Test-Aankoop

Melk is, net als brood, een voedingswaar met veel symboliek. Een debat dat zich rond deze producten ontplooit, kent steeds een erg geanimeerd en gepassioneerd verloop. De huidige "witte woede" is daar een voorbeeld van. Maar de passie neemt de bovenhand op de redelijkheid, en het debat gaat voorbij aan de consument.

Vragen stapelen zich op

Test-Aankoop spreekt zich niet uit over de gegrondheid van de recente media-acties die door een deel van de landbouwers worden gevoerd. Maar de struisvogelhouding die de verschillende actoren in het debat (de Europese of regionale overheden, de landbouwers, de distributie,...) momenteel aannemen, aanvaarden we niet.

• Het verbruik van melk gaat al vele jaren in dalende lijn. Test-Aankoop vraagt daarom dat alle actoren de realiteit van de markt onder ogen zouden zien en vooraf meer beroep zouden doen op hun verbeeldingskracht in plaats van achteraf naar oplossingen te moeten zoeken.

• Hoe langer het debat duurt, hoe meer de consument wordt overstelpt met allerlei cijfers over de prijs, zodat hij op de lange duur door de bomen het bos niet meer ziet.

• Volgens de landbouwers kost de productie van een liter melk ongeveer 30 cent. Maar, zo zeggen ze, we verkopen maar tegen 18 cent per liter. Als dat echt zo is, is de situatie onhoudbaar.

• Maar aan de andere kant houden de tussenhandelaars vol dat zij de melk aan de consumenten verkopen tegen een correcte prijs van 60 cent tot 1 euro per liter.

• Volgens onze eigen studies is de gemiddelde prijs van een liter volle melk, na een tijdelijke stagnatie, tussen midden 2007 en begin 2008 gestegen van iets meer dan € 0,70 per liter tot € 0,90 per liter (+28,6 %). In 2008 is die tendens omgekeerd en is de prijs per liter begin 2009 afgenomen tot € 0,85 (-5,6 %). Sindsdien stagneert de prijs opnieuw.
De prijs van een liter halfvolle melk heeft een gelijkaardige tendens gekend, zij het iets meer uitgesproken: in 2007 was er een stijging van € 0,60 per liter tot € 0,78 per liter (+30 %). In 2008 daalde de prijs dan terug naar € 0,73 per liter (-6,4 %). Vandaag stagneert de prijs rond € 0,72.

• Officiële cijfers geven ons overigens gelijk. Zo daalde de algemene prijsindex tussen augustus 2008 en juli 2009 met 1,2 %, terwijl de melkprijs met slechts 0,35 % zakte. Tussen augustus 2007 en juli 2009 steeg de algemene index dan weer met 4,3%, de melkprijs ging er met liefst 12,4% op vooruit. Voor producten die afgeleid zijn van melk, zoals yoghurt en kaas, stegen de prijzen zelfs nog sterker. Niettemin maakte de prijs die de landbouwers voor hun melk kregen een duik met 37 %. 

• Wie heeft er gelijk? Om dit te achterhalen, eist Test-Aankoop een volledige transparantie wat betreft de melkprijs. Zoals op andere domeinen, stelt Test-Aankoop vast dat die prijzenstructuur totaal ondoorzichtig is. Om de geloofwaardigheid van de sector niet in het gedrang te brengen, moeten de verschillende actoren de structuur openbaar maken.

• Die 30 cent die wordt geciteerd door de landbouwers, wat zit daar precies in? Worden zij misschien verstikt door de prijzen van het veevoeder? Zijn er andere elementen die de productiekost belasten?

• Vreemd genoeg hult één essentiële partij in het debat zich voorlopig in stilzwijgen: de melkerijen. Want het is via deze bedrijven dat de landbouwer zijn melk verkoopt aan de verdelers. Welke prijs rekenen de melkerijen aan?

• Wat de verdelers betreft, hoe verklaren zij de prijsverschillen die er zijn tussen nationale merken, merken van verdelers en eerste-prijsproducten, en tussen volle, halfvolle en magere melk?

• Ander element dat nooit in acht is genomen: de andere melkproducten. Wat is de impact van de melkprijs op de verbruikersprijs van kaas, yoghurt,...?

• De landbouwers hopen vaak dat de consumenten de voorkeur geven aan Belgische melk. Maar vaak is het voor de verbruiker heel moeilijk of zelfs onmogelijk te achterhalen uit welk land de melk afkomstig is. Er bestaat geen enkele duidelijke bepaling of reglementering op dat gebied. Met uitzondering van sommige vrijwillige vermeldingen, blijft de klant onwetend.

Totale klaarheid aub