Dossier

Langst leeft, al heeft: zin en onzin

27 mei 2016
Langst leeft al heeft

27 mei 2016

Als u met uw partner een huwelijkscontract hebt gesloten en u de notaris het "langst leeft, al heeft"-beding hebt laten inlassen, had u indertijd gewoon het beste voor met elkaar. Maar vandaag de dag heeft dat beding voor velen zijn nut verloren en bezorgt het door het fiscale neveneffect in feite meer lasten dan lusten,

Schadelijke nevenwerkingen

Vóór 1981 was het zo dat wanneer een getrouwde persoon zonder testament overleed, de langstlevende huwelijkspartner niets erfde van de partner. Om die reden kozen veel echtparen voor een huwelijkscontract met het "langst leeft, al heeft"-beding.

Maar sindsdien heeft een weduwe/weduwnaar sowieso recht op het vruchtgebruik van heel de nalatenschap van de overledene, dus zelfs met inbegrip van de eigen goederen van de partner. De weduwe/weduwnaar is dus goed beschermd, waardoor het "langst leeft, al heeft"-beding niet meer zo nutttig is. Als het koppel gemeenschappelijke kinderen heeft, zitten er bovendien niet te onderschatten negatieve aspecten aan dat beding vast.

Een belangrijk nadeel is dat het beding een zware tol kan eisen qua successierechten doordat een deel van de nalatenschap twee keer wordt belast. Bij het overlijden van de eerste partner moet de langstlevende partner namelijk successierechten betalen op de helft van de gemeenschappelijke goederen die niet zijn/haar eigen helft was. En bij het overlijden van die tweede partner erven de kinderen het volledige vermogen, en worden er voor de tweede keer successierechten in rekening gebracht op die ene helft van de gemeenschappelijke goederen die vader/moeder op grond van het huwelijkscontract eerder al had gekregen.

Daarnaast bestaat het gevaar dat als de langstlevende partner eenmaal heer en meester is van heel het gemeenschappelijke vermogen, hij/zij het helemaal opsoupeert en er niets meer overblijft voor de kinderen.

Wat te doen?

Echtparen die samen kinderen hebben en die over enig vermogen beschikken, raden wij aan te overwegen om het "langst leeft, al heeft"-beding door een notaris uit hun huwelijkscontract te laten schrappen. Fiscaal kunt u uw gezin daarmee een zware aderlating besparen.

Voor echtparen met kinderen blijft het "langst leeft, al heeft"-beding evenwel zijn nut bewijzen als er naast de gezinswoning niet veel financiële middelen zijn. Bij het overlijden van de eerste partner is het dan immers interessant dat de langstlevende partner de volle eigendom van die woning verwerft in plaats van slechts het vruchtgebruik ervan. Niet alleen mag hij/zij in dat geval in de woning blijven zolang hij/zij wil, bovendien kan hij/zij dan volledig zelfstandig beslissen om het goed te verkopen. 

Ook echtparen zonder kinderen kunnen er belang bij hebben om het beding te behouden. Zo kunnen ze immers voorkomen dat de langstlevende in de problemen komt wanneer de andere erfgenamen (bv. broers/zussen van de overledene) eisen dat het vruchtgebruik wordt omgezet.

Goed om te weten

Ondertussen bestaat er een modernere versie van die clausule: het keuzebeding. De langstlevende partner mag bij het overlijden van de eerste partner dan één optie kiezen uit die welke in het huwelijkscontract werden vastgelegd. Bijvoorbeeld de volle eigendom krijgen van alle onroerende goederen, de volle eigendom krijgen van alle roerende goederen, de volle eigendom krijgen van de helft van de gemeenschappelijke goederen en het vruchtgebruik op de andere helft … Hij/zij kan zich daarbij laten leiden door de familiale toestand van dat ogenblik en zijn/haar eigen toekomstplannen.