Nieuws

Test Aankoop laat Turteltaks vernietigen

22 juni 2017
turtletaks

22 juni 2017
Het Grondwettelijk Hof heeft zopas het omstreden decreet dat de Vlaamse energieheffing invoerde, beter bekend als de ‘Turteltaks’, vernietigd. Daarmee gaat het Hof in op een verzoek van Test Aankoop. Vanaf 2018 vervalt de heffing van zo'n 100 euro extra op de elektriciteitsfactuur van Vlaamse consumenten.

Vaak gestelde vragen

Wat was die ‘Turteltaks’ ook alweer juist?

Officieel heet de Turteltaks de ‘bijdrage energiefonds’. Die bijdrage werd in Vlaanderen ingevoerd op 1 januari 2015, onder meer ter financiering van de Vlaamse Regulator VREG, en bedroeg toen € 1,80 per jaar. Toenmalig Vlaams minister van Energie Annemie Turtelboom verhoogde de heffing vanaf 1 maart 2016 tot € 100 euro per jaar (€ 103 vanaf 1 januari 2017) per actief afnamepunt voor een verbruik tot 5 MWh. Sommige gezinnen, die veel verbruiken doordat ze bijvoorbeeld elektrisch verwarmen, betaalden tot € 770 (€ 796 vanaf 1 januari 2017).

De verhoging van de bijdrage kwam er om het overschot aan groenestroomcertificaten, ter waarde van zo’n 1,1 miljard, geleidelijk van de markt te nemen. In het verleden werden er immers meer groenestroomcertificaten uitgereikt aan producenten van hernieuwbare energie dan dat de energieleveranciers er in het kader van hun quotumverplichting moesten indienen. 

Daarnaast zouden deze extra inkomsten dienen om de toekomstige certificatenkostenstijgingen gedeeltelijk te financieren n.a.v. in het verleden gesloten contracten voor biomassacentrales in Gent (vanaf 2019 € 200 miljoen per jaar gedurende 15 jaar) en Langerlo (vanaf 2018 € 240 miljoen per jaar gedurende tien jaar). Deze twee centrales zijn ondertussen echter van de baan en dus vallen deze kosten weg.

 
Wat met de schuldenput van € 2 miljard? Zal de overheid deze op een andere manier proberen dichten?

De schuldenput kan worden opgesplitst in twee delen:

  1. +/- € 0,9 miljard historische saldi bij de netbeheerders: de netbeheerders hebben een opkoopplicht en zijn dus verplicht om de aan hen aangeboden certificaten op te kopen tegen een gegarandeerde minimumprijs. Vervolgens mogen ze deze doorverkopen op de certificatenmarkt. Het verschil (tussen de opkoopprijs van de certificaten en de verkoopopbrengst tegen de marktprijs) mogen de netbeheerders doorrekenen in de distributienettarieven op onze elektriciteitsfactuur. Omdat de netbeheerders de certificaten met verlies verkochten en dat niet kon worden doorgerekend op het moment dat de nettarieven werden bevroren van 2012 tot 2014, bleef men over met 0,9 miljard aan zogenaamde ‘historische saldi’. Om dit op te vangen besliste de VREG de distributienettarieven voor een periode van vijf jaar te verhogen (vanaf 1 januari 2016). Voor deze schuld draait u dus al op via de elektriciteitsfactuur.
  2. +/- € 1,1 miljard certificatenoverschotten: er ontstond een overschot aan groenestroomcertificaten doordat er meer certificaten werden uitgereikt dan dat leveranciers er moesten indienen. Om dit overschot van de markt te halen kwam er de verhoging van de ‘bijdrage energiefonds’ (zie vorig punt). Daarnaast werd beslist dat leveranciers meer groene certificaten moesten voorleggen vanaf 2016 (quotumverhoging) zodat het overschot niet verder zou aangroeien. De extra kosten die voortvloeien uit de aankoop van de certificaten worden door de leveranciers aan de klanten doorgerekend via de ‘kosten groene stroom en WKK’ die u op uw elektriciteitsfactuur kunt terugvinden.
 

