Dossier

Afschakelplan elektriciteit: wat je erover moet weten

15 oktober 2018

15 oktober 2018
Als het deze winter erg koud wordt, kan het licht (even) uitgaan. De stroomcapaciteit in ons land is dermate gedaald dat grote piekverbruiken voor problemen kunnen zorgen. Vier jaar nadat het risico zich voor het eerst stelde, is de kwestie van het stroomtekort opnieuw brandend actueel. Zijn er oplossingen? Word ik getroffen door het afschakelplan?

Wat valt er uit, hoe kan ik me voorbereiden?

Wat valt uit?

Geen stroom, dat betekent dat het internet wegvalt, net als gsm-verbindingen (aangezien na 2 tot 4 uur de zendmasten zouden uitvallen). Geld afhalen en elektronisch betalen wordt onmogelijk. De straatverlichting en verkeerslichten gaan uit.
De verwarming valt eveneens uit. Systemen op bv. aardgas of stookolie hebben namelijk ook elektriciteit nodig voor de besturing en om het warm water rond te pompen. Of nog om de ventilator te laten draaien om bv. een cassette op aardgas te laten afkoelen.
Wat nog zonder stroom valt: alarminstallaties, liften, elektrisch bediende (garage)poorten en rolluiken, diepvriezers en koelkasten, dompelpompen in natte kelders, radio en tv, verlichting.
Zonnepanelen zijn geen alternatief, omdat de omvormer spanning nodig heeft om te kunnen functioneren. Bovendien is het op dat ogenblik wellicht al donker en is er dus geen zon (meer) voorhanden.

Hoe kun je als consument je steentje bijdragen?

Als consument kun je helpen om een stroomtekort te voorkomen door op piekmomenten (tussen 7u en 9u ’s morgens en vooral tussen 17u en 20u ’s avonds) zo weinig mogelijk elektriciteit te gebruiken en vooral geen toestellen te gebruiken die een hoog vermogen vergen, zeker op de dagen dat er een risico bestaat op een stroomtekort.
Enkele toestellen die veel verbruiken:

  • droogkast, wasmachine en/of vaatwasser: laat die werken in de daluren;
  • grote elektrische boilers: laat die alleen ’s nachts warm water aanmaken;
  • kleinere keukenboilers: zet die uit tijdens de piekuren;
  • keukentoestellen zoals een frituurpan, een elektrische oven, een grill, een magnetron, een broodbakmachine of een broodrooster: gebruik deze liever niet om je eten te bereiden. Als je over gas beschikt, kook dan liever op gas;
  • huishoudtoestellen die warm water aanmaken, zoals waterkokers, espressomachines en koffiezetapparaten: kook water op gas of maak je koffie of thee zo mogelijk op voorhand en houd hem warm in een thermos;
  • stofzuigers, strijkijzers, haardrogers enz.
  • elektrische bijverwarming: gebruik zo veel als mogelijk je verwarming op hout, gas of stookolie;
  • doe-het-zelftoestellen en tuinapparaten zoals elektrische zagen, hogedrukreinigers enz.

De bevolking zal op voorhand worden geïnformeerd. Je weet dus tijdig dat je het een paar uur zonder stroom zult moeten stellen, zodat je je kunt voorbereiden.

Hoe kun je je voorbereiden?

  • Voor bepaalde zaken kun je ervoor zorgen dat ze op voorhand goed opgeladen zijn: je gsm bijvoorbeeld, of zelfs een elektrische fiets of auto.
  • Zorg ervoor dat je een zaklamp op een goed bereikbare plaats hebt liggen. Eventueel leg je er een paar reservebatterijen bij.
  • Een diepvries en een koelkast kunnen hun lage binnentemperatuur gerust een paar uur behouden, op voorwaarde dat je ze niet te veel opent. In een volle diepvriezer kan voedsel 24 tot 36 uur bevroren blijven, een koelkast blijft vier uur koud.
  • Om niet in de koude te komen zitten, kun je ervoor zorgen dat het, vóórdat het afschakelplan in werking treedt, wat warmer is in huis, zodat de temperatuur enkele graden mag zakken. Een alternatief voor verwarming op elektriciteit is een houtkachel. 

Helpt een noodgenerator je uit de nood?

In de berichtgeving over de mogelijke activering van het afschakelplan wordt geregeld gewezen op de mogelijkheid om zelf in je elektriciteit te voorzien met behulp van een generator.

Een eerste mogelijkheid is dan om een losse generator te kopen. Die produceert elektriciteit door de verbranding van tweetaktbenzine (al is die te vermijden), diesel of (meestal) gewone benzine. De apparaten die zeker elektriciteit nodig hebben, kun je er gewoon op aansluiten (eventueel via een verlengkabel of verdeelstekker). Een generator met een vermogen van 2 kVA kan genoeg stroom opwekken om de centrale verwarming te doen draaien, enkele lampen te laten branden en de diepvries op temperatuur te houden.

De prijs van een losse generator kan snel oplopen. Hoe hoger het vermogen, hoe hoger de prijs (binnen hetzelfde merk). Bovendien moet je het verbruik en de onderhoudskosten er nog eens bijtellen.

De verbrandingsmotor van een generator maakt bovendien flink wat lawaai. En vergeet niet dat er voor de verbranding van de benzine zuurstof nodig is. Een generator gebruiken in een gesloten ruimte (garage, kelder, appartement) is dus uit den boze, want de CO die wordt uitgestoten kan tot vergiftiging leiden. Vermijd sowieso om een tweetaktmotor te gebruiken.

Ook grotere hoeveelheden brandstoffen (zoals benzine) in huis opslaan voor een generator is geen goed idee. Zet deze bij voorkeur in een berghok buiten het huis. Je elektrische installatie afschakelen en vervolgens onder spanning brengen door middel van een generator kan ook gevaarlijk zijn. Laat dat over aan iemand met kennis van zaken.

Je kunt ook kiezen voor een vaste generator, die bij een stroomonderbreking de volledige energiebevoorrading van je woning (al dan niet automatisch) overneemt. De prijs van zo’n vaste installatie ligt wel nog een heel stuk hoger: tot € 10 000 en meer, installatiekosten inbegrepen.