Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Hoe wij testen

Hoe wij tonijn in blik beoordelen

28 maart 2018

Welke tonijn in blik is het lekkerste? En hoe duurzaam is deze? Want de vraag naar tonijn stijgt almaar, en sommige gebieden zijn overbevist. Wij namen 29 blikjes tonijn uit het winkelrek en onderzochten ze uitvoerig. Hoe we ze beoordeelden, ontdek je hier.

Duurzaamheid

Om te weten of de tonijn die je koopt al dan niet duurzaam is gevist, heb je informatie nodig over de vissoort, het vangstgebied (FAO), vangsttechniek - werd er al dan niet een selectieve techniek gebruikt - en het beheer van de visserij. 

In onze koopwijzer tonijn in blik baseerden we ons echter uitsluitend op de informatie op het etiket. Dat is immers ook de informatie waar jij het mee moet stellen in de winkel.

Raadpleeg alle resultaten in de koopwijzer

Staat de soort, het vangstgebied en de -methode op het etiket vermeld, dan kan je op de viswijzer van het WWF terecht om te kijken hoe duurzaam die is.

Vissoort

Belangrijk om te weten is dat er niet één tonijn bestaat. Tonijn is een verza­melnaam voor zo’n 40 verschillende oceaanvissen. Zo heb je onder meer de blauwvintonijn, de grootoogtonijn, de geelvintonijn, de witte tonijn en de gestreepte tonijn.

Kenmerkend voor tonijn is de roze kleur van hun vlees. Sommige soorten kun¬nen tot 4,5 meter lang zijn. Ze verschillen niet alleen in kwaliteit, maar ook in visbestand. En net daarom is het zo belangrijk om te kijken naar de duurzaamheid van de tonijn die je koopt. Zo is de blauwvintonijn bijvoorbeeld een bedreigde diersoort, terwijl het met het visbestand van de gestreepte tonijn best wel goed is gesteld.

In de geteste blikjes tonijn vonden we drie soorten tonijn terug.

Katsuwonus pelamis (skipjack of gestreepte tonijn)

 

Hoewel de naam anders doet vermoeden is de gestreepte tonijn in feite geen echte tonijn (genus Thunnus), maar een tonijnachtige (genus Katsuwonus). De skipjack is de meest beviste tonijnachtige (2,36 miljoen ton per jaar), maar niettemin is het met het visbestand ervan best wel goed gesteld. De gestreepte tonijn leeft in de tropische wateren in de drie oceanen. Hij wordt hoofdzakelijk gebruikt om in te blikken.

Thunnus alalunga (albacore of witte tonijn)

 

De witte tonijn is een middelgrote tonijnsoort. Het is een snelle zwemmer die in de tropische en subtropische delen van de Indische Oceaan, de Stille Oceaan en de Atlantische Oceaan (incl. de Middellandse Zee) leeft. Op volwassen leeftijd kan de witte tonijn tot wel 60 kg wegen met een lengte van 1,4 m. Deze soort wordt door de Internationale Unie voor Natuurbescherming (IUCN) beoordeeld als "bijna in gevaar". Concreet betekent dit dat het visbestand in de meeste gebieden goed is, maar de visserijdruk mag niet stijgen om overbevissing te voorkomen.

Thunnus albacares (yellowfin tuna of geelvintonijn)

 

De geelvintonijn is een middelgrote tonijnsoort en is, na de blauwvintonijn, één van de meest kwalitatieve tonijnsoorten. De soort is in de drie grote oceanen aanwezig in de (sub)tropische wateren (niet in de Middellandse Zee) en verkiest temperaturen tussen 20 tot 30°C. Geelvintonijnen kunnen 200 kg zwaar, 2 meter lang en 9 jaar oud worden. Een aantal van deze populaties scoort goed in de bestandsbeoordelingen, anderen staan onder druk. Er zijn diverse initiatieven voor het herstel van deze bestanden.

 

Vangstmethode

Tonijn kan op verschillende manier worden gevist. Helaas houdt niet iedere methode evenveel rekening met het milieu en een zo gering mogelijke bijvangst. 
 
