Test-Aankoop

Naar aanleiding van de week van de pesticiden en de week van groenten en fruit, maakt Test-Gezondheid in zijn editie nr. 96 april-mei 2010 de resultaten bekend van een onderzoek naar residuen van pesticiden in 52 stalen sinaasappels, druiven, mango en passievruchten waarvan 8 afkomstig van biologische teelt. Zelfs als er geen reden tot paniek is, noch een reden om minder fruit te eten, roepen de resultaten vragen op: Acht op de tien stalen fruit uit onze test bevatten residuen van pesticiden.

Wat zijn pesticiden ?

Dit zijn chemische producten die helpen om fruit en groenten te beschermen tegen insecten, onkruid, schimmels, enz. Het gebruik hiervan leidt tot een hogere opbrengst, maar heeft ook zijn prijs : ze kunnen schadelijk zijn voor zowel mens als milieu. Het gaat er dus om ze voorzichtig en weldoordacht te gebruiken.

Geharmoniseerde limieten: goed, maar…

De hoeveelheid pesticiden die we op dagelijkse basis zouden mogen innemen is wordt vastgelegd in de ADI-waarde (Acceptable Daily Intake) die de toxiciteit van een stof op lange termijn weerspiegelt. Om te bepalen hoeveel reststoffen van de afzonderlijke pesticiden op voedsel mogen worden aangetroffen, zijn er maximale residulimieten (MRL’s) vastgelegd op basis van de Goede Landbouwpraktijken (GLP). Sinds september 2008 worden de MRL’s bepaald door een Europese verordening en zijn dus dezelfde in alle EU-lidstaten. Test-Aankoop heeft altijd gepleit voor een gelijkmaking maar deze reglementering stelt ons niet volledig tevreden:

• Veel MRL’s werden naar boven herzien, dus zullen er in de praktijk in heel wat Europese landen hogere concentraties pesticideresiduen zijn toegelaten dan voor de harmonisatie.
• Zoals ons onderzoek aantoont bevinden er zich verschillende soorten residuen op het merendeel van het fruit… en men weet momenteel te weinig over de gecombineerde hoeveelheden van de verschillende residuen die we zonder gevaar kunnen opnemen.
• Deze MRL’s zeggen uitsluitend wat het effect op volwassenen is. Wat de pesticiden met kinderen doen, dat is veel minder onderzocht. Volgens het Wetenschappelijk Comité van het Federaal Agentschap bestaan er te weinig cijfers over de hoeveelheid groenten en fruit die door kinderen wordt geconsumeerd.

Hoe wij tewerk gingen …

In 22 verschillende verkooppunten hebben we 14 stalen sinaasappels, 14 stalen druiven, 8 stalen mango en 8 stalen passievruchten aangekocht. Voor elk van deze fruitsoorten hebben we ook elke keer 2 stalen genomen afkomstig van biologische teelt. In het labo werden ze onderzocht op de eventuele aanwezigheid van pesticideresiduen. De keuze was niet geheel toevallig aangezien we wilden nagaan of het fruit uit zuiderse landen en niet-EU-landen voldoet aan de Europese normen.

Het merendeel van het onderzochte fruit bevat pesticideresiduen

De resultaten van dit onderzoek zijn alles behalve schitterend: 40 keer op 52 vonden we pesticideresiduen…Zelfs als de MRL’s niet overschreden werden, behalve in 2 gevallen, vragen de resultaten om opheldering. De pesticiden die het vaakst werden aangetroffen behoren tot de familie van de fungiciden (waarvan sommigen niet zonder risico), die het fruit beschermen tegen schimmels.

• Druiven: in alle stalen werden residuen van pesticiden aangetroffen en, in 9 van de 14 gevallen zelfs in een aanzienlijke hoeveelheid. Het aantal pesticidenresiduen dat aangetroffen werd varieerde van 4 tot liefst 10!
• Sinaasappels: bij de helft van de stalen werden meer dan 3 residuen aangetroffen of meer dan de helft van de MRL van 1 pesticide.
• Mango’s: zij krijgen de formulering « minst slechte » aangezien slechts 1 staal op 8 pesticideresiduen bevatte en in aanvaardbare hoeveelheid.
• Passievruchten : 2 onderzochte stalen op 4 (allebei afkomstig uit Kenia) bevatten aanzienlijke hoeveelheden residu (waarvan voor 1 staal 1 verboden pesticide in de teelt van dat fruit): in de ene waren er 2 pesticiden aanwezig hoger dan de MRL en in de andere ontdekten we zelfs 4 overschrijdingen!

Goed nieuws: biologisch fruit maakt de naam waar

De aanwezigheid van pesticideresiduen in biologisch fruit is natuurlijk uit den boze. En het is goed nieuws: 7 van de 8 onderzochte stalen bevatten er geen. Bij slechts 1 staal passievrucht uit Rwanda werd een kleine concentratie gevonden, mogelijk te wijten aan een onvrijwillige contaminatie.

Test-Aankoop pleit voor een oordeelkundig gebruik en een beter inzicht van de gevolgen …

Test-Aankoop pleit evenwel niet voor een totaal verbod op het gebruik van pesticiden maar de resultaten van ons onderzoek zijn duidelijk : het merendeel van het onderzochte fruit bevat pesticiden… soms in zeer aanzienlijke hoeveelheden !
Fruit consumeren blijft belangrijk maar het is wenselijk dat er verbeteringen optreden.

• Een oordeelkundig en doordacht gebruik van pesticiden.
• Onderzoek naar de effecten van een combinatie van pesticiden staat nog in zijn kinderschoenen: een betere kennis dringt zich op.
• De bepaling van de toegelaten gehaltes pesticidenresiduen moet niet enkel rekening houden met de eventuele gevolgen voor volwassenen maar ook voor kinderen.
• Een regelmatige controle en sancties in geval van het overschrijden van de Maximale Residulimieten zijn noodzakelijk.