformiteitsnormen

De gewestelijke regels schrijven voor dat de toestellen minimum de EN 14604-norm moeten respecteren (deze staat vermeld op de verpakking).

Via een Belgisch label zoals BOSEC kun je een lijst terugvinden van zulke melders (op de site van de ANPI
vind je de volledige lijst). Echter bestaan er conforme detectoren die niet door BOSEC zijn goedgekeurd en die mogelijk door andere instanties zijn gecertificeerd. (VDS, BS, ...)

De Brusselse wetgeving verplicht een batterijduur van minimum 5 jaar.

Waar plaats ik rookmelders en hoeveel?

De meeste woningbranden ontstaan 's nachts, dus zijn gangen en nachthallen de eerste plek waar je een rookmelder moet hangen. Voor extra bescherming hang je er ook in de kamers. Door het hoge risico op vals alarm hang je best geen rookmelders in de keuken, berging, badkamer, kelder of garage.

Waar in de ruimte je ze best hangt? Ideaal is aan het plafond, op minstens 30 cm afstand van de muren en niet in hoeken waar het langer duurt voor de rook er geraakt.

Vlaanderen en Wallonië verplichten trouwens minstens één melder per woonverdieping.
In het Brussels Gewest moet je ze plaatsen “langs de ontruimingsweg in elke ruimte van huurwoningen”. 

Onderhoud en controle

Verwijder regelmatig het stof van de melder, maar gebruik daarbij geen water of schoonmaakproduct. Verven mag natuurlijk niet! Als het lampje van je toestel meldt dat de batterijen leeg zijn, moet je deze uiteraard vervangen.
Met de testknop kun je de toestellen regelmatig controleren, wat je best elke maand doet. Hoor je geen enkel geluidssignaal heb je gecontroleerd of de batterijen nog werken, dan moet je de rookmelder vervangen.

Bestaat er geen enkel probleem met rookmelders die te koop zijn?

Van alle toestellen die in 2018 in ons land te koop waren, was er geen enkele die slecht werkte. Wat natuurlijk geen garantie is voor later verkochte toestellen, noch voor – in deze tijden van online verkoop – modellen uit het buitenland.  Zo werden in het Verenigd Koninkrijk en in Duitsland respectievelijk één en twee beschikbare modellen afgeraden (Devolo Home Control en Fito ASD-10QR). Voorzichtigheid is dus aangewezen.

 

Hoe kun je in brand in huis voorkomen?

Zorg ervoor dat je elektriciteitsinstallatie in orde is

In oude huizen laat de elektriciteitsinstallatie vaak te wensen over. Soms zijn de kabels in slechte staat en/of beantwoordt de installatie niet meer aan de huidige veiligheidsnormen. Vaak zijn de geleiders te dun voor de behoeften van het hedendaagse gezin, dat tal van grote stroomverbruikers in huis heeft (zoals een frituurpan, strijkijzer, wasmachine, droger, vaatwasser, elektrisch fornuis ...).

Gebruik je elektrische toestellen verstandig

Elektrische overbelasting van een stopcontact of stekkerdoos kan net als weggemoffelde verlengsnoeren onder het tapijt zorgen voor kortsluiting of zelfs oververhitting, waardoor er brand kan ontstaan. Plaats dus liever een aantal extra stopcontacten. Vertrek eventueel vanuit de verdeelkast, zeker als de stopcontacten bestemd zijn voor grote stroomverbruikers. Laat werkende toestellen zoals een friteuse, een strijkijzer of een grill nooit onbewaakt achter. Houd er rekening mee dat elektronische apparatuur en computers in bepaalde omstandigheden warm kunnen worden. Plaats ze dus niet te dicht bij de gordijnen, leg er geen kranten op en houd de ventilatiegaten altijd vrij. Het is bijvoorbeeld ten zeerste af te raden om een laptop op bed te laten liggen, omdat de dekens de ventilatiegaten afdekken. Ook gsmladers constant in het stopcontact laten zitten, is een slecht idee, zo blijkt uit onze recente test.

