Analyse
De solvabiliteit van banken meten? 6 jaar geleden - dinsdag 26 juli 2011

In de huidige moeilijke tijden kijken beleggers met argusogen naar de solvabiliteit van de banken. Ze analyseren hiervoor de ratio’s Tier 1 en Core Tier 1. Ziehier een overzicht van de belangrijkste punten.

Bankier: risicoberoep

De rol van een bank is spaargelden aan te trekken bij haar klanten om ze vervolgens op haar beurt uit te lenen. Geld die u op een spaarrekening zet wordt daarna uitgeleend aan particulieren (hypotheek…), bedrijven, overheid…
Om de spaarders terug te kunnen betalen, moet de bank er wel voor zorgen dat de kredieten die ze verleent weldegelijk worden terugbetaald. En als dit niet het geval is? Wat als een bank bijvoorbeeld 100 000 EUR leent aan een gezin en slechts 90 000 EUR kan recupereren? Dan boekt de bank een verlies.

 

Putten uit eigen vermogen

Het eigen vermogen bestaat uit middelen die de bank toevertrouwd zijn door de aandeelhouders en reserves opgebouwd tijdens vorige winstgevende boekjaren.
Wanneer een bank een verlies boekt, vermindert het eigen vermogen. Het staat buiten kijf dat niet aan het spaargeld van klanten wordt geraakt. Vandaar het belang dat de bank over voldoende eigen vermogen beschikt. Hoe meer geld de bank uitleent, hoe meer ze over een stevige buffer moet beschikken.

 

Regels

Om de stevigheid van het eigen vermogen tegen het licht te houden, gebruikt men de ratio’s Tier 1 en Core Tier 1. Deze ratio’s geven de verhouding weer, in procenten, tussen het eigen vermogen van de bank en haar verplichtingen (toegekende kredieten…). Hoe hoger het percentage, hoe solider de bank is.

 

De Tier1 wordt berekend op basis van het aandelenkapitaal, de reserves die de voorbije jaren zijn opgebouwd en kapitalen opgehaald bij emissie van diverse effecten (eeuwigdurende obligaties, preferente aandelen, converteerbare obligaties uitgegeven door de bank). Effecten waarop de houders rechten hebben maar die geacht worden heel lang in de rekening van de bank te blijven zodat ze worden gelijkgesteld met aandelen.
De Core Tier 1 wordt uitsluitend berekend op basis van kapitaal aangebracht door de aandeelhouders vermeerderd met reserves (alle andere effecten zijn uitgesloten). De ratio baseert zich dus op elementen die niet kunnen worden opgeëist behalve door aandeelhouders. De Core Tier 1, die restrictiever is, geeft aldus een beter beeld van de solvabiliteit. De opgelegde minimale dekkingsgraad voor de Core Tier 1 ligt dan ook lager dan die van de Tier 1.

 

De voorstellen die momenteel op tafel liggen (Bazel III) willen tegen 2019 een minimum Tier 1 opleggen van 8,5 % en een Core Tier 1 van minimum 7 %. De doelstelling is niet om 100 % van de verplichtingen te dekken maar een dekkingsgraad te bekomen die voldoende groot is om een belangrijke schok (massale wanbetaling bijvoorbeeld) te verwerken. De crisis van 2008 heeft aangetoond dat de situatie zeer snel kan verslechteren. Toen lag de opgelegde dekkingsgraad veel minder hoog. En het fameuze subprime papier, dat als risicoloos werd beschouwd, heeft banken met enorme verliezen opgezadeld waardoor ze verplicht waren overal op zoek te gaan naar geld om niet failliet te gaan.

 

Kunnen beter doen

De huidige regels zijn niet optimaal. Het opgelegde eigen vermogen hangt af van het type van kredieten die werden toegekend. Voor een bedrijfskrediet moet iets meer eigen vermogen worden voorzien dan voor een krediet aan een staat, dit wordt immers als veiliger gezien. Maar de zware financiële moeilijkheden van sommige staten zoals Griekenland kunnen dit concept in vraag stellen (wanbetaling van Italië zou een hele resem banken in gevaar brengen zelfs deze met een goede dekkingsgraad!).

 

Wanneer de economie daarenboven vertraagt, hebben bedrijven het moeilijker om hun leningen terug te betalen. Het risico op een wanbetaling neemt toe, banken moeten meer eigen vermogen immobiliseren terwijl dit laatste net onder druk staat door een stijging van het aantal wanbetalers. Het gevolg is dat de capaciteit van banken om uit te lenen vermindert en ze minder het herstel van investeringen en groei ondersteunen.
Het evenwicht is moeilijk te vinden. De regels verstrengen, kan het aanbod van kredieten doen verminderen terwijl de economische vooruitzichten reeds minder goed zijn. Ze versoepelen kan de banken aanzetten om meer risico’s te nemen. Dit kan zoals we weten nare gevolgen hebben.

 

Deel dit artikel