Test-Aankoop

Uit de nieuwst prijzenstudie over leidingwater blijkt dat een liter water soms 2,5 keer duurder is van de ene watermaatschappij tot de andere. De gewestelijke verschillen zjn flagrant, maar ook binnen de gewesten zijn er grote ongelijkheden. Zo betaalt een Voerenaar 77 % minder voor een waterverbruik van 120 m³ (gezin van 3 personen) dan een inwoner van Kraainem. Slechts 47 % van de Belgen is over het algemeen tevreden over de watermaatschappijen. Vooral het prijsbeleid (74 % ontevreden consumenten) en de opvolging van de klachten (53 % ontevredenen) worden op de korrel genomen. Uit de analyse in labo van 39 stalen blijkt dat alle stalen voldoen aan de wettelijke criteria, maar er blijven knelpunten. Het water blijkt soms te hard; sporen van pesticiden die al jaren van de markt zijn gehaald, worden nog gevonden. Tot slot vraagt Test-Aankoop dat geneesmiddelenresiduen (antibiotica, oestrogenen) opgenomen worden in de lijst met prioritair te controleren stoffen van de nieuwe Europese richtlijn voor oppervlaktewater. Net als ftalaten trouwens: het is onduidelijk waarom er slechts één is opgenomen…

Drie onderzoeken

Test-Aankoop voerde een drieledig onderzoek uit naar leidingwater. Voor het eerste deel werden de tarieven opgevraagd van alle watermaatschappijen. Het tweede deel bestond uit een representatieve tevredenheidsenquête bij meer dan 1100 Belgen over de dienstverlening, de prijzen en problemen van watermaatschappijen. Tot slot voerde Test-Aankoop een analyse uit van 39 stalen om na te gaan of het leidingwater voldoet aan de normen voor hardheid, nitraten, metalen en lood. In landelijk gebied werden daarenboven 17 tests uitgevoerd op pesticiden en koolwaterstoffen. Tevens werd gezocht naar zogenaamde nieuwe vervuilers, zoals oestrogenen of antibioticaresiduen.

Van goedkoper tot duurst: meer dan 20% verschil

De gewestelijke verschillen zijn flagrant. Hoeveel u ook verbruikt, in Brussel betaalt u gemiddeld het minst. Voor 60m³ per jaar (het gemiddelde voor een alleenstaande) betalen de Vlamingen meer dan de Walen, maar voor 120m³ (gezin van drie) en 240m³ (gezin van vijf) bedraagt de prijs nagenoeg dezelfde. Zo kost 120m³ gemiddeld € 283 in Brussel, € 426 in Vlaanderen en € 427 in Wallonië. Maar die prijzen gaan alsmaar meer de hoogte in. Rekening houdend met de inflatie, steeg de waterprijs voor een verbruik van 120m³ sinds 2005 met 48% in Vlaanderen. De duurste gemeente van de drie gewesten is Kraainem, de goedkoopste is het Waalse Beloeil. De verschillen zijn zeer groot: voor 60m³ respectievelijk € 287 tegenover € 96; voor 120m³ € 481 tegenover € 189. Ook binnen de Gewesten zijn de ongelijkheden flagrant. Voor 60m³ betaalt een inwoner van Voeren 68% minder dan een van Kraainem, voor 120m³ bedraagt dit verschil 77%. In Brussel-Stad telt u € 149 neer voor 60m³, en in Anderlecht € 187 (een verschil van 25%). Voor 240m³ neemt het verschil tussen de goedkoopste en de duurste in Vlaanderen nog toe: de Voerenaar betaalt € 519, en de inwoner van Kraainem betaalt € 974 of een verschil van 88%. Eveneens verbazingwekkend is het verschil in vaste jaarlijkse kosten: voor een abonnement bij de Antwerpse Waterwerken moet € 62,50 betaald worden, in Knokke-Heist bedraagt de meterhuur slechts € 6,84: een verschil van 865%!
Ondanks alles blijft leidingwater de Beste Koop: het is 200 keer goedkoper dan water in flessen, en kost het gemiddelde Belgische gezin ongeveer € 1 per dag!

