Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Persbericht

Test Aankoop waarschuwt: zelftests zijn geen mirakeloplossing

03 april 2021

Vanaf 6 april kunnen consumenten zelftests die een besmetting met het coronavirus kunnen opsporen, aankopen in de apotheek. Test Aankoop betreurt dat de regering niet eerst een proefproject heeft opgezet om deze nieuwe teststrategie te evalueren alvorens ze op grote schaal uit te rollen. De consumentenorganisatie dringt daarom aan op een nauwgezette opvolging van de strategie én op  transparantie over de betrouwbaarheid van deze zelftests. Tevens verzoekt zij de overheid een brede voorlichtingscampagne voor de consument op te zetten en een maximumprijs vast te leggen.


Varen zonder kompas

De verwachtingen van de consument ten aanzien van zelftests zijn hoog, vooral gezien de berichten in de pers dat ze "binnenkort eindelijk beschikbaar zullen zijn!". Zelftests worden gezien als een instrument dat de weg opent naar meer vrijheid en versoepelingen. Maar is dat echt zo?

 

Het achterliggende idee bestaat erin meer tests uit te voeren door zelftests beschikbaar te stellen aan de burgers om sterk besmettelijke mensen in een vroeg stadium op te sporen en zo de verspreiding van het virus tegen te gaan.

 

In werkelijkheid is er tot nog toe weinig wetenschappelijk bewijs voor het nut van zelftests als instrument voor het breed opsporen van infectie bij mensen die geen symptomen vertonen. Test Aankoop betreurt dan ook dat deze "testing 2.0-strategie" niet eerst via proefprojecten in ons land werd geëvalueerd alvorens op grote schaal te worden uitgerold. De consumentenorganisatie verzoekt de regering dan ook de concrete impact van deze strategie op te volgen, zorgvuldig te evalueren en de resultaten publiek te maken, zodat een breder debat over de doeltreffendheid ervan mogelijk wordt.

 

Voor Test Aankoop zal de doeltreffendheid van een dergelijke strategie afhangen van (1) de betrouwbaarheid van de tests en (2) de manier waarop de burgers hen zullen gebruiken. Dit laatste punt hangt nauw samen met de manier waarop de overheid de bevolking zal informeren en de manier waarop apothekers - het exclusieve verkoopkanaal in de eerste fase - deze zelftests zullen afleveren.

 

 

Betrouwbare testen?

Het FAGG heeft een lijst opgesteld van criteria waaraan de zelftests moeten voldoen om te worden aanvaard voor verkoop. Voor Test Aankoop is dit een goede zaak, maar de organisatie betreurt dat deze criteria niet de eis omvatten van een studie die de betrouwbaarheid van deze tests aantoont bij mensen die geen symptomen van Covid-19 vertonen, wat toch het doelpubliek van de regering lijkt te zijn.  De consumentenorganisatie betreurt ook dat het FAGG de informatie niet openbaar maakt op basis waarvan het beslist al dan niet een zelftest toe te staan. "Wij vragen de publicatie van de wetenschappelijke gegevens die door de bedrijven worden ingediend voor de goedkeuring van een zelftest en hun evaluatie door het FAGG: transparantie is noodzakelijk zodat zorgverleners en burgers de voor- en nadelen van zelftests beter kunnen inschatten", zegt Simon November, woordvoerder van Test Aankoop.

 

 

Negatieve zelftest ≠ groen licht

Mensen willen bovenal een test die hen, in geval van een negatief resultaat, groen licht geeft voor een "veilig" contact. Het percentage consumenten bij wie de test negatief uitvalt terwijl zij wel besmet zijn (vals-negatief), is echter verre van verwaarloosbaar.  "De test geeft alleen een positief resultaat bij mensen die veel virusdeeltjes uitscheiden en spoort dus weinig pas geïnfecteerde mensen op", legt November uit. "Als de consument de test niet goed uitvoert, kan het resultaat ook negatief zijn. Zelfs een negatief resultaat stelt de consument dus niet vrij van het verplicht naleven van de maatregelen, waaronder afstand houden en het dragen van een mondmasker. Dit is een boodschap die niet gemakkelijk te begrijpen is en daardoor het risico inhoudt dat een vals gevoel van veiligheid wordt gecreëerd. Het resultaat? Het risico bestaat dat het resultaat tegengesteld is aan het gehoopte en dat er meer besmettingen optreden", vreest hij.

 

 

Voorlichtingscampagne en verkoop uitsluitend door apothekers

Al deze vaststellingen brengen Test Aankoop ertoe de overheid te vragen om een duidelijke en toegankelijke voorlichtingscampagne over dit initiatief uit te rollen: voor welke doeleinden deze tests kunnen worden gebruikt, hoe de zelftests moeten worden gebruikt, hoe betrouwbaar ze zijn, vooral voor mensen zonder symptomen, wat de voor- en nadelen zijn, welke maatregelen burgers moeten nemen in geval van een positieve of negatieve test, enz.

In dit verband verheugt Test Aankoop zich over het besluit van de regering om de verkoop van deze zelftests voor te behouden aan apothekers, die het best geplaatst zijn om de consument degelijk te informeren.  De organisatie waarschuwt niettemin: uit de 'mystery shopping'die zij in 2019 deed onder ruim 100 apothekers over de aflevering van zelftests voor hiv en darmkanker, bleek dat in zeven van de tien situaties de zelftests werden verkocht zonder dat de juiste vragen werden gesteld of voldoende informatie aan de consument gegeven werd. De verbruikersorganisatie roept de apothekers dan ook op hun rol als zorgverstrekker met de nodige toewijding op te nemen.

 

 

Maximumprijs

Daarenboven is Test Aankoop van oordeel dat als de regering van mening is dat de zelftests een cruciale rol kunnen spelen om de verspreiding van het virus tegen te gaan, ze een maximumprijs moet opleggen zodat deze voor iedereen toegankelijk zouden zijn.

Toegang pers

Om als journalist toegang te krijgen tot alle inhoud, vragen wij u ons een email te sturen.