Test-Aankoop

Alle Europese luchtvaartmaatschappijen worden geviseerd.

Twee luchtvaartmaatschappijen, RyanAir en Brussels Airlines, werden veroordeeld voor hun zeer slechte algemene voorwaarden ! En dat is nog maar het begin.

Al jaren klaagt Test-Aankoop de talrijke onrechtmatige bedingen aan in de vervoersvoorwaarden van verschillende Europese en andere luchtvaartmaatschappijen. Op deze werelddag van de consument is gerechtigdheid geschied: nadat Test-Aankoop in België RyanAir, Brussels Airlines en EasyJet heeft gedagvaard, heeft de consumentenorganisatie veroordeling bekomen van twee van hen om hun algemene voorwaarden aanzienlijk te wijzigen. In de derde zaak, herinnert de Belgische rechter er nu reeds aan dat de Belgische wet van toepassing is op elke luchtvaartmaatschappij die België aandoet. Deze historische vonnissen honoreren het werk dat Test-Aankoop verricht in zijn strijd tegen de onrechtmatige bedingen en voor een betere consumentenbescherming.

Een internationale actie...

Test-Aankoop, Que Choisir in Frankrijk en Deco in Portugal hebben elk hun nationale luchtvaartmaatschappij (Brussels Airlines, Air France en TAP) gedagvaard evenals EasyJet en RyanAir teneinde de stopzetting te bekomen van het gebruik van hun veelvuldige onrechtmatige bedingen in hun vervoersvoorwaarden. De reglementering die aan de basis ligt van deze procedure is de Europese richtlijn 93/13/EEG van 5 april 1993, betreffende de onrechtmatige bedingen in overeenkomsten gesloten met consumenten. Deze richtlijn werd omgezet in het nationaal recht van deze drie landen (voor België bijvoorbeeld door de artikelen 31 tot en met 33 van de Handelspraktijkenwet).

Te veel onrechtmatige bedingen: Test-Aankoop ageert...

De onrechtmatige bedingen zijn reeds vele malen bekritiseerd geweest, onder meer door de Europese Commissie in 1997 en 2008, maar ook door Test-Aankoop aan de hand van zijn studies in 2003 en 2007. Desondanks bleven de luchtvaartreizigers geconfronteerd met eenzijdige, dubbelzinnige en onevenwichtige clausules betreffende de aansprakelijkheid van de maatschappijen, informatieverplichtingen, niet terugbetaalbare of niet overdraagbare tickets, onduidelijke tarieven, de vervoersvoorwaarden voor bagage, mogelijke vervoersweigeringen, het verplicht gebruik van alle coupons van een ticket, de aansprakelijkheid betreffende de verkoop van aanvullende toeristische diensten (bijv. reservering van een hotelkamer) en de behandeling van klachten en verhaalmogelijkheden. Deze vijf maatschappijen werden eind december 2008 in gebreke gesteld door de drie consumentenorganisaties waarbij hen verzocht werd de onrechtmatige bedingen uit hun algemene voorwaarden te halen tegen eind februari 2009. De luchtvaartmaatschappijen werden gedagvaard – tussen 8 en 18 mei – in de 3 landen (te Namen voor wat België betreft, en in Parijs en Lissabon) teneinde van de rechter te bekomen dat hij het gebruik van deze voorwaarden verbiedt.

De zaak Brussels Airlines (BA): Code sharing verboden zonder goedkeuring van de reiziger!

De rechter heeft een heel aantal onduidelijke en/of weinig begrijpbare clausules met de vinger gewezen dewelke de consument in onzekerheid laten. Dat is onder meer het geval betreffende het verlies van een vliegbiljet of voor contractuele wijzigingen in de loop van het contract, die aan obscure of voor de consument onbekende voorwaarden onderworpen zijn. Zelfde verhaal voor de verwijzing naar bepaalde tariefvoorwaarden (via Engelstalige tabellen). Ook deze worden door de rechter bekritiseerd omdat ze niet duidelijk zijn voor de consument en daardoor ook niet tegenstelbaar zijn aan de luchtreiziger. Zeer belangrijk in het BA-vonnis is dat de samenwerking tussen BA en andere transporteurs ( via zgn “code sharing”, dit is de commerciële praktijk waarbij een luchtvaartmaatschappij viegtickets verkoopt voor vluchten die uiteindelijk door een andere – soms minder gekende of minder betrouwbare - maatschappij worden uitgevoerd ) op de helling komt te staan doordat dit niet kan zonder voorafgaande informatie noch instemming van de passagier. De consument dient immers op voorhand op de hoogte te worden gebracht met welke maatschappij hij vliegt en hiervoor zijn toestemming te geven. Tenslotte, wat de overdraagbaarheid van het ticket betreft, verboden door BA, spreekt de rechter zich niet uit, maar stelt een prejudiciële vraag aan het Grondwettelijk Hof teneinde na tegaan of dit verschil in behandeling tussen operatoren (luchtvaartmaatschappijen versus reisorganisatoren of reisbemiddelaars) gerechtvaardigd is.

