Test-Aankoop

Het pensioen blijft een gevoelig thema en roept vele vragen op in de huidige context van financiële crisis, moeilijke begroting en veroudering van de bevolking. Dat blijkt alvast uit een uitgebreide enquête van Test-Aankoop die gepubliceerd wordt in het jongste nummer van Budget & Recht. Daarin wordt ook uitgebreid ingegaan op de strategie die spaarders best volgen bij de financiële voorbereiding van hun pensioen.
Vier op de tien Belgen zeggen te vrezen dat ze met hun wettelijk pensioen onvoldoende hebben om fatsoenlijk te leven. Vier op de tien gepensioneerden geeft toe dat het pensioenbedrag hen onaangenaam had verrast. Bij de 55-64-jarigen heeft 30 % geen idee van wat ze moesten verwachten. 75 % is niet op de hoogte van de pensioenbonus. Van alle Belgen die voor een aanvullend pensioen zorgen, doet 86 % dit met beleggingsformules waar belastingvoordeel aan is gekoppeld. Informatie over beleggingen met belastingvoordeel haalt 73 % van de Belgen in eerste instantie bij zijn bankier/verzekeraar. Niet echt onafhankelijke informatie dus. Daarom ook stelt Test-Aankoop een speciaal dossier ter beschikking over alle vragen rond de veiligheid van beleggingen en met name deze die gedaan werden om zich financieel op het pensioen voor te bereiden.
Test-Aankoop biedt de consumenten ook handige rekenmodules aan om zo te berekenen hoe ze met het oog op hun pensioen hun spaarinspanningen moeten doseren. Met andere woorden, hoeveel moeten ze elke maand sparen om een bepaald kapitaal of een welbepaalde aanvulling op hun inkomsten bijeen te krijgen.
Test-Aankoop vindt het economisch onrechtvaardig dat een spaarder de bijeengespaarde kapitalen in een pensioenspaarfonds niet kan overbrengen naar een minder riskante pensioenverzekeringsformule zonder daarvoor fiscaal gestraft te worden. Dat probleem wordt nog versterkt door de huidige turbulente context.

De enquête

Test-Aankoop wou weten hoe de Belg dacht over zijn financiële toestand als hij eenmaal met pensioen zal zijn. Heeft de gemiddelde Belg bv. een idee van hoeveel hij als gepensioneerde per maand zal opstrijken? Vindt hij het nodig om zijn pensionering financieel voor te bereiden? Bij wie gaat hij daarvoor te rade? Zet hij zelf geregeld geld opzij of heeft zijn werkgever voor een pensioenplan gezorgd? De enquête zelf vond plaats in het najaar van 2007, toen de huidige financiële crisis nog veraf was. De antwoorden waren goed voor een representatief staal van bijna 1 500 personen tussen 25 en 74 jaar, en nog eens een goede 550 onder de pensioengerechtigden.

Wettelijk pensioen

Vier op de tien Belgen zegden te vrezen dat ze met hun wettelijk pensioen onvoldoende zullen hebben om fatsoenlijk te leven. Zij assimileren pensioen dus zeker niet met dolce vita!

Op het ogenblik van zijn pensionering ziet de Belg zich genoodzaakt zijn levenswijze aan te passen ten gevolge van de daling van zijn inkomsten. Zo verklaarde 9% van de ondervraagde gepensioneerden dat zij in ruime mate hun aankoopgedrag voor dagelijkse aankopen moesten aanpassen; 10 % voor gezondheidszorg; ongeveer 20% voor kleding, wagen en vrije tijd, en 37 % voor reizen.
De financiële impact van de pensionering weegt niet voor iedereen even zwaar door. Deze laat zich het meest voelen bij deze categorie van gepensioneerden die verklaard hebben hun pensioen niet financieel voorbereid te hebben. Zo heeft 7% van de gepensioneerden die hun pensioen financieel voorbereid hebben in ruime mate hun aankoopgedrag voor dagelijkse goederen moeten aanpassen tegenover 14 % van de gepensioneerden die dat niet gedaan hebben. Slechts 8% van de eigenaars bevonden zich in deze situatie, tegenover 20% bij de huurders!

