Analyse
De banken in 2012 en erna 5 jaar geleden - woensdag 4 januari 2012

Ook al werd er vooruitgang geboekt op budgettair vlak, toch konden de laatste beslissingen van de Europese regeringsleiders de beleggers niet geruststellen.

De ECB heeft weliswaar maatregelen genomen ten gunste van de banken, maar bij ontstentenis van een oplossing voor de crisis van de overheidsschulden in Europa, laten we onze risico-indicator voor de sector op 4 en voor sommige banken zelfs op 5.

ENKEL SPECULANTEN MOGEN HUN BANKAANDELEN HOUDEN.

 

Krachtige geste voor de banken

Wat de Europese centrale bank niet voor de landen wilde doen, heeft ze wel voor de banken gedaan. Ze heeft een steunplan uitgewerkt dat de banken uit de eurozone uit de liquiditeitscrisis moet halen. Al maandenlang zien de Europese banken immers de kosten van hun financiering op korte termijn toenemen en de interbankenmarkt waarop ze elkaar geld lenen dichtklappen. Tot de belangrijkste maatregelen behoren de mogelijkheid om gedurende drie jaar onbeperkt te lenen tegen 1 % en de versoepeling van de criteria om activa als onderpand van die leningen te aanvaarden. Een en ander moet de banken aanzetten om de economie te blijven financieren en om de overheidsschuld terug te kopen die ze eerder verkochten om waardeverminderingen te vermijden. Die eerste doelstelling lijkt ons, althans gedeeltelijk, haalbaar, maar wat de tweede betreft, zijn we sceptischer. Het uitblijven van een duidelijke oplossing na de Europese top van 8 en 9 december heeft er niet bepaald toe bijgedragen om de beleggers blijvend gerust te stellen over de afloop van de overheidsschuldencrisis.

 

Maar zal ze volstaan?

De tussenkomst van de ECB is ontegensprekelijk een aardige steun voor de nettomarges van de banken: ze kunnen geld lenen tegen 1 %, het tegen bijvoorbeeld 5 % beleggen en het verschil opstrijken.
Maar op die manier bestrijdt de ECB enkel de symptomen, en niet de ziekte zelf, waarmee ze in feite niets oplost. De markten hebben zich niet laten vangen aangezien ze de rente op 10-jarige Italiaanse overheidsobligaties deden oplopen tot boven een moeilijk houdbare 7 %. In Spanje ontspande de markt evenwel en liep de rente sindsdien terug tot 5,2 %.
Overigens is het voor de banken niet gezond om voor hun voortbestaan af te hangen van de willekeur van de centrale bank. En zolang er geen echte oplossing voor de overheidsschuldencrisis in Europa is gevonden, zal het wantrouwen voortduren. De markt zal zich dan blijven afvragen of de Franse banken BNP Paribas, Société Générale of Crédit Agricole bijvoorbeeld waarvan de schuldenlast voor 60 % uit kortlopende leningen bestaat, zich kunnen herfinancieren.

 

Blijft een oplossing van het probleem van de overheidsschulden te lang uit, dan bestaat zelfs het gevaar dat de langetermijnfinanciering besmet wordt en dat de sector volledig gedestabiliseerd raakt. Dat alleen al rechtvaardigt een risico-indicator van 4 voor de sector in zijn geheel.

 

Eigen vermogen

Om de soliditeit van de banken te versterken, wil de Europese regelgever de banken te verplichten hun eigen vermogen tegen juni 2012 met 114,7 miljard euro te verhogen om zo een kernkapitaalratio (core Tier one) van ten minste 9 % te bereiken, tegenover 7 % voordien. Duitsland zal bijv. 13,1 miljard euro nodig hebben, waarvan 3,2 miljard voor Deutsche Bank. De Spaanse bank Santander zal niet minder dan 15,3 miljard moeten vinden …
Het Nederlandse ING en “onze” KBC en Dexia Bank voldoen nu al aan de toekomstige norm. De aan de Brusselse beurs genoteerde restbank Dexia daarentegen kwam op 30 september 4,1 miljard euro kapitaal tekort, maar maakt zich sterk dat ze sindsdien grondig geherstructureerd werd (o.m. verkoop van Dexia Bank België en van Dexia BIL) en dat ze dankzij de al gerealiseerde of op stapel staande verkopen van activa in staat zal zijn om aan de eisen te voldoen. Na haar afslankingskuur zou de groep overigens niet meer onderworpen worden aan die stresstests.
Zoals we verder uitleggen, hebben de Europese banken een run op liquiditeiten ingezet en zullen ze tegen midden 2012 de vereiste 9 % halen, de meeste zonder kapitaalverhoging. Dat wil echter niet zeggen dat we er nu gerust op zijn. De banken zullen tegen 2019 nog nieuwe inspanningen moeten leveren om hun eigen vermogen geleidelijk te versterken en het verlagen van de risico’s dat daarvan het gevolg is, zal hun vermogen om winstgroei te realiseren aantasten. Daarnaast kunnen de banken ook het slachtoffer worden van een nieuw rondje overheidsschuldenpaniek. De waardeverminderingen die de banken op de overheidsschulden in hun portefeuille zouden moeten doorvoeren kunnen de sector volgens sommige studies voor 400 miljard euro in het rood storten.

