Nieuws

Zeven vragen over allergische reacties op coronavaccins

We krijgen veel vragen over mogelijke allergische reacties op coronavaccins. Enkel als je overgevoelig bent voor een van de bestanddelen van de vaccins loop je meer risico op een levensbedreigende allergische reactie. Klassieke allergieën als hooikoorts of voedselallergie zijn geen reden tot ongerustheid. We hebben een overzicht gemaakt van de belangrijkste vragen en antwoorden.

18 februari 2021

1. Wat is het verschil tussen allergie en anafylaxie?

Een allergie is een abnormale reactie van het afweersysteem tegen een specifieke stof (en eventueel verwante stoffen) die op zichzelf onschadelijk is. Dat kan leiden tot klachten ter hoogte van de luchtwegen (hooikoorts en astma) of van de huid (eczeem). Een allergische reactie kan onmiddellijk (binnen het uur na blootstelling) of laattijdig (vanaf één uur na blootstelling) optreden, en zowel mild als ernstig zijn.

Anafylaxie is een ernstige onmiddellijke allergische reactie. Het komt vaker voor bij mensen met een gekende allergie, maar kan ook ontstaan zonder onderliggende allergie. Bij anafylaxie zijn altijd minstens twee organen betrokken, bijvoorbeeld hart en bloedvaten, longen of huid. Zo kun je onder andere last krijgen van een lage bloeddruk, gezwollen keel en/of vernauwing van de luchtwegen. Als de zuurstofvoorziening van je vitale organen hierdoor in het gedrang komt, kan dit evolueren tot een levensbedreigende situatie.

2. Hoe vaak komt anafylaxie voor bij de coronavaccins?

De eerste rapporten wijzen erop dat anafylactische reacties iets vaker voorkomen bij coronavaccins dan bij klassieke vaccins (ongeveer 1 geval per miljoen doses), maar dergelijke reacties blijven uiterst zeldzaam. Voor het BioNTech/Pfizer vaccin ligt de geschatte frequentie tussen 4,7 en 18,5 gevallen per miljoen doses, voor het Moderna vaccin op 2,5 gevallen per miljoen doses en voor het vaccin van OxfordUniversity/AstraZeneca op ongeveer 10 gevallen per miljoen doses.

3. Voor wie zijn de vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna niet aangewezen?

Als je in het verleden een bewezen onmiddellijke allergische reactie (van eender welke ernst) hebt gehad op het vaccinbestanddeel polyethyleenglycol (PEG) of op polysorbaat (wat een kruisreactie kan veroorzaken bij personen die overgevoelig zijn voor PEG), of als je  overgevoelig/allergisch bent voor één van de (andere) bestanddelen van de coronavaccins. In de bijsluiters van BioNTech/Pfizer, Moderna en Oxford University/AstraZeneca vind je de lijst met bestanddelen.

In dat geval word je best niet gevaccineerd en moet je worden doorverwezen naar een allergoloog, die kan beoordelen of je eventueel wel een coronavaccin met een andere samenstelling (vb. een vector-vaccin zoals dat van OxfordUniversity/AstraZeneca) kunt krijgen.

4. Wanneer moet je extra voorzichtig zijn met de vaccins van BioNTech/Pfizer en Moderna?
  • Als je een geschiedenis hebt van anafylaxie;
  • Als je systemische mastocytose (dat is een toename van abnormale mestcellen in het beenmerg en vaak ook elders in het lichaam) hebt of andere primaire mestcelziekten;
  • Als je ongecontroleerde astma hebt;
  • Als je in het verleden een onmiddellijke allergische reactie op een vaccin hebt gehad: in dit geval moet gecontroleerd worden of het toegediende vaccin in het verleden PEG, polysorbaat of een ander bestanddeel dat ook in de coronavaccins voorkomt, bevatte.

