Voeding en gezondheid onder de loep van logo TA
Dossier

Zelftests

26 maart 2018

26 maart 2018
Zijn zelftests betrouwbaar? Nooit 100 %. In de meeste gevallen raadpleeg je beter een dokter want dat is efficiënter. Die zelftests zijn trouwens vrij duur.

Sinds een aantal jaren zijn er verschillende zelftests verkrijgbaar via het internet. En sinds eind 2016 zijn er ook enkele te koop in de apotheek. Je krijgt daardoor misschien de indruk dat ze daadwerkelijk nuttig zijn, terwijl je vaak beter een dokter raadpleegt.

Als een zelftest uitwijst dat er iets aan de hand is, moet je immers alsnog naar de dokter voor verder onderzoek en een voorschrift voor een behandeling. En zelfs wanneer het resultaat negatief is terwijl je klachten aanhouden, ga je beter naar de dokter om uit te zoeken wat dan wel de oorzaak daarvan is.

Nooit 100 % betrouwbaar

Zelftests hebben natuurlijk voordelen: ze zijn eenvoudig te gebruiken, leveren snel resultaat op en zijn gewoonlijk gemakkelijk af te lezen. Maar die voordelen wegen niet op tegen de nadelen. Ten eerste zijn ze nooit 100 % betrouwbaar. De eisen voor zelftests zijn immers minder streng dan voor de klassieke tests. Zo testen de fabrikanten hun zelftests in het labo uit bij gezonde personen, wat niet noodzakelijk een realistisch beeld oplevert. Ze geven met andere woorden meer kans op een verkeerd resultaat. 

Een zelftest kan een vals positief resultaat opleveren (aangeven dat je de aandoening hebt, terwijl dat niet zo is). Maar ze kan evengoed leiden tot een vals negatief resultaat (aangeven dat je de aandoening niet hebt, terwijl dat wel zo is). Stel je de gevolgen voor als zo’n zelftest iemand onterecht seropositief verklaart. Of als ze iemand niet ziek acht, terwijl die persoon juist dringend verzorging nodig heeft ...

Duurder en minder nauwkeurig

Een zelftest dient voor eenmalig gebruik en meet maar één parameter. Gemiddeld kost zo’n test € 15 tot € 20. Voor een gewoon bloedonderzoek betaal je € 0 tot € 16 uit eigen zak, naargelang van de elementen die men wil opsporen. Daar moet je wel de prijs van de raadpleging bijtellen (€ 25,43, waarvan je € 6 zelf betaalt en € 19,43 terugkrijgt van het RIZIV). Een gewoon bloedonderzoek en het advies van een arts leveren trouwens een veel completer beeld op dan die ene parameter die een zelftest meet.

Bovendien zouden zelftests duidelijk hun doelpubliek moeten vermelden. Een sportieve twintigster heeft bijvoorbeeld geen baat bij een cholesteroltest. En omgekeerd kan iemand met kankergevallen in de familie beter advies inwinnen bij een arts dan vertrouwen op een zelftest.

Soms nuttig, soms af te raden

Wij hebben verschillende zelftests bestudeerd om na te gaan of ze nut hebben:

  • Nuttig: de gemeten parameter is correct. Als het resultaat negatief is, hoef je niet meer naar de dokter.

Nuttig

  • Beperkt nut: de gemeten parameter is correct, maar er bestaat een betere test.

Beperkt nut

  • Betwistbaar: wat het resultaat ook is, je moet toch nog naar de dokter. Je kunt je dus beter meteen bij de dokter laten onderzoeken.

Betwistbaar nut

  • Af te raden: de gemeten parameter is niet correct of niet nuttig. Je gaat dus beter rechtstreeks naar de dokter.

Af te raden

Wat doet de overheid?

Momenteel garandeert het CE-label op een zelftest dat die aan bepaalde criteria beantwoordt en dus verkocht mag worden in de EU. Het betekent echter geenszins dat het nut van de test bewezen is. Wij vinden dat de overheid dit ook zou moeten controleren en dat ondoeltreffende of af te raden tests niet verkocht zouden mogen worden.

Lees hier onze beschrijving en beoordeling van de volgende zelftests:


Afdrukken Versturen via e-mail