Server Error
Server Error
Server Error
Server Error
Farmaceutische producten

Te laks met zelftests

26 nov 2019

Zelftests voor hiv en darmkanker zijn vrij te koop in de apotheek, maar worden te weinig voorzien van de nodige nuance en informatie. Dat besluit Test Aankoop na een undercoverbezoek aan 101 Belgische apotheken. In zeven op de tien situaties werden er zelftests meegegeven zonder dat de apotheker voldoende vragen stelde of correcte informatie gaf. Aangezien hiv en darmkanker ernstige aandoeningen zijn, kan die vrijblijvendheid ernstige gevolgen hebben voor de patiënt. Voor de consumentenorganisatie zijn apothekers in de eerste plaats zorgverleners in plaats van verkopers en zou informatie en duiding op de eerste plaats moeten komen.

Zelftests

Voor wat onderzoek naar zelftests betreft, is Test Aankoop niet aan zijn proefstuk toe. In 2018 onderwierp de consumentenorganisatie de markt van zelftests al eens aan een kritische blik. Conclusie ? Van de 14 geanalyseerde zelftests, werden er 5 afgeraden, 6 bleken een betwistbaar nut te hebben. Enkel zwangerschapstests en twee andere zelftests, één voor hiv en één voor darmkanker voor mensen ouder dan 50, verdienden een plek in de apotheek, stelde Test Aankoop. Ondertussen zijn vier van de destijds onderzochte tests van de markt verdwenen (drie met een betwistbaar nut en één die afgeraden werd).  

Sinds 2016 zijn zelftests, die voorheen enkel te vinden waren op het internet, eveneens beschikbaar in de apotheek. Hierdoor krijgen ze onvermijdelijk een zekere geloofwaardigheid mee.

 

Mystery Shopping

Zinvolle zelftests zijn ook alleen maar nuttig indien niet alleen de juiste vragen worden gesteld aan de patiënt, maar ook de juiste duiding wordt gegeven. Om dit te controleren, stuurde Test Aankoop mystery-shoppers op pad in een onderzoek naar 101 Belgische apotheken. In het eerste scenario trok een 54-jarige dame naar 51 Belgische apotheken, met de vraag om een zelftest voor darmkanker, in het tweede geval bezocht een 25-jarige homoseksuele man 50 andere apotheken omdat hij de avond ervoor onveilige betrekkingen zou hebben gehad. Wat bleek ? Zeven op de tien zelftests voor hiv of darmkanker worden verkocht zonder de patiënt alle relevante vragen te stellen of voldoende correcte informatie te geven over hoe de test moet worden uitgevoerd of worden geïnterpreteerd. Nochtans kunnen hier risico’s aan vast hangen, aldus de consumentenorganisatie.

Code voor goede praktijk

In 2009 werkte het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG) een code voor goede praktijk op basis van bestaande wetgeving, uit voor apothekers waarin het Agentschap schreef hoe essentieel adequate informatie is bij het verkopen van medicijnen of, in dit geval, zelftests zonder voorschrift. Iets wat overigens in 2018 door de Algemene Pharmaceutische Bond werd benadrukt in het kader van zelftests. Dit teneinde de patiënt toe te laten de juiste maatregelen te nemen in functie van het resultaat van de test. Daarenboven was het de bedoeling van de gids voor goede praktijk om de patiënt naar een privéruimte te doen doorverwijzen om dit gevoelige onderwerp met de apotheker in vertrouwen en zonder schaamte te bespreken. De resultaten zijn verbluffend: geen enkele apotheker nam onze onderzoekers apart, ook niet wanneer er nog andere klanten in de apotheek waren. Ook op dat vlak is er dus nog werk aan de winkel.

 “Het is teleurstellend met ons onderzoek te moeten vaststellen dat de praktijk anders is dan wat zowel het FAGG als het APB voor ogen hadden. Apothekers horen in de eerste plaats zorgverleners te zijn in plaats van verkopers”, zegt Simon November, woordvoerder van Test Aankoop.

Kwaliteitsindicatoren

Test Aankoop waarschuwt dat deze vrijblijvendheid ernstige gevolgen kan hebben voor de patiënt en roept het FAGG op om de dienstverlening in apotheken te controleren aan de hand van kwaliteitsindicatoren, zoals dat ook al het geval is in Nederland.  Op de website van Test Aankoop zijn alle resultaten van de individuele apothekers te raadplegen via deze link.  

Server Error
Server Error