De gepensioneerden verklaarden dat het bedrag dat ze bij hun pensionering opstreken, gemiddeld neerkwam op 62 % van hun laatste loon. Maar er zijn grote verschillen al naargelang het pensioenstelsel: gemiddeld 72 % voor ambtenaren, 56 % voor bedienden uit de privésector en slechts 32 % voor zelfstandigen. Vrij veel mensen hadden méér verwacht: 40 % gaf toe dat het uiteindelijke bedrag hen onaangenaam had verrast.
Hoeveel ze werkelijk aan pensioen zullen opstrijken, bleek voor tal van Belgen inderdaad een groot vraagteken. Bij de 55-64-jarigen, dus mensen die nochtans stilaan de pensioenleeftijd naderen, waren er nog altijd bijna 30 % die totaal geen idee hadden van wat ze moesten verwachten. In de enquête zei 75 % van de ondervraagden ook niet op de hoogte te zijn van het bestaan van de pensioenbonus, het extraatje dat via het Generatiepact werd ingevoerd om oudere loontrekkenden en zelfstandigen zo lang mogelijk aan het werk te houden.

Pensioenplan via de werkgever

Sommige werknemers hebben het geluk dat hun werkgever hen alvast een pensioenplan aanbiedt waardoor ze later over een aanvullend pensioen zullen beschikken. In de enquête van Test-Aankoop gold dat voor bijna de helft van alle Belgen die in de privésector werkten.
Een aantal jaren geleden is een nieuwe regeling van kracht geworden waardoor werknemers met een pensioenplan beter moeten worden geïnformeerd. Volgens de enquête van Test-Aankoop is die doelstelling in de praktijk nog niet volledig bereikt. Meer dan 40 % van de betrokkenen zei onvoldoende geïnformeerd te zijn over het rendement van hun contract (zowel wat het vorig jaar effectief had opgebracht als het rendement verwacht voor de toekomst en het gewaarborgde minimumrendement).

Zelf sparen voor later: de beleggingsformules met belastingvoordeel

Bijna zeven op de tien werkende Belgen zeiden dat ze hun pensionering zelf financieel voorbereidden. Dat is beduidend meer dan in Italië, Portugal en Spanje, waar dezelfde enquête werd uitgevoerd en waar telkens minder dan vier op de tien voor later bleek te sparen.
Erg populair zijn de beleggingsformules waar belastingvoordeel aan is gekoppeld. Van alle Belgen die zeiden zelf voor een aanvullend pensioen te zorgen, bleek zowat 86 % dat langs de fiscaal bevoordeelde weg te doen. Opvallend is dat de leeftijdscategorie 25-34 jaar daarin het meest vertegenwoordigd was: de jongere consumenten zijn duidelijk erg gevoelig voor het fiscale argument.
Jammer genoeg pakken de Belgen dat slechts ten dele op de juiste manier aan. In de enquête bleek het belastingvoordeel voor 76 % van de respondenten namelijk het doorslaggevende keuzecriterium, terwijl Test-Aankoop benadrukt dat het risico verbonden aan de formule en de leeftijd veel belangrijker zijn. In de huidige context blijkt meer dan ooit hoe belangrijk die criteria zijn. Test-Aankoop stelt in dit verband een strategie voor die erop gericht is de risico’s te beperken naarmate de tijd vordert en de tijdshorizon om de vruchten te plukken van de gespaarde inleg korter wordt. Ook bleek 73 % van de Belgen die informatie zochten over beleggingen met belastingvoordeel, zich in eerste instantie tot de bankier of de verzekeraar te wenden. Uiteraard zal een bankier/verzekeraar met veel plezier informatie geven. Maar laten we niet naïef zijn: anders dan bij Test-Aankoop zal het dan niet om onafhankelijke informatie gaan, een bankier/verzekeraar focust per definitie op de producten die hij zelf verkoopt …

