Analyse
Farmasector 8 jaar geleden - maandag 12 oktober 2009

De aandacht van de farmaceutische industrie begint geleidelijk te verschuiven van de behandeling van wijd verbreide ziekten naar specifieke aandoeningen. Die onderzoeken kosten echter handenvol geld.
Mogelijk kan theranostica een uitweg bieden.

De aandacht van de farmaceutische industrie begint geleidelijk te verschuiven van de behandeling van wijd verbreide ziekten naar specifieke aandoeningen waarvoor geen efficiënte behandelingen bestaan. Die onderzoeken kosten echter handenvol geld, en dat terwijl de overheid de gezondheidsuitgaven in toom wil houden. Mogelijk kan theranostica een uitweg bieden, een voor het ogenblik nog marginale activiteit, die evenwel sterk groeit en veel potentieel heeft.

Van geneeskunde voor grote aantallen…
· De afgelopen 20 jaar hebben de grote farmaceutische bedrijven hun O&O-inspanningen vooral toegespitst op de behandeling van aandoeningen die grote groepen patiënten treffen en/of chronische ziekten. Een goed voorbeeld daarvan is een te hoog cholesterolgehalte dat algemeen wordt beschouwd als oorzaak van tal van hart- en vaataandoeningen, de meest voorkomende ziekten in de westerse wereld. In 1987 bracht Merck de eerste cholesterolverlager Mevacor op de markt. Die werd weldra gevolgd door talrijke nauwelijks verbeterde versies van concurrenten die een graantje mee wensten te pikken van het enorme potentieel. En dankzij de aanzienlijke budgetten die gespendeerd werden aan marketing en commerciële slagkracht konden de bedrijven hun geneesmiddel optimaal rentabiliseren (bedrijfsmarges van meer dan 30 %!).
· Dit groeimodel staat vandaag op de helling.
Ten eerste wordt het steeds moeilijker om te innoveren omdat er voor de frequent voorkomende ziekten al zo veel geneesmiddelen bestaan. Ten tweede zal de concurrentie van de generieken (nu 10 % van de markt) de komende jaren toenemen (verdubbelen tegen 2015) naarmate de patenten op een aantal belangrijke geneesmiddelen vervallen. De grote volumes van makkelijk en goedkoop te fabriceren “massaproducten” is een kolfje naar de hand van deze industrie die overigens de steun geniet van de overheid. Die is er immers op uit om de gezondheidsuitgaven terug te dringen.

… naar specifieke therapieën
· De grote laboratoria spitsen zich dan ook meer en meer toe op gespecialiseerde geneesmiddelen : de behandeling van ernstige ziekten met een zware impact op het lichamelijk welzijn, zoals kankers en neurologische aandoeningen (bijv. alzheimer).
· Deze strategie vergt veel minder commerciële middelen (enkel bestemd voor specialisten en ziekenhuizen), maar jaagt de onderzoekskosten de hoogte in : in de jaren zeventig kostte het 138 miljoen dollar om een geneesmiddel te ontwikkelen, in de jaren tachtig 318 miljoen en vandaag 500 à 800 miljoen.
De molecules waarover het hier gaat, komen dikwijls uit de biotechnologie, d.w.z dat ze uit levende organismen zoals bloed, planten, dieren, bacteriën of virussen worden gehaald, en het ontwikkelen ervan is ingewikkelder en kent een hoger mislukkingspercentage dan bij klassieke geneesmiddelen. Het rentabiliseren van een dergelijk middel botst ook dikwijls op het verlangen van de overheid om de gezondheidsuitgaven zo laag mogelijk te houden (druk op verkoopprijs).

Via de theranostica
Innoverende geneesmiddelen kunnen alleen maar efficiënt zijn, de risico’s op nevenwerkingen verminderen en een voor de overheid aanvaardbare kosten/batenverhouding hebben als ze aan de juiste personen toegediend worden. Theranostische tests bieden een oplossing.
· De medische wereld beschikt al langer dan vandaag over diagnosemethodes in vitro (onderzoek van een weefselmonster) en in vivo (radiografie, scanning…).
Nu kunnen de artsen ook gebruikmaken van theranostische tests, dit zijn diagnostische tests die het mogelijk maken om voor elke patiënt de meest aangewezen therapie te kiezen (de predispositie van de patiënt vaststellen en een therapie bepalen).
De theranostica doet een beroep op moleculaire tests (een onderdeel van de in-vitrotests) die opgang maken sinds de doorbraak van de genomica (DNA-analyse), een technologie die het mogelijk maakt om de diagnose te verfijnen dankzij biomarkers. Die kunnen diverse vormen aannemen (bijv. proteïnes) en laten toe ofwel de predispositie van een patiënt voor een ziekte vast te stellen ofwel zijn ontvankelijkheid voor een bepaalde behandeling te bepalen. Het succes van kankergeneesmiddelen zoals Glivec (Novartis) en Herceptin (Roche) is aan deze technologie te danken.
· Voor de farma-industrie is het met theranostica drie keer troef :
– ze maakt besparingen op kosten en op onderzoekstijd mogelijk;
– ze vermindert het aantal mislukkingen op het vlak van klinische tests door zich op de meest ontvankelijke patiënten te concentreren;
– er kan voor het geneesmiddel een hogere verkoopprijs bedongen wegens verbonden aan een test.

Voor de belegger
· Voor het ogenblijk is er nog niets dat een adequate terugbetaling van theranostische tests garandeert. Maar alle partijen beginnen zich hun voordelen te realiseren, de overheid (minder verspilling), de patiënten (beter aangepaste behandelingen) en de farma-industrie (hogere productiviteit).
· Om zich deze technologie die aanzienlijke financiële middelen vereist te kunnen veroorloven naast het ontwikkelen van geneesmiddelen, moet men volgens ons tegen een stootje kunnen. Daarom gaat onze voorkeur naar enkele grote namen uit de farmacie zoals Novartis en Roche, twee Zwitserse bedrijven, die ook een leidinggevende positie in theranostica bekleden. Ze staan steviger in hun schoenen dan dan biotechbedrijven.

Om u de kans te geven om iets meer te beleggen in de beloftevolle theranostica, nemen we in onze selectie een van de hoofdrolspelers uit dat domein op, het Amerikaanse Abbott.

Deel dit artikel