Test-Aankoop

Wat is een SOA?

Een seksueel overdraagbare aandoening, vroeger "geslachtsziekte" genoemd, wordt meestal overgedragen via seksueel contact. Slechts uitzonderlijk kan dit gebeuren via de toiletbril, het gemeenschappelijk gebruik van handdoeken, een bezoekje aan een zwembad of contact met besmet bloed. De micro-organismen (virussen, bacteriën, …) worden overgedragen via sperma, bloed, vaginaal vocht en bij contact tussen slijmvliezen. Slijmvliezen bevinden zich onder meer in de anus, de penis, de vagina, de ogen en de mond.
De meeste seksueel overdraagbare aandoeningen worden opgelopen door onveilig vrijen. Dat kan zijn tijdens vaginale geslachtsgemeenschap zonder condoom, anale geslachtsgemeenschap zonder extra sterk condoom of orale seks. Een aantal SOA's is ook overdraagbaar via bloed. Zo is er een risico bij onhygiënische tatoeage of piercing en wanneer men bij druggebruik naalden, spuiten of andere attributen van een ander gebruikt. Vrouwen met hiv, hepatitis B of syfilis kunnen de ziekte tijdens hun zwangerschap via het bloed overdragen op hun kind. Hiv, hepatitis B, syfilis, chlamydia, herpes genitalis en gonorroe kunnen ook de baby tijdens zijn geboorte besmetten bij de doorgang door het geboortekanaal.

Voornaamste SOA’s

De meest voorkomende seksueel overdraagbare aandoeningen in de westerse landen zijn aids (veroorzaakt door het hiv-virus), chlamydia, hepatitis B, genitale herpes, schaamluizen, gonorroe (druiper), syfilis, genitale wratten (hpv), baarmoederhalskanker (hpv), trichomonas en schurft. Sommige van deze aandoeningen zorgen enkel voor tijdelijke hinder, andere kunnen verregaande gevolgen hebben, zoals onvruchtbaarheid, risico’s voor de baby tijdens de zwangerschap of orgaanschade. Sommige SOA’s zijn zelfs levensbedreigend: baarmoederhalskanker is wel te genezen indien tijdig opgespoord, aids kan men daarentegen wel afremmen, maar niet genezen. Daarom is preventie van uiterst groot belang! Beperk dus het aantal seksuele partners en gebruik bij risicovol vrijen een condoom, ook al biedt dat misschien niet tegen alle SOA’s absolute bescherming. Alleen tegen hepatitis B kunt u zich laten inenten. Verder is de behandeling afhankelijk van de oorzaak.

Symptomen

Vooral bij vrouwen zijn er soms nauwelijks of geen klachten. De eerste tekenen van besmetting zijn meestal zichtbaar op de geslachtsdelen, maar ze kunnen ook elders verschijnen (bv. mond, ogen, anus …). Toch moet u niet bij elke aandoening van de geslachtsdelen meteen denken aan een SOA. Ook andere kwalen kunnen jeuk, huiduitslag, abcessen, enz. veroorzaken. Niet alle SOA’s gaan trouwens gepaard met abnormale verschijnselen aan de geslachtsdelen. Zo uit hepatitis B zich in de eerste plaats door vermoeidheid, koorts en misselijkheid en lijkt een hiv-infectie in het begin op een banale griep. Als er klachten zijn, gaat het meestal om:

• Afscheiding uit penis, vagina of anus. Vrouwen ondervinden vaak meer afscheiding dan normaal. Die kan waterig, melkachtig, gelig of groenig zijn en anders ruiken;
• Branderig gevoel, irritatie, pijn bij of na het plassen of kleine hoeveelheden moeten plassen;
• Zweertjes, wratjes, blaasjes op de penis, vagina, anus of mond;
• Jeuk in het schaamhaar, aan de eikel, de schaamlippen of de anus;
• Gezwollen klieren in de liezen;
• Pijn in één of beide (bij-)ballen;
• Pijn in de onderbuik;
• Pijn bij het vrijen, hetzij onregelmatig of abnormaal bloedverlies, bv. tijdens het vrijen of tussen twee maandstonden in.

Omgaan met een SOA

Het verband met seks maakt een SOA dikwijls moeilijk bespreekbaar. Zeker met de vaste partner: één van beide moet door iemand anders besmet zijn. Al kan dat in sommige gevallen (bv. bij genitale wratjes en herpes) jaren geleden gebeurd zijn, dus lang voor de relatie begon. Vermoedt u dat u een SOA hebt opgelopen, aarzel dan niet om dat met uw arts en partner te bespreken. Verzwijgt u het probleem, dan kunt u complicaties krijgen en uw partner eveneens besmetten! Speel dus open kaart. De meeste SOA’s zijn per slot van rekening vrij eenvoudig te behandelen. Uiteraard moeten beide partners zich laten behandelen.