Analyse
Zuid-Afrika : een gemiste kans 9 jaar geleden - donderdag 10 april 2008
De beurs van Johannesburg trekt almaar meer buitenlandse beleggers aan. Ook iets voor u ?

Ondanks de hoge vlucht die de grondstofprijzen nemen, baart de Zuid-Afrikaanse economie de beleggers zorgen. Getuige de klappen die de lokale munt krijgt. Op dit moment zien wij ook geen potentieel in de beurs van Johannesburg. De obligatiemarkt is daarentegen wel de moeite waard. Helaas ontbreekt elk fondsenaanbod. Een belegging in individuele obligaties in ZAR is het enige alternatief.

POTENTIEEL …
Sinds 2004 slaagde Zuid-Afrika erin om gemiddeld 5,1 % per jaar te groeien. Het land heeft een begrotingsoverschot, de werkloosheid (zowat 20 %) is dalende en het buitenlandse kapitaal stroomt rijkelijk binnen. Uiteraard zit de grondstoffenboom, met de vraag naar goud in het bijzonder, daar voor veel tussen. Maar het zijn vooral de moderniseringsplannen van de regering die het vuur aan de lont staken. Door een verbetering van de infrastructuur, het onderwijs, de industrie, de landbouw en de strijd tegen criminaliteit wil de overheid de groei van het land optrekken van 4,5 % (periode 2004-2009) tot 6 % (2010-2014). De armoede en de werkloosheid zou tegen 2014 ook moeten worden gehalveerd.
Terwijl het eerste deel van het regeringsplan zelfs meer vruchten afwierp dan begroot, oogt het plaatje voor de toekomst niet goed.

… DAT VERSPILD WORDT
· De infrastructuurwerken, prioriteit nummer 1, schieten niet op waardoor de economische activiteit in het gedrang komt. Tekenend zijn de talrijke elektriciteitspannes die het land platleggen. Zo zat op 10 januari de hoofdstad Johannesburg gedurende zeven uur zonder stroom. Over de chaos die daarop volgde kan men een boek schrijven. Het chronische energieprobleem amputeert ook de industrie.
Het jammerlijke van de zaak is dat dit alles is voorspeld. Na het eindigen van de apartheid in 1991 werd er immers geen enkele elektrische centrale bijgebouwd. Door de jaren heen zorgde de veroudering van de infrastructuur zelfs tot een kwart minder productiecapaciteit. Niemand begrijpt dan ook waarom de eerste netwerkverbeteringen slechts in 2012 op de agenda staan. Het gevolg: beperking van het energieverbruik. De industrie moet het voortaan met 10 % minder doen, de landbouw met 5 % en de publieke en handelssector met 15 %. De rantsoeneringen in de mijnen, goed voor 450.000 werklui en een kwart van de inkomsten van het land, zorgen zelfs voor productiehaltes. Dat zal uiteraard sterk wegen op de economische activiteit en dus de groei van het land.
· Wat de beleggers ook zorgen baart, is de inflatie (9,3 %). Die is vandaag driemaal hoger dan drie jaar geleden. Om paal en perk aan de klim te stellen, werden de leidende rentevoeten dan ook opgetrokken van 7 % in 2005 tot 11 % vandaag. Terwijl de economie net de tegenovergestelde impuls kon gebruiken. De hoge inflatie is dan ook een doorn in het oog van de regering en haar plannen.
· De lokale bevolking consumeert minder wegens de prijsstijgingen en de hoge intrestvoeten. De bedrijven kampen onder de energierationaliseringen. Dat alles zorgt ervoor dat het land niet ten volle kan profiteren van de huidige wereldwijde vraag naar grondstoffen. En een onmiddellijke verbetering zit er niet in. Zelfs de activiteiten rond de aanloop naar de Wereldbeker Voetbal in 2010 zullen onvoldoende soelaas brengen.
Dat is ook de reden waarom tal van beleggers het land en haar munt links laten liggen. Dit jaar alleen al verloor de Zuid-Afrikaanse rand 21 % en noteert hij op een historische laagte.

ZUID-AFRIKAANSE RAND IN EURO

Beleggen in Zuid-Afrika is ook rekening houden met de evolutie van de plaatselijke munt. De laatste jaren zit die hard in het slop.

EN DE BELEGGER?
· De komende jaren worden niet gemakkelijk voor de lokale economie. Dat zal ook een weerslag hebben op de bedrijfsresultaten. Beleggen in de niet zo goedkope beurs van Johannesburg raden we daarom niet aan. We blijven dan ook af van EMIF South Africa (KBC) en van de trackers Lyxor ETF South Africa en Market Access FTSE/JSE Africa Top 40 Index.
· Daarentegen zien we op middellange tot lange termijn potentieel in de Zuid-Afrikaanse obligatiemarkt. Uiteraard is die belegging weggelegd voor de durvers onder u en dat voor een beperkt deel van de portefeuille. De nu goedkoop geworden rand heeft volgens ons stilaan een bodem bereikt waardoor het risico op een verder verlies binnen de perken blijft. Koppel dat aan de hoge rentevergoedingen (10 %) en we hebben een belegging met potentieel.
Helaas worden er in ons land geen fondsen obligaties in ZAR gecommercialiseerd. Een onrechtstreekse belegging via een groeilandenfonds raden we ook niet aan omdat slechts een fractie van de portefeuille vloeit richting ZAR-obligaties. Zo steekt KBC Bonds Emerging Markets (***) nog geen 2 % in die categorie en hecht Fortis L Bond World Emerging Markets Local er een belang van 6 % aan.
· Rest dus de aankoop van individuele obligaties in ZAR. Daarbij is de kwaliteit van de uitgever belangrijk. Elke interessante emissie vindt u terug in de rubriek ‘Obligaties’). Ook kunt u steeds terecht bij onze dienst Individuele Hulpverlening (02/542 33 51).

Beleggen in Afrika?

Met onze afkeer voor Zuid-Afrikaanse aandelen valt ook het doek over beleggingen in Afrika. Een gespreid fonds zoals Balzac Middle East and Africa Index belegt vooral in Zuid-Afrika (70 % portefeuille) waardoor we het op dit moment niet opportuun vinden om in het continent te beleggen.

Deel dit artikel