Analyse
Duurzame reveille blijft (nog eventjes) uit 10 jaar geleden - donderdag 15 februari 2007
Het aanbod duurzame fondsen is nog nooit zo groot geweest. Toch blijven de meeste beleggers aan de zijlijn staan.

Het aanbod duurzame fondsen is nog nooit zo groot geweest. Toch blijven de meeste beleggers aan de zijlijn staan. Zij hebben ongelijk want op termijn doorstaan de duurzame aandelenfondsen de vergelijking met de niet-duurzame fondsen. Storend én verwarrend is wel het gebrek aan een sluitende definitie. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat sommige duurzame fondsen beleggingen uitsluiten waarin andere wel beleggen.

Duurzame beleggingen zitten ontegensprekelijk in de lift. De spectaculaire groei is vooral te danken aan het goede beursklimaat, maar ook aan de lancering van nieuwe producten en – vooral – de (artificiële) restyling van niet-duurzame tot duurzame producten. Vandaag de dag hebt u al de keuze uit ruim 90 producten, het gros daarvan beleggingsfondsen. Toch is de beleggersinteresse voor dat type product matig, ook al is er lichte verbetering merkbaar. In dit eerste deel van onze analyse richten we ons tot de aandelenfondsen uitgegeven door Belgische verdelers.

WAT IS DUURZAAM?
Vergeet de termen, ‘groen’, ‘ecologisch’ en ‘ethisch’. Vandaag de dag hebben we het over ‘duurzaam’ (= ‘sustainable’) en ‘maatschappelijk verantwoord’ (= ‘socially responsible’), woorden met een brede connotatie. We staan dan ook ver van de tijd dat enkel negatieve uitsluitingscriteria (zoals wapenindustrie, kinderarbeid en ongewenste handelspraktijken) werden gehanteerd. Duurzame fondsen beleggen nu in aandelen die gescreend worden op uiteenlopende extrafinanciële criteria van sociale, ecologische, maatschappelijke en ethische aard.
In tegenstelling tot vroeger gebeurt die extensieve duurzame controle (zie laatste kolom in tabel) steeds meer door de duurzaamheidsafdelingen van de instellingen die de fondsen uitgeven zelf. Externe gespecialiseerde onderzoeksbureau’s zoals Vigeo Forum Ethibel verloren daardoor aan belang.

Solidariteitsaspect?

Al te vaak verwarren beleggers duurzaamheid met solidariteit; het geven van een geldsom aan een erkende organisatie of goed doel. Niets is minder waar. Slechts twee fondsen keren automatisch een bedrag uit. Delta Lloyd L SRI Panda stort jaarlijks 0,15 % van het vermogen door aan WWF en Triodos Values International Equities sluist 1 % van de instapkosten door naar organisaties zoals Amnesty International en Greenpeace. AXA Life Ethical Equities Europe en enkele fondsen van Dexia deden vroeger aan solidariteit maar schrapten die notie.

WAT IS EEN DUURZAAM FONDS?
· Strikvraag. Is elk fonds dat belegt in duurzame bedrijven een duurzaam fonds? Neen. Volgens BEAMA, de Belgische vereniging van vermogensbeheerders, is er enkel sprake van een fonds dat ‘duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeert’ (DMVI) indien twee voorwaarden voldaan zijn:
– de obligaties en aandelen uit de portefeuille moeten volledig worden gescreend op brede duurzame criteria;
– de duurzaamheidscontrole dient te gebeuren door een onafhankelijk orgaan zoals een onderzoeksbureau of een adviesraad. Daarbij dient het fonds regelmatig en duidelijk te rapporteren.

· Naargelang van de aard van de controle worden er twee types fondsen onderscheidden:
– de duurzame fondsen met een brede screening;
– de thematische fondsen die zich focussen op een bepaald onderwerp, zoals werkgelegenheid. Participatie-21 (ABN AMRO, ex-Bank Corluy) past in dat rijtje.