Met de natte vinger?

Elk van de drie gewesten heeft zijn eigen organisatie (met intercommunales en gemeentelijke nutsbedrijven) en berekent op een eigen wijze de kosten. Het Vlaams gewest heeft de Europese normen omgezet in het decreet van 18 juli 2003. Alle kosten voor distributie en productie van water moeten worden doorgerekend (behalve 15m³ per jaar die elk op het adres gedomicilieerd gezinslid gratis krijgt). Daarbij komt de inzameling van afvalwater en de zuivering ervan. De bovengemeentelijke heffing bedraagt € 0,873/m³. De gemeentelijke heffing is variabel, maar beperkt tot 1,4 keer de bovengemeentelijke (d.i. € 1,222/m³).
Hoewel het verbruik van leidingwater overal in België daalt, stijgen de tarieven omdat de Europese wetgeving de watermaatschappijen oplegt om grote investeringen voor waterzuivering door te rekenen aan de klant.

Tevredenheid loopt uiteen

Slechts 47 % van de Belgen is over het algemeen tevreden over de watermaatschappijen. De redenen hiervoor liggen vooral bij het prijsbeleid (74 % ontevreden consumenten) en bij de opvolging van de klachten (53 % ontevredenen). 13 % van de Walen kreeg de laatste twaalf maanden problemen, tegenover slechts 6 % van de Vlamingen en 4 % van de Brusselaars. Daarentegen zijn er goede scores voor de nauwkeurigheid van de facturen (45 %), de betalingsmogelijkheden (40 %), de hulpvaardigheid en bekwaamheid van het personeel (43 %). Over het algemeen zijn de klanten van de IMWV (74 %), de PIDPA (53 %) en de TMVW (48%) in Vlaanderen zeer tot vrij tevreden over de dienstverlening. De AWW in Vlaanderen en Vivaqua in Brussel scoren slechter dan het gemiddelde.

Analyse van 39 stalen: alles wettelijk maar een aantal knelpunten

De resultaten zijn duidelijk: er is niets mis met de 105 liter water die een Belg elke dag via één van de watermaatschappijen verbruikt. Test-Aankoop onderzocht de hardheid, de aanwezigheid van lood, nitraten/nitrieten, andere metalen, pesticiden, koolwaterstoffen, antibiotica- en oestrogeenresiduen. Alle stalen voldoen aan de wettelijke criteria.
Toch blijven er enkele knelpunten. Het water blijkt soms te hard, wat tot kalkafzetting in toestellen kan leiden. Vandaar dat sommige consumenten hun toevlucht nemen tot waterontharders, iets wat Test-Aankoop afraadt. Slecht afgestelde ontharders kunnen water afleveren dat agressief is en metalen leidingen aantast, of dat een te hoog natriumgehalte heeft, wat de gezondheid aantast. In bepaalde ontharders beginnen de bacteriën zich te vermenigvuldigen als ze slecht worden onderhouden.
Voor wat betreft pesticiden mag een liter water niet meer dan 100 ng van een pesticide bevatten, en maximaal 500 ng voor alle pesticiden samen. De stalen voldeden aan alle wettelijke criteria. Maar Test-Aankoop vond in 13 stalen sporen van verschillende pesticiden, en in 11 stalen sporen van producten die al enkele jaren van de markt zijn gehaald.

Nieuwe vervuilers: Test-Aankoop eist nieuwe overheidsmaatregelen

Test-Aankoop betreurt dat geneesmiddelenresiduen (bv. antibiotica, oestrogenen) ontbreken in de lijst met prioritair te controleren stoffen van de nieuwe Europese richtlijn voor oppervlaktewater. Recente studies tonen aan dat die daarin wel degelijk aanwezig zijn, maar niemand weet met zekerheid welk effect ze op termijn op de gezondheid hebben. Test-Aankoop vraagt dat ze aan de richtlijn worden toegevoegd.
Net als ftalaten trouwens. Momenteel is er in deze Europese richtlijn slechts één opgenomen. Test-Aankoop vraagt zich af waarom de andere ftalaten niet opgenomen zijn.