Dat wil niet zeggen dat je niet kunt gevaccineerd worden. Wel moet de vaccinatie gebeuren onder strikte medische supervisie en in een omgeving waar alle dringende behandelingen beschikbaar zijn (vb. een allergologie-immunologisch centrum). Nauwgezette observatie gedurende minstens 30 minuten na vaccinatie is absoluut noodzakelijk.

5. Wat als ik na de eerste dosis van het coronavaccin allergieklachten heb?

Als je een ernstige allergische reactie vertoont na toediening van een eerste dosis van een coronavaccin krijg je best geen tweede dosis meer. Je moet dan worden doorverwezen naar een allergoloog, die zal onderzoeken of je eventueel wel een coronavaccin met een andere samenstelling kunt krijgen.

Ook als je minder ernstige allergische reacties of overgevoeligheidsreacties vertoont na een eerste dosis raadpleeg je best een allergoloog. Die kan je adviseren of een tweede dosis mag toegediend worden en onder elke voorwaarden.

Let wel op: reacties zoals pijn, zwelling of roodheid op de injectieplaats, maar ook koorts, vermoeidheid, hoofdpijn, spier-of gewrichtspijn of misselijkheid zijn normale bijwerkingen van vaccinatie. Ze hebben te maken met een activatie van je immuunsysteem. Je hoeft je in dat geval geen zorgen te maken over een tweede dosis.

6. Loop ik meer risico als ik of een familielid een gekende allergie heb?

Heb je een klassieke allergie, vb. tegen pollen, huisstofmijt, bepaalde voedingsmiddelen, dan heb je geen enkele reden tot ongerustheid bij vaccinatie. Een allergie is immers een abnormale reactie van het immuunsysteem tegen een specifieke stof (en eventueel verwante stoffen). Als deze stof niet in het vaccin aanwezig is, dan is je risico op een allergische reactie of anafylaxie niet groter dan bij anderen. Ook als je een familielid hebt met een klassieke allergie, loop je geen verhoogd risico.

De vaccins zelf bevatten geen bewaarmiddelen en geen sporen van kippeneiwit, antibiotica of aluminium. Het dopje van het flacon van de vaccins bestaat niet uit latex. Dus ook als je een latexallergie of een allergie tegen kippeneiwit, antibiotica of aluminium hebt, hoef je je geen zorgen te maken.

Heb je last van chronische netelroos dan loop je geen verhoogd risico voor anafylaxie maar kun je een opstoot van netelroos vertonen na vaccinatie. Je kunt baat hebben bij premedicatie met antihistaminica (of tijdelijke verhoging van antihistaminicum).

Heb je last van astma die goed onder controle is, dan loop je ook geen verhoogd risico op anafylaxie met het vaccin van BioNTech/Pfizer of Moderna.

Als je een allergie hebt, meld dit dan zeker aan je arts voorafgaand aan je vaccinatie. Vaccinatiecentra nemen standaard enkele voorzorgsmaatregelen om zeker te kunnen ingrijpen bij een mogelijke allergische reactie. Zo houden ze iedereen die gevaccineerd wordt minstens 15 minuten onder observatie en houden ze adrenaline en andere medicatie klaar om de reactie onder controle te houden.

7. Loop ik meer risico als ik in het verleden klachten heb ervaren na toediening van een ander vaccin?

Als je vroeger klachten zoals een grote lokale zwelling of koorts hebt gehad na toediening van een ander vaccin, moet je je niet ongerust te maken. Dergelijke klachten zijn immers normale bijwerkingen van vaccinatie, dus geen tekenen van allergie.

Als je vroeger anafylaxie had na toediening van een ander vaccin, heb je enkel een verhoogd risico als het vaccin in kwestie en het coronavaccin gelijke bestanddelen bevatten. Meld dit dan zeker aan je arts voorafgaand aan de vaccinatie.

Lees ons volledig dossier over coronavaccins

Wil je meer weten over de verschillende coronavaccins, lees dan zeker ons uitgebreid dossier over coronavaccins.

Ga naar het dossier coronavaccins