Ga voorzichtig te werk in de keuken

Heel wat woningbranden ontstaan in de keuken. Door een gerecht onder de dampkap te flamberen, kun je de hele keuken in lichterlaaie zetten, zeker als de dampkapfilter vol opgestapeld vet zit. Maak de dampkapfilter dus regelmatig schoon (een metalen filter kan in de vaatwasser). Stof, zeker synthetische, vat gemakkelijk vuur als ze in contact komt met het fornuis, de oven of keukentoestellen die warm worden (een frituurpan, broodrooster enz.). Draag voor alle veiligheid dus geen te wijde kleding tijdens het koken.

Laat je ketel en schouwen reinigen

Door de verbranding van steenkool, hout en stookolie ontstaat er (ontvlambaar) roet, dat zich op de binnenkant van de schoorsteen afzet. Laat dus regelmatig de schoorsteen vegen als je een kolen-, olie- of houtkachel of een open haard hebt.

Gebruik verwarmingstoestellen zoals het hoort

Verwarmingstoestellen zoals een petroleumkachel of een elektrische verwarming kunnen erg warm worden en brand veroorzaken. Houd het verwarmingselement dus ver genoeg uit de buurt van ontvlambare materialen, zoals gordijnen en decoratie. Dek elektrische convectoren nooit af. Laat er bijvoorbeeld nooit was op drogen. Mobiele verwarmingstoestellen zijn trouwens niet gemaakt om als hoofdverwarming te dienen. Gebruik ze dan ook niet constant. Zorg ervoor dat mobiele radiatoren niet kunnen omkantelen. Petroleumkachels zijn ten zeerste af te raden, omdat die brand kunnen veroorzaken en ongezond zijn (door de uitstoot van verbrandingsgassen en waterdamp).

Let extra op als je rookt

Gebruik een asbak waar je sigaret niet vanaf kan vallen. Druk peuken altijd goed uit in de asbak. Wacht tot de volgende dag om de as in de vuilnisbak te kieperen. Rook nooit in bed. En bewaar aanstekers en lucifers buiten het bereik van kinderen.

Wat te doen bij brand?
Schiet meteen in actie als je het alarm hoort afgaan, zonder echter te panikeren. Als je rook of vlammen ziet of een brandlucht ruikt, waarschuw dan eerst en vooral je medebewoners. Mogelijk is de brand nog beperkt enzelf te blussen.

Water is niet altijd geschikt

Een emmer water is een efficiënt middel om een beginnende brand te blussen. Maar pas op: gooi nooit water op brandende producten zoals vetten, solventen, benzine of stookolie. Water en zelfs een natte doek zijn ook uit den boze bij vuur dat ontstaan is door een kortsluiting of in een elektrische installatie (vanwege het elektrocutiegevaar zolang de stroom niet is afgesloten).

Doeken, dekens en brandblussers

Een andere mogelijkheid is een dweil of doek over het vuur gooien. Dat is een zeer goede manier om een brandende frituurpan te blussen. Maar er zijn vijf voorwaarden:

  • je moet het toestel eerst uitschakelen;
  • de doek natmaken;
  • hem goed uitwringen zodat hij niet meer druipt;
  • je handen beschermen door ze in de doek te rollen;
  • het vuur volledig bedekken zonder het vet aan te raken.

 En hoe zit het met branddekens? Die raden wij af, omdat uit onze tests van 2014 is gebleken dat ze zelden aan de vereisten voldoen. Een brandblusser vergt dan weer enige oefening vooraf om hem goed weten te gebruiken.

Bel de hulpdiensten

Als er brand uitbreekt, wacht dan niet om de hulpdiensten te bellen. Bel naar het nummer 112 om de brandweer op te roepen, geef je adres door en beschrijf de brand. Verlaat onmiddellijk de woning en help je medebewoners indien mogelijk ook naar buiten. Als er veel rook hangt, buk je dan onder de rooklaag en kruip zo nodig over de vloer. Open nooit een deur die warm aanvoelt of een hete deurklink heeft (voel eraan met de rug van je hand). Geraak je niet weg, sluit dan de deur van de ruimte waarin je je bevindt, stop de kieren eventueel dicht en probeer de aandacht van de hulpdiensten te trekken door te roepen of teken te doen.

Community

Woning & energie

Gerelateerde discussies