Lokboeien
De meest gebruikte vangstmethode bij tonijn zijn lokboeien. Meer dan de helft van de vangsten van tropische tonijn maakt gebruik van deze methode. Hoe gaat het in zijn werk? Bij lokboeien gaat men uit van het principde dat drijvende voorwerpen een aantrekkingseffect hebben door de visuele stimulatie. Grote industriële vissersschepen zetten daarom lokboeien (Fish Aggregating Devices of FAD’s) uit die als valstrik werken voor vissen. Zulke lokboeien trekken echter zowel de vissoort aan waarop men wil vissen, tonijn in dit geval, als verscheidene andere soorten. Wanneer vervolgens een net rond de verzamelde soorten wordt gespannen, is er dan ook veel (ongewenste) bijvangst. Bedreigde tonijnsoorten, haaien, schildpadden en andere diersoorten worden immers ook aangetrokken door de FADs.
Beuglijnen
Beuglijnen (longlines) zijn erg lange vislijnen die worden uitgezet. Aan de hoofdlijn zitten dwarslijnen met haken en aas. Net zoals bij de lokboeien is ook hier het voornaamste probleem de bijvangst. Het aas trekt naast de tonijn immers ook veel andere diersoorten aan zoals haaien, dolfijnen, zeevogels en roggen. Losgeraakte lijnen kunnen bovendien veel schade berokkenen (ghostfishing). Wanneer je op het etiket de vermelding “haken en lijnen” of “pole and line” aantreft, kan dit zowel betekenen dat de tonijn met een handlijn werd gevangen als met een beuglijn. Aangezien er bij handlijnen veel minder bijvangst is, is het echter belangrijk om te weten over welke van de twee het gaat om een correct oordeel te kunnen vellen over de duurzaamheid. 
Handlijn
De handlijn is een techniek die in opkomst is in de tonijnvisserij. Dit is een zeer duurzame manier van vissen. Het is erg selectief doordat er gevist wordt met hengels vanaf een boot. De tonijn wordt gelokt met aas en de vis wordt een voor een, of in kleine groepjes binnengehaald. Hierdoor kan er geselecteerd worden op soort en grootte. Bovendien is het makkelijk om bijvangst direct terug te gooien.
Ringzegens
Ringzegens worden gebruikt om vissen in scholen te vangen. Ringzegen zijn enorme netten die om een school vis worden uitgezet. Het net wordt aan de onderkant gesloten en de vis wordt binnengehaald. De ringzegens variëren van klein tot groot (ca 150 meter hoog tot 500 meter breed). De bijvangst van deze techniek hangt af van de vissoort die wordt gevangen. Bij tonijn is deze bijvoorbeeld erg groot. 

 

Vangstgebied

Op het etiket van ingeblikte tonijn moet het vangstgebied niet verplicht worden vermeld. Toch is het voor ons een onontbeerlijk gegeven om een correct beeld te krijgen van de duurzaamheid van het product. 

De lijst van gebieden, deelgebieden en sectoren (ICES) is gepubliceerd op de website van Food and Agriculture Organization of the United Nations (FAO). Daar vind je bovendien ook overzichtstkaarten terug van hoe het gesteld is met het visbestand van een bepaalde soort in een gebied. 

 

Visserijbeheer

Naast de soort, vangstmethode  en -gebied, is ook het visserijbeheer een belangrijke factor om te bepalen hoe duurzaam een product is. Vissers vangen vis uit bestanden die soms een hoog, maar zelden tot nooit een onbeperkt voortplantingsvermogen hebben. Ze moeten dan ook een aantal regels respecteren om te vermijden dat bepaalde visbestanden volledig ten onder gaan en de visserij zijn economische levensvatbaarheid verliest. 

Of en in welke mate een visserij deze regels naleeft, kun je helaas niet aflezen op het etiket. De aanwezigheid MSC-label geeft je wel enige houvast, maar het is zeker niet zo dat enkel de producten mét zo'n label aandacht hebben voor een degelijk visserijbeheer.