De eigen woning en de spaarrekening

Uit de enquête van Test-Aankoop blijkt ook dat de Belgen naast het pensioensparen ook veel op de eigen woning en op een spaarrekening rekenen om hun financiële toekomst voor te bereiden. Het gaat om de twee manieren van sparen die met dit doel voor ogen het vaakst geciteerd worden, met ruime voorsprong op andere manieren van beleggen.
Spaarrekeningen zijn in de huidige context een heikel onderwerp geworden. Voor wie zijn geld op korte termijn wil kunnen opvragen, heeft die formule intrinsiek nochtans troeven. Maar op lange termijn is een spaarrekening hoe dan ook niet de meest rendabele formule. Daardoor is ze niet geschikt voor wie jong begint te sparen tegen dat hij met pensioen gaat. In dat geval kan een gedeeltelijke belegging in aandelen eveneens aangewezen zijn. Weinig Belgen zetten echter makkelijk de stap en de huidige financiële crisis heeft het vertrouwen zeker niet vergroot, wel integendeel.

De eisen van Test-Aankoop

De strategie van Test-Aankoop voor wie individueel voor een aanvullend pensioen wil zorgen, houdt in dat men op een bepaald ogenblik van de ene op de andere fomule overstapt. Essentieel daarbij is om daarbij niet onbesuisd al het reeds bijeengespaarde geld mee te nemen. Wie van een pensioenspaarfonds op een pensioenspaarverzekering wil overstappen omdat die minder risicovol is, en de inmiddels gevormde spaarpot overhevelt, zal immers fiscaal zwaar worden bestraft: al naargelang de datum van de stortingen en de leeftijd van de persoon bij de overheveling kan de belastingrekening uiteindelijk tussen 23 en 33 % hoger liggen.

Test-Aankoop verzet zich tegen die fiscale bestraffing. Het is een belemmering voor wie als een goede huisvader een beleggingsstrategie wil opbouwen, en dus alleen bereid is om risico's te nemen als de beleggingshorizon voldoende lang is en anders op veilig wil spelen.

Wat het pensioenplan via de werkgever betreft, betreurt Test-Aankoop dat de werknemers over bepaalde aspecten nog altijd niet automatisch informatie krijgen: welk deel van de premie effectief naar de vorming van het kapitaal gaat en welk deel naar de makelaar, de verzekeraar en overlijdens- of andere dekkingen; hoeveel het reële rendement bedraagt (dat stemt niet altijd overeen met wat de verzekeraar als rendement opgeeft in het beheersverslag); welke extraatjes allemaal in een (financierings)fonds in handen van de werkgever worden gestort in plaats van naar de werknemers terug te vloeien. Test-Aankoop benadrukt dat de werknemers recht hebben op die informatie aangezien de premies voor een pensioenplan als uitgesteld loon moeten worden beschouwd.

Test-Aankoop wil de consument op een concrete manier helpen

Om het hoofd te bieden aan de onrust in de huidige moeilijke financiële context, stelt Test-Aankoop de consument concrete antwoorden voor.

Het team van de financiële magazines van Test-Aankoop heeft op zijn site www.budget-net.com alvast een speciaal dossier samengesteld over de financiële crisis en over de veiligheid van uw spaargeld. U vindt er met name concrete antwoorden over de risico’s van pensioenspaarfondsen en de beschermingsmechanismen waarvan ze genieten en over de veiligheid van het geld dat belegd is in spaarverzekeringen, hetzij via pensioensparen, hetzij via traditioneel sparen. Het gaat om een hele reeks antwoorden die de consument moeten helpen om in deze tijden van zware stormen op de financiële markten het hoofd koel te houden en de voeten op de grond te houden.


Wie zich wil voorbereiden tegen dat hij met pensioen gaat, kan berekenen welk kapitaal of aanvullend maandinkomen men zichzelf later kan bezorgen als men nu spaart, of omgekeerd, hoeveel men maandelijks moet sparen als men later over een bepaald kapitaal of een bepaald aanvullend maandinkomen wil beschikken. Op de website van Test-Aankoop staan daar diverse rekenbladen voor.

Speciaal pensioendossier en Veiligheid van spaargeld beschikbaar voor iedereen op
www.budget-net.com.  

Rekenmodules om uw pensioen voor te bereiden open voor iedereen op
www.test-aankoop/pensioensparen vanaf 24 oktober 2008.