Analyse
Basel 3 : minder onzekerheid voor de bankwaarden 7 jaar geleden - donderdag 16 september 2010

Voor de banksector zijn nieuwe normen noodzakelijk. De 27 bankautoriteiten hebben ze na heel wat (geheime) onderhandelingen vastgelegd en ondergebracht onder de noemer Basel 3. Het is een stap in de richting van meer transparantie. Maar schemerzones blijven bestaan.

 

Nieuwe normen

In de toekomst zullen banken die grotere risico's willen nemen ook over een grotere veiligheidsbuffer moeten beschikken. Concreet zullen ze meer Tier 1-kernkapitaal moeten aanhouden (zie einde van de tekst). Vandaag geldt er nog een minimum van 2 %: een bank die een krediet van 100 euro verstrekt, moet minimaal over 2 euro eigen vermogen beschikken (in principe, veel hangt ook af van de aard en het risico van het krediet). Basel 3 verhoogt die drempel tot 7 %, weliswaar in twee fasen: tussen 2013 en 2015 moeten de banken naar 4,5 %, en tussen 2016 en 2019 nog eens 2,5 % hoger. T.o.v. wat men verwachtte, is die minimumdrempel van 7 % vrij laag, en vooral de lange overgangsperiode is een verrassing. De toezichthouders toonden zich toegeeflijk omdat ze vrezen voor het lot van kleinere, niet-beursgenoteerde banken waarvan de resultaten en de soliditeit nog altijd onder druk staan. Afhankelijk van nationale omstandigheden kan nog een extra contracyclische buffer van 0 tot 2,5 % worden opgelegd.

 

Het invoeren van een minimale liquiditeitsratio werd uitgesteld (2015-2018). Nochtans waren de ondergang van Fortis en Northern Rock te wijten aan liquiditeitsproblemen, niet aan solvabiliteitsproblemen ...

Verwachte impact ?

Een core Tier One van 7 % lijkt ons zeker haalbaar voor de banken (als de economie niet terugvalt en de Europese lidstaten niet te inhalig worden inzake bankentaksen). De meeste grote banken voldeden trouwens al aan die drempel in het eerste halfjaar van 2010. 

 

 Er is hoe dan ook een ruime "inloopperiode". De bankgroepen waarvan wij het aandeel volgen, kunnen o.i. de nieuwe norm halen zonder kapitaalverhogingen door te voeren (zelfs de Franse en Duitse banken met een eigen vermogen van mindere kwaliteit). Keerzijde voor de aandeelhouders is wel dat sommige banken wellicht hun dividendbeleid zullen terugschroeven om meer kapitaal aan te houden. 

 

 Zoals blijkt uit het voorbeeld van Deutsche Bank, blijven kapitaalverhogingen echter mogelijk. Aandeelhouders die dergelijke operaties niet onderschrijven, zullen hun winst zien verwateren. 

 

 Het opkrikken van de soliditeit kan ook door activa af te stoten. De meest kwetsbare banken kunnen activiteiten verkopen, die de meest solide banken dan kunnen kopen om zich op bepaalde markten te versterken. Maar ook de meer solide banken kunnen riskantere activa van de hand doen. 

 

 Globaal genomen zullen de nieuwe normen een negatieve impact hebben op de rentabiliteit van de banken. De meest risicovolle (en vaak ook meest winstgevende) activiteiten worden immers ontmoedigd. 

Quid van de staatssteun? De staatssteun die werd toegekend aan KBC en ING moet op termijn worden vervangen door echt aandelenkapitaal (core Tier 1). Gezien de afslankingskuren die aan de gang zijn en die eigen vermogen vrijmaken, verwachten we niet onmiddellijk problemen. Ook voor Dexia is er geen reden tot paniek, aangezien de overheid in dit geval aandelen kocht.

Europese stresstests

De tests waaraan 91 Europese banken eind juli werden onderworpen, waren o.i. niet geheel toereikend, o.a. omdat ze geen rekening hielden met langlopende schulden, waartoe ook het gros van de overheidsschulden behoort. Ze bieden m.a.w. geen zekerheid dat de banken in staat zijn om het hoofd te bieden aan een nieuwe economische schok of een crisis van de overheidsschulden. 

