Test-Aankoop

Koemelk is een goedkoop basisproduct dat jong en oud zowat naar believen kan drinken. Goedkoop is een ding, maar wist u dat een gemiddelde liter melk intussen tegen een lagere prijs wordt verkocht dan liter flessenwater? De Belg drinkt gemiddeld 60 liter melk per jaar. Daar komen nog eens melkproducten bij, zoals yoghurt, melkdesserts, kaas enz. De consumptie van melk door gezinnen is de laatste 25 jaar met een kwart tot een derde gedaald.

Toch blijkt melk, net als brood, een voedingswaar met veel symboliek. Een debat over dit soort levensmiddelen verloopt meestal erg geanimeerd. Dat de passies hoog oplopen, wordt vooral thans vooral bewezen op straat door betogingen van boze melkboeren en op de akkers waar ze al die melk ook nog eens gaan uitstrooien. Dan ben ik toch even van mijn melk. Ik ben thuis opgevoed met de regel “gooi nooit eten weg”. En dan zie je beelden van miljoenen liters die gewoon worden weggespoten. De passie neemt dan ook de bovenhand op de redelijkheid. En de consument? Die staat er bij en kijkt er naar… De verschillende partijen in dit debat (de Europese en regionale overheden, de landbouwers, de melkerijen, de distributie,…) namen een struisvogelhouding aan. Zij weten beter dan wie ook dat het verbruik van melk al zo lang in dalende lijn gaat. Zij moesten de realiteit onder ogen zien in plaats van achteraf naar oplossingen te moeten zoeken.

Hoe langer de discussies over de melkcrisis duurt, hoe meer de consument overstelpt wordt met allerlei cijfers over de prijs. Het enige wat hiermee duidelijk wordt, is dat we niet leven in het land van melk en honing, maar dat wisten we al. Volgens de landbouwers kost de productie van een liter melk ongeveer 30 cent. Maar, zo zeggen ze, we verkopen maar tegen 18 cent per liter. Als dat echt zo is, is de situatie onhoudbaar. Aan de andere kant houden de tussenhandelaars vol dat zij de melk aan de consumenten verkopen tegen een correcte prijs van 60 cent tot 1 euro per liter. Volgens onze eigen studies is de gemiddelde prijs van een liter volle melk, na een tijdelijke stagnatie, tussen midden 2007 en begin 2008 gestegen van iets meer dan € 0,70 per liter tot € 0,90 per liter (+28,6 %). In 2008 is die tendens omgekeerd en is de prijs per liter begin 2009 afgenomen tot € 0,85 (-5,6 %). Sindsdien stagneert de prijs opnieuw. De prijs van een liter halfvolle melk heeft een gelijkaardige tendens gekend, zij het iets meer uitgesproken: in 2007 was er een stijging van € 0,60 per liter tot € 0,78 per liter (+30 %). In 2008 daalde de prijs dan terug naar € 0,73 per liter (-6,4 %). Vandaag stagneert de prijs rond € 0,72.

Wie heeft er gelijk? Om dit te achterhalen, is een volledige transparantie nodig wat betreft de melkprijs. Die 30 cent die wordt geciteerd door de landbouwers, wat zit daar precies in? Worden zij verstikt door de prijzen van het veevoeder? Zijn er andere elementen die de productiekost belasten? Vreemd genoeg hult één essentiële partij in het debat zich voorlopig in stilzwijgen: de melkerijen. Want het is via deze bedrijven dat de landbouwer zijn melk verkoopt aan de verdelers. Welke prijs rekenen de melkerijen aan? Wat de verdelers betreft, hoe verklaren zij de prijsverschillen die er zijn tussen nationale merken, merken van verdelers en eerste-prijsproducten, en tussen volle, halfvolle en magere melk? Ander element dat nooit in acht is genomen: de andere melkproducten. Wat is de impact van de melkprijs op de verbruikersprijs van kaas, yoghurt,...? De landbouwers hopen vaak dat de consumenten de voorkeur geven aan Belgische melk. Maar vaak is het voor de verbruiker heel moeilijk of zelfs onmogelijk te achterhalen uit welk land de melk afkomstig is. Er bestaat geen enkele duidelijke bepaling of reglementering op dat gebied. Daar moet zeker verandering in komen. Hoe dan ook, wat prijzen betreft, is de room duidelijk van de melk!