· Het gevolg is dat fondsen zoals IN.Flanders Index Fund (KBC, andere methodiek) en (buitenlandse) fondsen zoals DWS Sustainable Leaders (Deutsche Bank, geen controleorgaan) buiten de definitie vallen. Ook de alternatieve energiefondsen vallen al dan niet onder de definitie. Hoewel BEAMA geen rekening houdt met verzekeringsfondsen (tak 23), zouden ook de Delta Lloyd Life-fondsen OHRA Care (vergrijzing), OHRA Milieutechnology (energie) en OHRA New Energy (energie) geen duurzaamheidslabel krijgen wegens gebrek aan controle.

Wapens in de duurzame fondsen?

Horen wapenproducenten thuis in een duurzaam fonds? Het lijkt evident dat het antwoord op die vraag ‘neen’ is. Toch toont recent onderzoek van de vzw Netwerk Vlaanderen aan dat vele duurzame fondsen het niet zo nauw nemen met die stelling. Sommige sluiten de bedrijven die slechts een deel van hun omzet uit de wapenindustrie halen (zoals Barco en General Electric) uit, andere beleggen zelfs in rasechte wapenproducenten. Wapenvrij beleggen is mogelijk, maar niet zo evident. (studie op www.netwerkvlaanderen.be).

KWALITEIT FONDSEN
· Wij analyseren duurzame fondsen op dezelfde manier als niet-duurzame. In beide gevallen bestaan er goede en minder goede. In de tabel vindt u het aanbod van Belgische duurzame aandelenfondsen. Opvallende vaststelling is dat er in vrij weinig fondsencategorieën wordt belegd (derde kolom).

· De fondsen kiezen uit tal van aandelenregisters en beleggen in honderden bedrijven. Daarbij waken de beheerders erover dat de portefeuilles steeds voldoende (sectoraal) gespreid worden. Het Italiaanse onderzoeksbureau Avanzi legde de portefeuilles onder de loep en kwam voor de dag met enkele namen die vaak voorkomen. Opgelet, dat betekent niet dat die bedrijven het duurzaamst zijn.

Populairste duurzame aandelen:

1. ING   (financiële instelling)

2. AstraZeneca     (gezondheidszorg)

3. HSBC Holdings    (financiële instelling)

4. BP    (energie)

5. Royal Bank of Scotland    (financiële instelling)

· Indien we rekening houden met de behaalde rendementen, de gelopen risico’s en de regelmaat in de prestaties, dan vinden we globaal gezien soortgelijke resultaten als voor de niet-duurzame fondsen. Dat hoeft niet te verbazen. Studies tonen immers aan dat duurzaam beleggen NIET minder opbrengt dan niet-duurzaam beleggen. Op kortere termijn kunnen er wel verschillen optreden omdat de duurzame bedrijven zich veeleer concentreren op bepaalde sectoren (zoals financiële instellingen en consumptiegoederen) en bepaalde landen (Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Nederland). Ook beleggen ze bijna uitsluitend in grote bedrijven (‘big caps’) en dat in tegenstelling tot vroeger. De uitstekende recente prestaties van de small caps hebben ze daarom aan hun neus zien voorbijgaan.

IETS VOOR U?
Kiezen voor een duurzaam fonds blijft een persoonlijke morele beslissing. Kijken we louter naar de kwaliteiten van het beheer (onze sterretjes) dan kopen we op dit moment geen enkel duurzaam aandelenfonds. In elke categorie zijn er immers beter scorende niet-duurzame alternatieven. Toch is het beheer van enkele fondsen veelbelovend als we kijken naar de cijfers op drie jaar: ING (L) Invest Sustainable Growth (*), Fortis L Equity SRI Europe (*) en PAM Equities Europe Ethical. Beleggers die duurzaamheid in het vaandel dragen en die een aandelenbelegging niet schuwen, mogen een van die fondsen kopen.

Duurzaam pensioensparen?