 

De lotgevallen van Anglo Irish Bank zijn in dat opzicht veelzeggend. Als het tot een snelle ontmanteling van de bank zou komen, kunnen de Ierse overheidsfinanciën dermate onder druk komen te staan dat een herfinanciering van de schuld onvermijdelijk wordt. Royal Bank of Scotland (verkopen) is in hoge mate blootgesteld aan Ierland en verdween dan ook uit onze selectie. 

 

Ook voor Griekenland valt een gedeeltelijke schuldherschikking op middellange termijn nog altijd niet uit te sluiten.

Adviezen ?

De meeste banken hebben in het eerste halfjaar uitstekende resultaten geboekt dankzij lagere "risicokosten" (minder voorzieningen op kredieten, portefeuilles met toxische activa gedeeltelijk uitgezuiverd), dankzij een heropleving van de activiteiten als investeringsbank, en dankzij de grote rentemarges. Door de gestegen rentabiliteit legde de bankensector het voorbije jaar globaal genomen een stabiel beursparcours af. 

 

Toch blijven er nog veel vragen. Kan de winst van de activiteiten als detailbank nog verder stijgen als de economische flauwte aanhoudt ? Welke impact zullen belastingen op de sector hebben ? Kunnen de activiteiten als investeringsbank het huidige rentabiliteitspeil aanhouden ? Op enkele uitzonderingen na, zijn de aandelen van alle banken in onze selectie goedkoop. Gezien de situatie raden we u echter nog altijd niet aan om ze te kopen. 

 

 We zullen de komende weken de impact van de nieuwe normen aandeel per aandeel verder toelichten, maar geven u nu al een eerste overzicht mee:
Allied Irish Banks
Duur aandeel en zwakke groeivooruitzichten. De bank blijft kwetsbaar en het weer uitkeren van een dividend lijkt niet voor morgen.
Crédit Agricole
Duur aandeel. De nieuwe regels en de structuur van de groep nemen onze twijfels over de soliditeit niet volledig weg. Mogelijk zullen de aandeelhouders nog minder gul beloond worden. CA blijft via haar detailbank ook in grote mate blootgesteld aan Griekenland.
UBS
De Zwitserse toezichthouders lijken hun banken strengere soliditeitsnormen te willen opleggen dan Basel 3. Maar zelfs met een Tier 1-norm van 3 of 4 % meer, blijft UBS goed gekapitaliseerd. De bank is zelfs in staat om haar aandeelhouders guller te belonen dan we hadden gedacht. We hebben onze dividendverwachtingen voor 2011 en 2012 verhoogd en ons advies gewijzigd (niet meer verkopen).
De Belgen KBC en Dexia behoren (deels dankzij staatssteun) zowel op het vlak van de internationale solvabiliteitsvereisten als de Europese stresstests tot de betere leerlingen van de klas. KBC mag u houden (controleholding KBC Ancora, die met een décote van meer dan 40 % noteert, zelfs kopen), maar bij Dexia blijven we twijfels hebben over de financiering van de activiteiten (heeft erg weinig deposito’s van klanten en moet veel beroep doen op (obligatie)leningen en op de interbankenmarkt). Verkopen.

 

 

"Tier 1" en "Core Tier 1"

De solvabiliteit van een bank geeft aan in welke mate ze in staat is om de deposito's van haar klanten terug te betalen. Hoe groter de terugbetalingscapaciteit van de bank, hoe solvabeler ze is. 

 

 De "Tier 1-ratio" is een kengetal om de solvabiliteitsgraad aan te duiden. Concreet gaat het om de verhouding tussen het eigen vermogen van de bank en de andere activa (tradingactiviteiten, bedrijfskredieten, enz.), waarbij aan die laatste een risicoweging wordt toegekend. Zo'n risicoweging is noodzakelijk omdat bepaalde activiteiten (bijv. het verhandelen van complexe afgeleide producten) nu eenmaal meer risico's meebrengen dan andere (bijv. het verlenen van consumentenkrediet). 

 

 Het Tier 1-kernkapitaal (core Tier 1) is een "uitgezuiverde" versie van Tier 1, zonder hybride kapitaalinstrumenten (o.a. eeuwigdurende of converteerbare obligaties, preferentiële aandelen). Core Tier 1 is dus een strengere norm dan Tier 1, omdat men zich baseert op criteria die minder schaduwzones toelaten: echte aandelen, uitgiftepremies en opgebouwde reserves.

Deel dit artikel