De zaak RyanAir: het slechte voorbeeld dat niet langer gevolgd dient te worden...

Het RyanAir vonnis is zeer kritisch voor de lage kosten-maatschappij door te wijzen op de gebrekkige kwaliteit van de algemene voorwaarden evenals de talrijke onrechtmatige bedingen, aangeklaagd door Test-Aankoop. De rechter benadrukt de slechte structuur van de website, het ontbreken van integrale algemene voorwaarden, de verwarrende mengeling tussen FAQ's en contractuele voorwaarden, en in het algemeen hun onduidelijkheid en weinig toegankelijk karakter voor de kandidaat-passagier. De gedeeltijke verwijzing naar nadere voorwaarden of andere onduidelijke delen van de website werd eveneens als onrechtmatig beschouwd. Belangrijk punt in deze zaak voor heel wat consumenten is dat de overdreven bagagesupplementen veel te veel onderworpen zijn aan de willekeur van de maatschappij, aangezien de consument zijn rechten en verplichtingen niet kent. De rechter spreekt RyanAir tegen wanneer deze de mogelijkheid van de consument beperkt om zich te beroepen op overmacht, ziekte of overlijden door de clausules dienaangaande als onwettelijk te bestempelen. Ook de clausule die de toegang beperkt voor personen met een verminderde mobiliteit op een totaal onaanvaardbare manier werd onwettelijk verklaard omdat zij in strijd is met Europese regelgeving. Daarnaast doet RyanAir in zijn algemene voorwaarden al het mogelijke om zijn aansprakelijkheid te beperken in geval van schade aan geregistreerde bagage. Onrechtmatig en onwettelijk volgens de rechtbank! Nog een streep door de rekening van Ryan Air: de talrijke clausules die zijn aansprakelijkheid beperken in geval van annulatie of vertraging (zonder een vergoeding te voorzien, of mits een te kleine vergoeding voor de consument) zijn onwettelijk. Dat is van uitermate groot belang.

Een begin van vonnis voor EasyJet, en wat voor één!

In de derde zaak betwistte EasyJet – dat zijn vliegtickets voornamelijk via het internet verkoopt - de bevoegdheid van de Belgische rechtbank en de toepassing van het Belgische recht. Deze procedure zal eind maart worden voortgezet . Intussen heeft de rechter wel reeds duidelijk gemaakt, in zijn tussenvonnis, dat, voor airlines die dit nog steeds betwisten (wat het geval is voor talrijke buitenlandse maatschappijen), de Belgische wet volledig van toepassing is en de Belgische rechtbanken ten volle bevoegd zijn om te oordelen over geschillen met Belgische consumenten. Een fantastische beslissing met verstrekkende gevolgen...

Dame Justitie brengt orde op zaken!

Deze vonnissen zijn belangrijk omwille van een aantal redenen:

1. De Belgische regels over onrechtmatige bedingen zijn ten volle van toepassing op luchtvaartmaatschappijen die op België vliegen. Deze beriepen zich tot op heden op een uitzonderingsregime waarbij soms een aantal bizarre redenen werden ingeroepen zoals de veiligheid of de bijzondere aard van hun activiteit;
2. De aanbevelingen van IATA (International Air Transport Association) die de inhoud van de algemene voorwaarden van haar leden beïnvloedt, hebben geen enkele juridische waarde en zijn dus niet tegenstelbaar aan de consument;
3. Zelfs al betreffen de vonnissen op dit ogenblik enkel één nationale Belgische maatschappij en één buitenlandse lage kosten-maatschappij (in afwachting van het definitieve vonnis voor Easy Jet), zij scheppen belangrijke precedentswaarde die andere maatschappijen moet verplichten hun politiek in het kader van de informatie aan en de bescherming van de luchtvaartreiziger te herzien en dit in de hele Europese Unie.

Aan het werk …

Beide vonnissen zijn onmiddellijk uitvoerbaar en vragen serieuze aanpassingen en verbeteringen in de algemene voorwaarden van de luchtvaartmaatschappijen. Deze hebben lang genoeg de rechten van de consument miskend door zich aan hun contractuele verplichtingen te onttrekken en hun aansprakelijkheid te beperken. RyanAir en Brussels Airlines hebben nu 6 maanden de tijd (vanaf de betekening van de vonnissen) om zich naar de uitspraak te conformeren. Wanneer zij dit niet doen zullen zij dwangsommen moeten betalen en is een publieke verspreiding van de vonnissen voorzien.

Een zaak is zeker: De algemene voorwaarden van alle luchtvaartmaatschappijen zullen een upgrade moeten krijgen. Als dat geen mooi cadeau is voor de consument op deze Werelddag van de consument!