Analyse
De diabetesmarkt: symptomatisch voor de situatie in de farmasector 6 jaar geleden - dinsdag 22 maart 2011

Suikerziekte blijft ongeneesbaar en de labo's proberen met wisselend succes middelen te ontwikkelen die de effecten beperken. De moeizame zoektocht is symptomatisch voor de gedaalde productiviteit van het onderzoek in de sector.

De strijd tegen diabetes is een van de grootste medische uitdagingen van de 21ste eeuw. Tot op heden blijft "suikerziekte" ongeneesbaar en proberen de grote farmaceutische labo's met wisselend succes middelen te ontwikkelen die de effecten zoveel mogelijk beperken. De moeizame zoektocht op de diabetesmarkt is symptomatisch voor de gedaalde productiviteit van het onderzoek in de hele farmasector de voorbije jaren.

 

Twee types diabetes

Bij diabetes type I-patiënten (auto-immuunziekte) scheidt de pancreas geen of onvoldoende insuline af.
Diabetes type II (90 % van alle diabetici) wordt in de hand gewerkt door zwaarlijvigheid, te weinig lichaamsbeweging, te rijke voeding...

 

Diabetes: een pandemie

Er zijn er vandaag wereldwijd ruim 285 miljoen diabeteslijders en dat cijfer zou tegen 2030 stijgen tot 438 miljoen. Vooral de groeilanden, die steeds meer het westerse leefpatroon aannemen, worden hard getroffen. Als antwoord op het diabetesprobleem, ontwikkelen de farmabedrijven twee soorten behandelingen: insuline, die hoofdzakelijk geïnjecteerd wordt bij type I-diabetici en orale (soms injecteerbare) geneesmiddelen voor patiënten met type II.

 

Onderzoek vlot niet echt

Tot op heden kan je dus niet genezen van diabetes. De bestaande middelen proberen enkel het tekort aan insuline op te vangen en het risico op complicaties te verminderen. De ziekte legt daarmee de vinger in de wonde van de hele sector: de sterk gedaalde productiviteit van research & development. Nadat er voor de meeste "gemakkelijke" ziektes vrij doeltreffende behandelingen werden ontwikkeld, zijn er voor de overblijvende aandoeningen steeds meer financiële middelen nodig die steeds minder spectaculaire vooruitgang opleveren.

 

Overzicht

Abbott: geen geneesmiddel op de markt maar 4 % van de omzet 2010 was wel afkomstig van materiaal om diabetici toe te laten hun ziekte zelf te beheersen.

 

AstraZeneca: Onglyza werd in 2009 gelanceerd en de verkoopcijfers zijn nog vrij laag maar in 2010 wel verzesvoudigd; de groep beschikt daarnaast over Kombiglyze XR (pas gelanceerd in de VS), en Dapagliflozin (homologatie lopende).

 

Eli Lilly: commercialiseert 2 insulines (Humalog en Humalin) en het injecteerbaar geneesmiddel Byetta, samen goed voor 17 % van de omzet in 2010;.twee nieuwe molecules zijn momenteel een mislukking: voor Bydureon werd de homologatie uitgesteld, voor Teplizumab werden de klinische tests opgeschort; het recente akkoord met Boehringer Ingelheim biedt uitzicht op 2 nieuwe moleculen.

 

GlaxoSmithKline: de verkoop van Avandia, het enige antidiabetesmiddel van de groep, is in vrije val nadat cardiovasculaire risico's werden vastgesteld, maar er staan twee producten klaar om de fakkel over te nemen (Otelixizumab en Syncria).

 

Merck: 7% van de omzet 2010 (verkoop +29 % t.o.v. 2009) was afkomstig van Januvia en Janumet; er wordt gewerkt aan andere combinaties met Januvia.

 

Novartis commercialiseert Galvus en Eucreas. De verkoop stijgt fors maar blijft alles bij mekaar bescheiden (1 % omzet 2010) doordat Galvus niet werd goedgekeurd in de VS. Twee andere molecules (met beperkt potentieel) zijn bijna volledig ontwikkeld.

 

Pfizer: momenteel geen enkel middel op de markt nadat de inhaleerbare insuline Exubera in 2007 een commerciële flop bleek; meerdere projecten in een niet ver gevorderd ontwikkelingsstadium.

 

Roche: geen middel op de markt en ook de ontwikkeling van Taspoglutide werd stopgezet wegens te frequente maagdarmklachten en huidreacties; grote troef zijn evenwel de controlesystemen voor diabetespatiënten (6 % van de omzet 2010).

 

Sanofi-Aventis: 82 % van de diabetesgerelateerde omzet is afkomstig van Lantus, een insuline met verlengde werkingsduur. Samen met Apidra (ook een insuline) en het medicament Amaryl waren de antidiabetesproducten goed voor 14 % van de omzet 2010;.ook het middel Lixisenatide zit in de laatste onderzoeksfase en de resultaten zijn voorlopig gunstig.

 

Conclusies

Bij de medicijnen komt Januvia van Merck als winnaar uit de bus. Het heeft al een gevestigde marktpositie in vergelijking met Onglyza van Astra-Zeneca en zelfs met Galvus van Novartis in Europa. Bij de insulines gaat de lauwerkrans naar Lantus van Sanofi-Aventis (omzet van 3,5 miljard EUR en groei van 9 % in 2010). Daarna komt Humalog van Eli Lilly.

 

De vele O&O-mislukkingen verklaren waarom de beleggers de farmasector momenteel wat argwanend bekijken. De rentabiliteit staat ook onder druk door de generische concurrentie en de steeds strengere regelgeving.

Dankzij grote marketinginspanningen blijven de verkoopcijfers echter aanvaardbaar en wordt er nog altijd veel cash gegenereerd, wat toelaat gulle dividenden uit te keren.

De O&O-kosten worden steeds meer gedeeld via partnerships en op termijn zullen nieuwe doorbraken de groeivooruitzichten van de sector wellicht ondersteunen. Aan uitdagingen (zoals diabetes), is er alvast geen gebrek...

 

Deel dit artikel