Dossier

Verantwoord consumeren

25 september 2016
ethisch consumeren

Nog te veel bedrijven maken zich schuldig aan milieuvervuiling, slechte arbeidsomstandigheden, uitbuiting en een gebrek aan transparantie. Wie geeft op ethisch vlak het goede voorbeeld? Welke goederen en diensten kunt u zonder gewetensproblemen kopen? Een leidraad voor consumenten.

Koffie en thee

Ethiek op de theeroute

Binnen de theesector is er een wijdverspreid ethisch initiatief: het Ethical Tea Partnership. Met de bijdrage van de leden financiert men audits van de producenten. Op basis van deze audits krijgen de producenten een score die aangeeft hoeveel inspanningen ze leveren. De theemerken kunnen op die manier hun leveranciers met kennis van zaken kiezen. Helaas vallen kleinere producenten buiten dit systeem, maar dat is zeker niet het enige minpunt: het ETP is onvoldoende bindend en de  audits zijn niet betrouwbaar noch transparant genoeg. Ze vinden slechts om de vier jaar plaats en worden aangekondigd. De distributiemerken ontgoochelden ons dan ook over de ganse lijn, behalve uiteraard voor hun producten met label.

 

* gegevens dateren van onderzoek uit 2008

(H)eerlijke koffie

Brazilië, Colombia en Ethiopië zorgen samen voor driekwart van de koffiebonen. De prijzen voor de groene koffiebonen zijn de laatste jaren fel ingestort en is het bijna onmogelijk voor de koffieboeren om nog winst te maken. Nochtans is de prijs in de supermarkt niet gedaald. Arabicakoffie haalt nog amper één dollar per pond op de markt, iets meer dan anderhalve euro per kilo, maar de consument blijft aan de kassa evenveel betalen. Een onhoudbare situatie, tenzij we ons engageren om eerlijke koffie te kopen en zo de lokale boeren steunen.

 




Tot op vandaag blijft het ethische aspect problematisch in de koffie- en theehandel. In tegenstelling tot wat sommigen denken, kunnen ook consumenten een aanzienlijke invloed uitoefenen op deze industrieën. Hoe groter immers de vraag naar eerlijke producten, hoe groter de druk op de koffiemerken.

De smaak van eerlijke koffie en thee

Een zonovergoten koffieplantage of een weidse theevlakte. Het klinkt uiterst charmant, maar helaas is de realiteit erachter dat minder. Dagelijks consumeren we wereldwijd miljarden kopjes koffie en thee. Niettemin zijn we ons onvoldoende bewust van de scheefgetrokken machtsverhouding tussen Noord en Zuid die hiermee gepaard gaat. De thee- en koffieteelt gebeurt immers hoofdzakelijk in ontwikkelingslanden, de winstgevende fases (verwerking, verpakking en distributie) vinden in het Noordelijk halfrond plaats. Koffie en thee smaken dan misschien wel heerlijk, sommige producenten hebben nog heel wat werk om er ook een volkomen eerlijk product van te maken.

Barre werkomstandigheden

Op deze « beeldige » koffie- en theeplantages zijn abominabele werkomstandigheden helaas schering en inslag: bedroevende hygiënische omstandigheden, pesticiden, geen beschermende kledij, gebrek aan drinkbaar water,…

Opkomen voor hun rechten is voor de talloze plukkers echter geen sinecure. In de koffie-industrie gaat het vaak om kleine familiebedrijven. Net die kleinschaligheid maakt de boeren zo kwetsbaar, al gebeuren er ook op de grote plantages nog veel wantoestanden. Eisen de plukkers hun rechten op, dan staan er immers een rij anderen klaar om hen te vervangen. Heel wat koffieboeren zijn, door een gebrek aan financiële reserves, genoodzaakt om genoegen te nemen met het eerste het beste aanbod, wat vaak onder de marktprijs ligt. Sommige koffieboeren verenigen zich in zogenaamde coöperatieven, zodat hun verzamelde stem luider klinkt en ze een betere prijs kunnen onderhandelen.

Hoewel theeplantages vaak een onderdeel zijn van grote multinationals, is het er voor de plukkers zeker niet eenvoudiger om op te komen voor hun rechten. Producenten proberen de kosten almaar meer te drukken, terwijl de lonen zo al niet volstaan om behoorlijk van te leven.

Milieu aangetast

Het beleid dat vele koffie- en theeproducenten vandaag voeren, gaat echter niet alleen ten koste van de werkomstandigheden van de plukkers, ook het milieu wordt hierdoor fors toegetakeld. Op heel wat plaatsen heeft het regenwoud plaats moeten ruimen voor een koffie- of theeplantage. De bodem valt er op die manier ten prooi aan erosie en vervuiling door schadelijke meststoffen en pesticiden; de biodiversiteit moet wijken. Ontbossing op dergelijke schaal heeft uiteraard ook zware gevolgen voor de CO2-uitstoot.

Merken met een fairtradelabel of biolabel besteden immers aanzienlijk meer aandacht aan al deze aspecten. Voor meer informatie over de garanties die deze labels u bieden, kan u terecht op www.labelinfo.be