Dossier

Verantwoord consumeren

25 september 2016
ethisch consumeren

Nog te veel bedrijven maken zich schuldig aan milieuvervuiling, slechte arbeidsomstandigheden, uitbuiting en een gebrek aan transparantie. Wie geeft op ethisch vlak het goede voorbeeld? Welke goederen en diensten kunt u zonder gewetensproblemen kopen? Een leidraad voor consumenten.

Beleggingen

Waar men vroeger sprak over "ethisch", "ecologisch" of "groen" beleggen, is "duurzaam en maatschappelijk verantwoord investeren" (DMVI) nu de term voor beleggingen die niet alleen louter financieel rendement beogen, maar ook gericht zijn op andere meerwaarden, bv. op ecologisch en sociaal vlak.
Wie dat in ons land wil doen, kan bij de Belgische banken deelbewijzen kopen van duurzame beleggingsfondsen.

Wat is een duurzaam fonds?

Oorspronkelijk moesten de bedrijven waar aandelen of obligaties van werden gekocht, aan negatieve uitsluitingscriteria voldoen. Het bedrijf mocht bv. niet gelinkt zijn aan wapenhandel of geen gebruik maken van kinderarbeid of van dierenproeven. Daarna werd vooral de nadruk gelegd op positieve criteria. Men zoekt nu bv. gericht naar bedrijven die zich inspannen op sociaal, ecologisch of maatschappelijk vlak.
Er zijn gespecialiseerde organisaties die de bedrijven daarop screenen, bv. Forum Ethibel, Sustainalytics, Vigeo, Trucost en diverse gespecialiseerde adviesraden van de banken zelf.
Vroeger was er in ons land een groot aanbod aan duurzame fondsen, maar dat is stilaan verleden tijd. Er komen bijna geen nieuwe meer bij.
Er zijn wel twee soorten: gestructureerde en niet-gestructureerde duurzame fondsen. Wij raden alleen de tweede aan.

Kies beter geen gestructureerd duurzaam fonds

De zogenoemde gestructureerde fondsen zijn complexe fondsen met kapitaalsbescherming en – vooral – een eindvervaldag. Op die datum houdt het fonds op te bestaan en worden de beleggers uitbetaald.
Dat is een uitstervend ras. Tegen 2018 zullen alle duurzame gestructureerde fondsen verdwenen zijn. En de kans is klein dat er nieuwe bij komen: de lage rentestanden bemoeilijken de creatie van zo'n product en de bevoegde Autoriteit voor Financiële Diensten en Markten (FSMA) stelde in 2011 een moratorium in op de uitgifte van al te ingewikkelde gestructureerde producten.
Het is geen goed idee om in dergelijke fondsen te beleggen. Niet alleen is hun stijgingspotentieel te beperkt, kopen na de intekenperiode zadelt u ook op met extra kosten (tot 3 %).
Bent u al eigenaar van zo'n fonds, beslis dan niet te snel om uw deelbewijzen nog vóór de vervaldag te verkopen. De kapitaalsbescherming geldt dan niet, en u betaalt bovendien uitstapkosten (1 % of meer) en een beurstaks (1 %).

U bent beter af met andere duurzame fondsen

Ook het aanbod van de niet-gestructureerde duurzame fondsen groeit niet meer.
Er zijn fondsen die alleen in obligaties beleggen (meestal staatsobligaties in euro). Over het algemeen zijn hun prestaties te vergelijken met die van niet-duurzame fondsen die dezelfde risico's nemen. Ook qua kosten is er geen verschil.
Andere duurzame fondsen kiezen voor aandelen. In dat geval is het wel uitkijken voor fondsen met ondermaatse resultaten.
De gemengde fondsen daarentegen, met zowel aandelen als obligaties in portefeuille, kunnen de concurrentie doorgaans aan.
Hou bij de keuze van duurzame fondsen hoe dan ook altijd rekening met de beleggingsportefeuille die u reeds hebt opgebouwd, uw tijdshorizon en uw risicoprofiel.
Op de website van Test-Aankoop invest vindt u een lijst van de fondsen die wij aanraden. U kunt er zien of ze onder de noemer "duurzaam" vallen.
De website van FairFin bevat info over de positieve en de negatieve criteria van de duurzame fondsen.