Wij verzetten ons alvast tegen een nieuwe heffing via de elektriciteitsfactuur, die ondertussen tot de hoogste van Europa behoort. Ook minister van Energie Tommelein heeft al aangegeven dat hij inzet op een lagere elektriciteitsfactuur. De regering moet nu alternatieve en rechtvaardige financieringspistes bestuderen.

Waarom heeft Test Aankoop de ‘Turteltaks’ aangevochten voor de rechter?
Wij hebben in april vorig jaar een raadsman aangesteld om een procedure tot vernietiging bij het Grondwettelijk Hof in te leiden. Volgens ons was de taks immers niet alleen discriminerend maar ook ook bevoegdheidsoverschrijdend. Zo betalen alleenstaanden, die maar 1200 kWh verbruiken, € 103, even veel als een gezin dat het driedubbele verbruikt. Tegelijk betalen grote afnemers in verhouding net heel wat minder heffing: een groot bedrijf dat 200 000 MWh verbruikt, betaalt € 103 360 of € 0,50 per 1 000 kWh, terwijl een klein gezin omgerekend voor hetzelfde aantal kWh € 29,50 moet bijdragen. 

De Turteltaks wordt bij de verbruiker toegepast via de aansluiting op het net, maar de heffing zelf wordt berekend op het eigenlijke verbruik. Met deze maatregel bezondigde de Vlaamse decreetgever zich aan het invoeren van een dubbele belasting. Er bestaat immers al een federale bijdrage die op dezelfde grondslag wordt geïnd, de reden dat het Grondwettelijk Hof het decreet nietig heeft verklaard. 
 
Wat met de kosten voor de overstap naar groene energie (energietransitie)?

Met het wegvallen van de biomassacentrales in Gent en Langerlo valt ook een grote uitgave weg. Om de klimaatdoelstellingen te bereiken, zijn er echter andere investeringen in hernieuwbare energie nodig. Een recente studie van Energyville wijst echter uit dat er € 1 miljard aan subsidies kan worden uitgespaard door te investeren in zonne-, wind- en warmte-energie in plaats van in Langerlo, met dezelfde hoeveelheid energie als resultaat.

Wij beseffen natuurlijk al te goed dat de energietransitie de komende jaren kosten met zich zal meebrengen, maar het blijft wachten op een duidelijke energievisie van de overheden. Daardoor kunnen we onmogelijk inschatten hoe de elektriciteitsfactuur er in de toekomst zal uitzien. Normaal gezien ging er eind 2015 al een interfederaal energiepact op tafel liggen … 

Feit is dat de elektriciteitsfactuur ongeziene proporties aanneemt en de consument niet in zijn eentje kan blijven opdraaien voor de stijgende kosten. In Vlaanderen steeg de factuur voor een gemiddeld verbruik met meer dan 50 %: van € 676 in januari 2015 naar 1 022 euro in januari 2017. Cijfers van Eurostat tonen aan dat de Belgische factuur in 2016 de sterkste stijger van Europa was en dat ons land nu de weinig benijdenswaardige plaats bekleedt van derde duurste van Europa voor elektriciteit. Enkel Denemarken en Duitsland gaan ons nog voor. Wij pleiten dan ook voor een betaalbare elektriciteitsfactuur, waartoe we een manifest hebben geschreven waarop ook u uw stem kunt laten horen.

Welke alternatieven stelt Test Aankoop voor?
Er moet een breed debat komen over een rechtvaardige financiering van hernieuwbare energie. Er zijn verschillende pistes mogelijk (financiering via de algemene middelen, CO2-heffing op fossiele energie, bijdrage van grootverbruikers …) waarvan de voor- en nadelen moeten worden bestudeerd. Wij pleiten voor een studie die de consument en zijn elektriciteitsfactuur als uitgangspunt neemt. Deze zou rekening moeten houden met de kosten van de energietransitie én met de koopkracht van de gezinnen. De studie zou moeten bepalen welke maximumprijs consumenten redelijkerwijze aankunnen en op zoek moeten gaan naar alternatieve financieringspistes.
Krijgen we de onwettig betaalde bedragen van 2016 en 2017 terug?

Nee. Het Grondwettelijk Hof laat haar arrest pas vanaf 2018 gelden, om rechtsonzekerheid en administratieve en juridische moeilijkheden te vermijden. U zult de taks die u in 2016 en 2017 betaalde in principe dus niet terugkrijgen.