Persbericht

Novartis beboet wegens misbruik van machtspositie dankzij klacht Testaankoop

25 januari 2023

Het Mededingingscollege heeft farmabedrijf Novartis veroordeeld wegens het misbruik dat ze maakte van haar machtspositie met het medicijn Lucentis, na de klacht die Testaankoop acht jaar geleden indiende. Lucentis is een duur geneesmiddel tegen de oogziekte natte maculadegeneratie. Het veel goedkopere Avastin, van farmabedrijf Roche, werkt ook tegen die oogziekte, maar is er niet voor erkend. In Italië en Frankrijk werden Novartis en Roche al beboet omdat ze bewust de veiligheid van het goedkope Avastin in een slecht daglicht plaatsten om zo meer winsten van het duurdere Lucentis op te strijken. De veroordeling in België heeft een grote symbolische waarde voor Testaankoop, dat al jaren strijdt voor de betaalbaarheid van geneesmiddelen.

Een korte samenvatting van de feiten

Acht jaar geleden – in november 2014 – diende Testaankoop klacht in bij de mededinginsautoriteit tegen de firma’s Roche en Novartis omwille van onwettelijke afspraken. Beide farmareuzen kwamen namelijk overeen om om het gebruik van een goedkoop geneesmiddel (Avastin) te blokkeren ten voordele van een veel duurder (Lucentis).

Het geneesmiddel Lucentis (van farmabedrijf Novartis) en Avastin (van Roche) behoren tot dezelfde medicijnenfamilie en hebben, volgens verschillende studies die door de overheid gesubsidieerd werden, ook dezelfde therapeutische waarde. Officieel is Avastin enkel geregistreerd voor de behandeling van kanker. Sinds 2005 wordt het echter ook gebruikt voor de behandeling van natte maculadegeneratie, een ernstige oogziekte. Lucentis daarentegen is wél geregistreerd voor de behandeling van die ziekte, maar is veel duurder: het kostte op het moment van de indiening van de klacht meer dan 800 euro tegenover 40 euro voor Avastin.

Toch heeft Roche nooit geprobeerd om een officiële goedkeuring te krijgen voor Avastin voor natte maculadegeneratie. Integendeel, de twee bedrijven hebben er alles aan gedaan om twijfel te zaaien over de veiligheid ervan, om zo oogartsen aan te moedigen Lucentis te gebruiken. Dat legde de twee bedrijven - die financieel met elkaar verbonden zijn - geen windeieren. Ons land betaalde op die manier jaren veel te veel via terugbetalingen.

 

Veroordeling wegens misbruik van dominante positie

De mededingingsautoriteit besluit nu dat Novartis zich schuldig gemaakt heeft aan misbruik van haar machtspositie. De veroordeling van een farmareus zoals Novartis heeft symbolisch een enorm grote waarde voor Testaankoop. Dergelijke praktijken zijn namelijk niet alleen illegaal, ze brengen ook het voortbestaan van onze solidaire ziekteverzekering in gevaar. Het feit dat een farmaceutische firma verantwoordelijk gehouden wordt voor de manier waarop deze winstmarges laat primeren boven alle ethische- en hier ook wettelijke - principes beschouwt Testaankoop als een primeur.

 

Boete van bijna 3 miljoen euro

De consumentenorganisatie heeft wel enkele fundamentele bedenkingen bij de beslissing van het Mededingingscollege. Ze betreurt dat Roche niet verantwoordelijk gehouden wordt voor hun betrokkenheid bij de onethische afspraken die beide firma’s maakten. Italë hield beide bedrijven aansprakelijk, en Frankrijk beboette naast Roche en Novartis ook nog Genentech, de firma die Lucentis ontwikkelde.

Daarnaast is de geldsom die Novartis moet betalen extreem laag – nog geen 3 miljoen euro. Dit bedrag staat in schril contrast met de boete die de firma’s opgelegd kregen in Italië – ruim 182 miljoen euro voor beide firma’s – en in Frankrijk, 444 miljoen euro te betalen door drie firma’s. Deze boete is peanuts ten opzichte van de miljoenen euro’s die onze ziekteverzekering uitgegeven heeft aan de terugbetaling van het peperdure Lucentis. Volgens de Belgische vakbond van oogartsen gaat het bij ons om een verspilling van 200 miljoen euro voor de periode tussen 2009 en 2014. Volgens bepaalde bronnen zou dat bedrag ondertussen zelfs al zijn opgelopen tot meer dan een half miljard euro.

 

Betaalbare geneesmiddelen: een prioriteit van Testaankoop

Betaalbaarheid van geneesmiddelen is al jaren een prioriteit voor Testaankoop. Naast Avastin en Lucentis heeft Testaankoop nog andere klachten ingediend bij de Mededingingsautoriteit: het gaat om de geneesmiddelen Zolgensma (Novartis), Spinraza (Biogen) en CDCA (Leadiant).