Test-Aankoop

Verzekeraars laten diabetespatiënten een torenhoge premie betalen voor een schuldsaldoverzekering, tot drie keer méér of zelfs nog erger. Bij een grote verzekeraar moet een 50-jarige man met type 2-diabetes jaarlijks bijna € 3 500 betalen gedurende 13 jaar, en een 30-jarige man met type 1-diabetes moet meer dan € 6 700 ophoesten als eenmalige premie. In het septembernummer van Budget & Recht verdedigt Test-Aankoop het standpunt dat een verzekeraar bij het bepalen van de premie geen rekening mag houden met criteria die de kandidaat-verzekerde niet in de hand heeft, zoals de gezondheid. Men kiest er immers niet voor om ziek te zijn. Het mechanisme van de solidariteit moet spelen om voor iedereen een betaalbare premie te garanderen. Voor de consumentenorganisatie moet een diabetespatiënt voor een schuldsaldoverzekering dan ook slechts evenveel betalen als iemand zonder gezondheidsproblemen mits hij er alles aan doet om de ziekte onder controle te houden.
Test-Aankoop vraagt de wetgever om zich te inspireren op de Franse regeling over hoe de verzekeraars moeten omgaan met de zogenoemde verhoogde risico's.

Diabetici bestempeld als verhoogde risico's

Wie gezond is, kan doorgaans makkelijk een levensverzekering sluiten. Maar dat geldt niet voor personen met een chronische ziekte of een handicap, zoals diabetespatiënten en zware astmalijders, en voor personen die jaren geleden een zware ziekte zoals kanker hebben gehad maar al geruime tijd genezen zijn verklaard. De verzekeraars zien in hen een “verhoogd risico” en weigeren hen vaak een verzekering of doen hen erg zwaar betalen. Op die manier ontzeggen ze die personen in de praktijk soms een levensnoodzakelijke verzekering. Een goed voorbeeld daarvan is de schuldsaldoverzekering die aan een hypotheeklening is gelinkt: diabetici betalen tot drie keer méér dan gezonde mensen, of zelfs nog erger. En zonder schuldsaldoverzekering kan een kredietnemer bij de meeste kredietgevers geen lening krijgen.

Diabetespatiënt zoekt schuldsaldoverzekering

Test-Aankoop vroeg 10 maatschappijen hoeveel premie ze voor een diabetespatiënt aanrekenen die een schuldsaldoverzekering wil. Slechts 4 antwoordden, waaronder een grote verzekeraar AXA Belgium. De andere (AG Insurance, Dexia, Ethias en KBC) gaven drogredenen op om niet te antwoorden, maar het tarief van AXA is wellicht representatief voor de andere grote verzekeraars. Test-Aankoop nam twee profielen van personen met diabetes, enerzijds een 30-jarige man met type 1-diabetes, anderzijds een 50-jarige man die aan zogenaamde ouderdomsdiabetes (type 2) lijdt. Geen van beiden heeft verder gezondheidsproblemen of is een roker. Ze zijn op zoek naar een schuldsaldoverzekering voor een hypotheeklening van € 150 000, met constante maandelijkse afbetalingen, tegen een intrestvoet van 5,50 %, gespreid over 20 jaar.

Grote premieverschillen

De meeste consumenten verkiezen voor de schuldsaldoverzekering de jaarlijkse constante premie, te betalen gedurende 13 jaar, boven de eenmalige premie. Die laatste impliceert immers dat men vele duizenden euro’s in één keer moet ophoesten, wat ondanks gunstige fiscale aftrekmogelijkheden niet binnen ieders bereik ligt.
Voor een niet-gegarandeerd tarief betaalt onze diabetespatiënt met type 1 jaarlijks € 691 bij AXA Belgium, € 493 bij Cardif en € 212 bij ZA Verzekeringen. Een tarief dat voor de hele looptijd contractueel gegarandeerd is, ligt uiteraard hoger: dezelfde persoon betaalt dan per jaar € 881 bij AXA Belgium, € 590 bij Cardif en € 340 (+ 50 % bijpremie) bij Argenta. De man met type 2-diabetes betaalt voor een niet-gegarandeerd tarief jaarlijks € 3 468 bij AXA Belgium, € 1 584 bij Cardif en € 977 bij ZA Verzekeringen.

Niemand kiest ervoor om ziek te zijn

Test-Aankoop meent dat een verzekeraar bij het bepalen van de premie geen rekening mag houden met criteria die de kandidaat-verzekerde niet in de hand heeft. Men kiest er immers niet voor om man of vrouw te zijn, jong of oud, gezond of ziek enz. Het mechanisme van de solidariteit moet spelen om voor iedereen een betaalbare premie te garanderen. De consumentenorganisatie aanvaardt wel dat de verzekeraars een verschil maken wanneer een consument bewust een risicovolle levensstijl aanhoudt en alle medische adviezen in de wind slaat.
Voor een schuldsaldoverzekering vindt Test-Aankoop het aanvaardbaar dat terminaal zieken worden uitgesloten, zij het na advies van een ad-hoccommissie. Maar voor alle anderen zou de premie gelijk moeten zijn, ongeacht hun gezondheidstoestand, zolang ze moeite doen om hun gezondheid in stand te houden. Dat een verstokte roker, die het risico op longkanker neemt, meer wordt aangerekend, is dan weer terecht, aldus de consumentenorganisatie.

Verzekeraars pushen hun visie

Er zijn binnen de Commissie voor Verzekeringen al geruime tijd discussies aan de gang over hoe de verzekeraars moeten omgaan met die verhoogde risico’s voor een schuldsaldoverzekering. Maar de voorstellen van Assuralia, de Belgische beroepsvereniging van de verzekeringsmaatschappijen, voor mensen met een zwakke gezondheid vindt Test-Aankoop totaal onaanvaardbaar.
Er is één grote uitzondering: parlementslid Helga Stevens neemt het idee van de consumentenorganisatie over dat het mechanisme van de solidariteit moet spelen onder de verzekerden, behalve voor personen die er zelf voor kiezen.

Franse regeling als uitgangspunt

Test-Aankoop pleit voor een pragmatische aanpak. Ze stelt voor om als uitgangspunt de regeling te nemen die in Frankrijk al een paar jaar bestaat, de zogenoemde AERAS-overeenkomst (AERAS is het Franse letterwoord voor: zich verzekeren en lenen met een verhoogd gezondheidsrisico). Personen die door hun huidige of vroegere gezondheidstoestand een “verhoogd risico” vormen in de schuldsaldoverzekering,kunnen dan toch makkelijker een verzekering en een lening krijgen. AERAS is weliswaar geen wet, maar het Franse parlement evalueert de toestand geregeld en kan eisen dat de bankiers en verzekeraars de regeling desnoods bijsturen. De regeling is niet perfect, maar een aantal punten verdienen het om te worden overgenomen. Drie voorbeelden:
– De verzekeraars en bankiers moeten vrij snel antwoorden of de consument de verzekering of de lening kan krijgen: binnen drie weken voor een verzekeraar en binnen twee weken voor een bankier, dus het dossier moet in hooguit vijf weken rond zijn.
– Een speciale commissie analyseert de medische gegevens die als basis dienen voor de tarief bepaling voor de verhoogde risico’s, en volgt de wetenschappelijke vooruitgang en de nieuwste medische behandelingen op de voet.
– Zodra de premie voor de schuldsaldoverzekering meer dan 1,50 % uitmaakt in het totale kostenplaatje van een hypotheeklening, nemen de bankiers en verzekeraars het verschil voor hun rekening.