 

Run op liquiditeiten

Onder druk van de regelgevers die de banken aansporen om hun eigen vermogen te versterken, zal de financiële sector zijn vermageringskuur in 2012 voortzetten via de verkoop van activa (vastgoedportefeuilles, niet-strategische activiteiten …).
Zo heeft Société Générale eind 2011 aangekondigd dat er tegen eind 2013 voor 75 à 90 miljard euro activa zouden verkocht worden, waarvan 50 à 60 miljard alleen al in de zakenbankpoot. In de meeste gevallen zijn die operaties echter verre van simpel: er wordt geen koper gevonden die de gevraagde prijs wil betalen, er moet met verlies verkocht worden … Zo kan Commerzbank dochter Eurohypo (vastgoedkredieten) niet aan de straatstenen kwijt. Banco Santander geraakte zijn filialen in Colombia en 8 % van zijn Braziliaanse en Chileense divisies gemakkelijk kwijt, maar zag daarmee wel kwaliteitsactiva uit zijn balans verdwijnen. Deutsche Bank zet dochter Asset Management voor twee miljard in de etalage, terwijl BNP Paribas de verkoop overweegt van Klépierre (vastgoedportefeuille). Bij KBC staan onder meer de Poolse bank- en verzekeringsfilialen te koop en bij de groep Dexia de Franse, Italiaanse en Spaanse dochters, alsook de Turkse DenizBank.

 

Voorts blijven de Europese banken hardnekkig jacht maken op deposito’s, vooral in de zuidelijke landen. Deposito’s zijn immers een stabielere financieringsbron dan de markten. Ze nemen geleidelijk een steeds grotere plaats in de balansen van de banken in, maar om spaarders aan te trekken moeten de banken hun rente verhogen, wat hen geld kost. Ter illustratie: vóór de crisis bedroeg de rente op deposito’s minder dan 2 %. Nu bedraagt ze op Europees niveau gemiddeld 2,78 %.

 

Van de eigenlijke bankactiviteiten zelf die normaal gezien de middelen moeten leveren om het eigen vermogen te stijven, moet momenteel niet veel verwacht worden. Het ziet er immers niet naar uit dat de banken er in 2012 zullen in slagen hun recurrente resultaten substantieel op te krikken als de volatiliteit op de financiële markten aanhoudt. In die omstandigheden zullen de beleggers niet terugkeren naar de beurs en zullen de bedrijven geen beroep doen op de markten (beursintroducties, overnames …), met als gevolg dat de banken minder commissies opstrijken.
Anderzijds zal de verkoop van de meest volatiele activa die in de zakenbanken ondergebracht zijn, de resultaten van de financiële instellingen geleidelijk stabieler maken.

 

Blijf afzijdig

Voor het ogenblik wordt de Europese banksector op ongeveer 0,55 keer zijn eigen vermogen gewaardeerd, terwijl dat cijfer de laatste jaren gemiddeld 1,4 bedroeg. Ondanks die onderwaardering zouden we op korte termijn geen Europese bankaandelen kopen. Want de politieke wil om de banken te redden die op de Europese top in september geafficheerd werd, mag dan al een bodem onder de sector leggen, die bodem zou wel eens vermolmd kunnen blijken.
Bovenop de inkrimping van de balansen komt ook nog eens de recessie in Europa die de groei van de inkomsten van de retailbanken zal beknotten. De zakenbanken zullen hun zware en dure herstructurering moeten voortzetten. Zo overweegt Royal Bank of Scotland om de helft van zijn zakenbankactiviteiten af te stoten en krijgt UBS die activiteiten maar moeilijk weer op de rails.
Wat de dividenden betreft, lijkt het vast te staan dat de uitkeringen met betrekking tot 2011 bescheiden zullen zijn. Dexia, Société Générale en Credit Agicole keren niets uit. BNP Paribas gaat zijn dividend gevoelig verlagen en bij KBC, dat van Europa een dividend moet uitkeren in ruil voor de overheidssteun die het ontving, moeten de aandeelhouders op niet meer dan een symbolisch bedrag rekenen. Wat 2012 betreft, staat er nog niets vast, maar als de banken er niet in slagen hun eigen vermogen op te krikken tot het door de regelgevers vereiste niveau, riskeren de uitkeringen aan de lage kant te zijn.

 

Een nieuw tijdperk

Zelfs indien in de komende maanden een begin van een oplossing voor de overheidsschuldencrisis zou gevonden worden, geloven wij niet dat de winstgroei en de rentabiliteit in de sector weer het peil van vóór de crisis 2008-09 zullen bereiken.
Enerzijds is het nemen van risico’s in de sector in zijn geheel voortaan aan banden gelegd. Anderzijds zullen de opgelegde desinvesteringen tot een homogenisering van de Europese financiële instellingen leiden, waardoor de verschillen in rentabiliteit op termijn zullen verkleinen.
En ten slotte maken de nieuwe normen inzake soliditeit het niet langer mogelijk dat de banken om hun activiteit te financieren een even zware schuldenlast opbouwen als ze vóór de overheidsschuldencrisis gewoon waren (hefboomeffect verkleint).

 

Julius Baer

Het Zwitserse Julius Baer is uitsluitend actief in private banking (vermogensbeheer voor individuele rijke klanten). De onderneming staat financieel sterker en is minder aan de storm op de financiële markten blootgesteld dan de grote Europese banken en ze profiteert van de problemen bij haar rivalen Crédit Suisse en UBS om haar positie op wereldniveau te versterken. Het aandeel is echter niet goedkoop genoeg voor een aankoopadvies.
Ook de private bankers Bank J. Van Breda en Bank Delen die ca. 1/3 van de intrinsieke waarde van de Belgische holding Ackermans & van Haaren vertegenwoordigen, trekken zich uitstekend uit de slag. Met een décote van minder dan 20 % is het aandeel Ackermans&van Haaren is echter evenmin goedkoop. Houden.

 

Lees ook onze analyse “Banken en overheidsfinanciën: onlosmakelijk met elkaar verbonden”.

 

Deel dit artikel