Analyse
Een risicoklasse hoger 9 jaar geleden - donderdag 15 januari 2009
De hogere risicograad van tal van fondsen steekt nog niet in de officiële documenten.

Voor aandelenbeleggers was 2008 een jaar om snel te vergeten, voor obligatiebeleggers was het dolle pret. Eén zaak staat vast: zelfs in historisch perspectief waren de schommelingen op de financiële markten bijzonder hevig. En net die bewegingen hebben een impact op de risicoklasse van uw fonds.

HEVIGE SCHOMMELINGEN
· Het voorbije jaar was een ongelofelijk bewogen jaar op de financiële markten. Een blik op de geboekte jaarrendementen van de fondsen in onze tabellen is veelzeggend. De rendementen in euro van de aandelenfondsen schommelden tussen -76,9 % (JPMorgan Russia, Russische aandelen) en -17,9 % (SSgA Health Care Index Equity Fund, bedrijven uit de gezondheidssector). Een wereld van verschil … in het rood!
· En daar bleef het niet bij. Ook de obligatiefondsen kenden een bewogen jaar. De rendementen bevonden zich hier in een vork van -45 % (Petercam L Bonds Higher Yield, hoogrentende obligaties) en +32,6 % (ING (L) Renta Fund Yen, obligaties in yen).
· En ook de thesauriefondsen in euro ontsnapten niet aan de dans. Het zijn nochtans fondsen die van nature uit weinig risicovol zijn. Voor het eerst sinds mensenheugenis werden in die categorie dan ook stevige verliezen geboekt. Zo ging Petercam L Liquidity EUR 18,7 % lager en verloor Pictet EUR Turbo Income 14,8 % in 2008.

Petercam L Liquidity EUR (in euro)

Het Petercam-fonds viel van de sokkel door verkeerd uitgedraaide risicovolle beleggingen. Onverwacht voor een fonds met risicoklasse ‘0’.

HET BEGRIP RISICO
In de beleggingswereld wordt risico meestal geassocieerd met de op- en neerwaartse bewegingen van de belegging. Dat risico wordt berekend aan de hand van de schommelingen tussen de maandelijkse rendementen tijdens een bepaalde periode (vijf jaar is de standaard) en het gemiddelde daarvan. In vakjargon heet dat de standaardafwijking, ook volatiliteit genoemd. Hoe groter die standaardafwijking, hoe meer het fonds verwacht wordt te schommelen, hoe groter het risico (zie ook tabel). Zo is de standaardafwijking bij aandelen groter dan die bij obligaties en bij cash.

RISICOKLASSE
· Om de beleggers een idee te geven van het globale risico van hun fonds en om de financiële instellingen aan te sporen dezelfde methodiek te gebruiken, ontwikkelden de controleur CBFA en de fondsenorganisatie BEAMA het systeem van risicoklassen. Elk fonds wordt in een klasse gestopt, van ‘0’ (laag risico) tot en met ‘6’ (hoog). Zo krijgen de geldmarktfondsen in euro en de kortetermijnobligatiefondsen in euro een klasse ‘0’ opgespeld. Fondsen in goudmijnen of in Oost-Europese aandelen hebben ‘6’.
· Die klasse is verplichte kost in het prospectus en in de technische fiche van elk fonds. In de praktijk vormt ze dan ook vaak de basis voor de beleggingen die toegestaan worden onder de MiFID-richtlijn na het bepalen van ieders beleggersprofiel.

OPLETTEN GEBLAZEN
· De risicoklasse bleek in vele gevallen echter niet bestand tegen de extreme beursschommelingen in 2008. In de praktijk bleken de rendementsschommelingen van tal van fondsen een of twee klassen hoger uit te vallen dan oorspronkelijk aangenomen. Zo ziet u maar.
· Vergelijken we de risicoklassen eind december met die van een jaar geleden, dan komen maar liefst 65 % van alle fondsencategorieën in een hogere klasse terecht. Financiële aandelenfondsen, Australische aandelenfondsen en Belgische aandelenfondsen springen zelfs van klasse ‘3’ naar klasse ‘5’. En binnen de categorieën zelf noteren we ook tal van wijzigingen. Geen enkele categorie ging lager postvatten.

HULPINSTRUMENT
· De kans is groot dat u over fondsen beschikt die op grond van de huidige risicoklasse in de technische fiche of het prospectus te laag geklasseerd zijn. Toets dat nieuwe gegeven daarom aan uw risicoprofiel en stel uzelf de vraag of die beleggingen nog passen binnen uw beleggingsprofiel. Hun nieuwe – verhoogde – risicoclassificatie zult u in de loop van volgend jaar moeten terugvinden in de technische fiches.
· De risicoklasse geeft u een idee over het totale risico van uw fonds, maar pin u er niet op vast. Dat bewees 2008. Het geeft een indicatie gebaseerd op het – normale – verleden en houdt geen rekening met de huidige volatiliteit op de financiële markten.

 

 

De standaardafwijkingen rechts zijn in %, categorieën zijn telkens gemiddelden gebaseerd op de laatste vijf jaar. Statistisch gezien hebt u 5 % kans dat de waarde van uw fonds na een jaar stijgt of daalt buiten de grens van tweemaal de standaardafwijking. Voor risicoklasse ‘5’ betekent dat dus een potentieel verlies of winst van minstens 60 % bovenop het rendement van het fonds.

Deel dit artikel