Eind december kwam staatssecretaris Els Van Weert op de proppen met het voorstel om pensioensparen voordeliger te maken voor wie duurzaam belegt. Wie kiest om aan duurzaam pensioensparen (de derde pensioenpijler) te doen, zal een groter bedrag op een fiscaal gunstige manier kunnen beleggen. Op vragen zoals ‘Hoe zal de term ‘ethisch’ worden ingevuld?’, ‘Wat zal het precieze voordeel voor de belegger zijn?’, ‘Wat gebeurt er met de stortingen die al gebeurd zijn in het kader van het pensioensparen?’, ‘Wanneer start het project?’ enzovoort kon het kabinet van Els Van Weert nog geen antwoord geven. We houden u op de hoogte. Ondertussen mag u gerust al periodieke stortingen verrichten in uw lopend pensioenspaarfonds.

OVERZICHT BELGISCHE DUURZAME AANDELENFONDSEN (op eind januari)

Naam

Verdeeld door

Belegt in

IW

Kosten (in %)

Rendement (in %)

Ethische controle
door

In

Beheer

1j

3j

5j

Athena World Eq.(Sustainability)

Bank Delen

wereld

74.23

EUR

2

1.3

9.5

8.6

-0.6

Vigeo

Delta Lloyd L SRI Panda (1)

Delta Lloyd Bk

wereld

132.18

EUR

3

0.55

Vigeo

Dexia Equities L World Welfare

Dexia

wereld

215.11

EUR

3

1.5

5.6

10.5

1.1

Dexia AM

Dexia Life Values Dynamic (2)

Dexia

wereld

36.52

EUR

2

1.2

9.5

12.2

Dexia AM

Dexia Sustainable EMU

Dexia

eurozone

23.49

EUR

2

1.5

14.1

15.2

4.2

Dexia AM

Dexia Sustainable Europe

Dexia

Europa

24.63

EUR

2

1.5

11.9

15.9

3.8

Dexia AM

Dexia Sust. North America

Dexia

VS

29.00

USD

2

1.5

2.8

6.3

-2.2

Dexia AM

Dexia Sustainable Pacific

Dexia

Pacific

3638.00

JPY

2

1.5

-1.2

9.1

5.5

Dexia AM

Dexia Sustainable World (3)

Dexia

wereld

339.30

EUR

2

1.5

7.6

10.8

2.4

Dexia AM

Fortis L Equity SRI Europe

Fortis

Europa

354.64

EUR

2.5

1.25

15.9

16.2

3.6

Fortis Inv.

ING (L) Invest Sust. Growth

ING

wereld

192.68

EUR

3

1.2

10.1

12.2

-0.2

DSR

ISIS Ethiglobal

Bank Degroof

wereld

109.36

EUR

1.5

1.4

5

7.7

2.4

Vigeo

KBC Eco Alternative Energy

KBC

energie

409.07

EUR

3

1.3

0.6

25.5

5.5

KBC AM

KBC Eco Climate Change

KBC

energie

500.00

EUR

3

1.3

KBC AM

KBC Eco Sust. Euroland (4)

KBC

eurozone

549.19

EUR

3

1.55

17.3

16.2

4.6

KBC AM

KBC Eco Water

KBC

energie

680.94

EUR

3

1.3

11.5

8.9

1.4

KBC AM

KBC Eco World

KBC

wereld

568.01

EUR

3

1.3

10

12.5

8.4

KBC AM

KBC In. Ethical Euro Equities

KBC

eurozone

2446.47

EUR

3

1.1

17.6

17

5

KBC AM

Piazza AXA IM Ethical Europe Eq. (2) (5)

AXA Belgium

Europa

57.84

EUR

3

2.2

17.5

15.2

3

Eurosif

PAM Equities Europe Ethical

Petercam

Europa

198.14

EUR

3

1

15.8

20.1

Vigeo

Triodos Values Int. Equities (1)

Triodos Bank

wereld

198.86

EUR

2.5

1

10.4

9.7

-1.3

Triodos FM

(1) Solidariteitsaspect; (2) Tak 23-fonds, bij elke storting komt er 1,1 % verzekeringstaks bij; (3) Het vroegere Dexia Sustainable Accent Social. Nam recentelijk Dexia Sustainable World Large Caps over; (4) Het vroegere KBC Eco Ethi Equity Euroland; (5) Oude contracten : AXA Life Fund Ethical Equities Europe.

Deel dit artikel