Dossier

Is mijn kind verslaafd aan sociale media?

15 december 2022
social media

Er is bitter weinig bewijs dat je verslaafd kunt worden aan Instagram, TikTok, Facebook enz. Een socialemediaverslaving is alleszins geen erkende, psychische stoornis. Dat wil niet zeggen dat het socialemediagebruik van je kind niet problematisch kan zijn. Enkele tips.

De lokroep is groot. Ook kinderen jonger dan 16 jaar vinden tegenwoordig vlot hun weg naar Facebook, YouTube, WhatsApp, Instagram en Messenger. 

Met allerlei algoritmes en andere trucjes worden jongeren op sociale media zo lang mogelijk aan de zwier gehouden. De applicaties zijn zo ontworpen dat je gemakkelijk blijft scrollen. Likes op foto’s en andere posts functioneren als een beloning, wat jongeren aanspoort om telkens opnieuw terug te keren. 

Zorgt dat ervoor dat jongeren massaal verslaafd geraken aan sociale media? Ondanks de vele verhalen die circuleren in de media, is daar bitter weinig bewijs voor. Lees hier wat Tobias Dienlin, onderzoeker aan de Universiteit van Wenen, erover vertelt. Sociale-media-verslaving is alleszins geen erkende psychische stoornis

Maar dat wil niet zeggen dat je kind geen probleem kan hebben met sociale media. Sociale media, onlinegames en andere internetactiviteiten zijn doorgaans een onschuldige hobby, maar het kan uit de hand lopen. Dat overkomt zo'n 3 à 7 % van de tieners.

Heeft mijn kind een probleem met sociale media?

Volgens verschillende wetenschappelijke publicaties is er sprake van “problematisch gebruik” als minstens zes van de volgende negen volgende alarmsignalen aanwezig zijn:

  • aan niets anders kunnen denken dan aan sociale media;
  • zich geregeld ontevreden voelen omdat ze meer tijd op sociale media willen doorbrengen;
  • zich vaak slecht voelen wanneer ze geen sociale media kunnen gebruiken;
  • niet in staat zijn om minder tijd op sociale media door te brengen;
  • andere activiteiten verwaarlozen door sociale media;
  • geregeld ruzie maken met anderen vanwege sociale media;
  • vaak liegen tegen ouders of vrienden over de tijd die ze spenderen aan sociale media; 
  • sociale media gebruiken om negatieve gevoelens te ontvluchten;
  • en/of ernstige conflicten hebben met gezinsleden door sociale media.

Problematisch gebruik wordt niet per se veroorzaakt door sociale media. Er kan een heel ander probleem achter schuilgaan dat niets met sociale media te maken heeft. 

Weet dat intensief gebruik van sociale media vaak een "fase" is die vanzelf voorbijgaat. Maar als je ongerust bent: aarzel niet om er eens over te spreken met een psycholoog of psychotherapeut.

Bij TEJO kunnen jongeren gratis terecht voor psychologische begeleiding.

 

Hoe leer ik mijn kind omgaan met sociale media?

Sociale media verbieden is niet de oplossing, wel verstandig met sociale media leren omgaan. Betrokkenheid is het sleutelwoord. Als je weet wat je kinderen online uitspoken, zul je je vanzelf minder zorgen maken.

  • Het lijkt misschien alsof je kind een halve dag hersenloos zit te scrollen op smartphone, tablet of laptop, maar in werkelijkheid is hun socialemediagebruik zelden zo passief. Jongeren zijn veelal actieve gebruikers online, die veel chatten met vrienden en zelf content plaatsen op Instagram of TikTok. Duik mee in hun leefwereld en vraag waar ze mee bezig zijn. Speel een spelletje mee, of doe eens samen een TikTok-challenge.
  • Praat ook openlijk over de uitdagingen en gevaren van het internet, zoals sexting, cyberbullying en het effect van filters en onrealistische schoonheidsidealen. Laat hen daarbij voelen dat ze altijd bij jou terechtkunnen met vragen en problemen.
  • Maak samen afspraken over schermvrije momenten. Geen Gsm’s aan tafel, tijdens het huiswerk en twee uur voor het slapengaan bijvoorbeeld. Leg uit waarom je dat belangrijk vindt.
  • Je kunt eventueel een “schermbudget” afspreken, beter dan eenzijdig strenge limieten op te leggen. Bepaal dan samen wanneer en hoe lang je kind online mag, en koppel deze momenten aan voorwaarden zoals “als het huiswerk af is” of “enkel op bepaalde avonden”. Hoe groot moet dat "schermbudget" zijn? Daar kunnen we op basis van onderzoek jammer genoeg geen getal op plakken. Gemiddeld spenderen Belgen bijna twee uur op sociale media. Maar het is helemaal niet aangetoond dat jongeren die méér tijd dan dat spenderen op sociale media, méér risico lopen op problemen ...
  • Geef zelf het goede voorbeeld. Als je als ouder heel de dag of je gsm bezig bent, bestaat de kans dat je kind dat gedrag kopieert of je adviezen niet ernstig neemt. 
  • Plan genoeg activiteiten en uitstapjes voor het hele gezin zonder schermen.
  • Tot slot: maak eventueel gebruik van technische snufjes om ouderlijk toezicht te vergemakkelijken. Daarover lees je alles in ons dossier "Hoe bescherm ik mijn kind op het internet?"