Test-Aankoop

Kippen lagen recent weer aan de basis van heel wat ophef in de media. Steeds meer rauw kippenvlees zou besmet zijn met bacteriën met het ESBL-enzym, dat gewone bacteriën zoals E. coli resistent maakt tegen belangrijke antibiotica. 37 % van de braadkippen in België zou drager zijn van bacteriën met ESBL. Extra problematisch is dat de overdracht van dit enzym vrij makkelijk gebeurt, tussen dieren, tussen mensen, maar ook van dier op mens of omgekeerd. Meteen dus een bijkomende risicofactor voor de al vrij problematische antibioticaresistentie bij de mens.

Nochtans is al lang geweten dat overmatig en onjuist gebruik antibioticagebruik resistentie bij bacteriën in de hand werkt. Overdracht via besmet kippenvlees is niet de enige mogelijke bron van de stijging van ESBL-positieve bacteriën bij de mens, maar de pluimveesector heeft hoe dan ook boter op het hoofd. Vermoedelijk wordt de toename van ESBL immers aangewakkerd door overmatig en oneigenlijk gebruik van het antibioticum ceftiofur bij jong pluimvee. Wij richten sinds lang onze pijlen op preventief gebruik van antibiotica bij dieren. ESBL-positieve bacteriën vormen een grotere bedreiging dan de ziekenhuisbacterie MRSA. Wij dringen dan ook aan op een doortastende en alomvattende aanpak. We richten hierover alvast een schrijven aan de ontslagnemende minister van Volksgezondheid, L. Onkelinx. Broeierijen, opfokbedrijven, transporteurs, slachthuizen, verdelers … iedereen draagt verantwoordelijkheid om microbiologisch veilig kippenvlees te leveren. In België zijn er nog slechts een twintigtal grote kipbroeierijen. Hun doelstelling is zoveel mogelijk kuikens in homogene loten te kunnen afleveren aan de opfokkers. De opfok dient te gebeuren volgens strikt vastgelegde regels i.v.m. vaccinatie, verlichting en voederen. Na de opfok vindt het transport naar pluimveeslachthuizen plaats en na de slachting is er een (te) korte vleeskeuring (gemiddeld 2,4 seconden per karkas).

Voor kip geldt natuurlijk wat ook voor andere eetwaren van toepassing is: de hygiëne moet in alle fasen van het productie- en verkoopproces gewaarborgd zijn. Maar kippenvlees is bovendien bijzonder gevoelig voor ziekteverwekkers als Salmonella, Campylobacter, Escherichia Coli. Die drie soorten van bacteriën zijn in Europa verantwoordelijk voor het grootste aantal zoönoses, d.i. infectieziekten die van dier op mens overgaan. De bacteriesoorten kunnen huizen in de darmen van o.a. pluimvee.

Een eventuele besmetting van vlees of producten zoals eieren valt niet met het blote oog vast te stellen, maar kan na consumptie wel maag- en darmklachten veroorzaken gedurende een aantal dagen. En soms nemen de gezondheidsproblemen door dergelijke contaminaties zelfs zeer ernstige vormen aan. Voedselhygiëne is een zaak van iedereen en de verantwoordelijkheid is gedeeld. Kippenkwekerijen dienen strikte regels in acht te nemen, pluimveeslachterijen moeten besmetting uitsluiten en transporteurs en verdelers moeten zorgen voor ideale bewaaromstandigheden en de juiste bewaartemperaturen. Het Voedselagentschap publiceerde gisteren zijn jaarverslag 2009 waaruit blijkt dat de controles met 37 % stegen tegenover 2008. Dit is maar normaal. We kunnen het niet voldoende herhalen: veelvuldige controles en strenge sancties blijven nodig.

Wij vinden dat minstens één stuk bagage gratis moet zijn omdat dit als een deel van de dienst beschouwd kan worden

De voorbije weken kwamen verschillende vragen en klachten over bagageproblemen binnen. Met de zomervakantie in het vooruitzicht, is het goed om de puntjes op de i te zetten. Bagageregels inzake afmetingen, gewicht en tarieven wijzigen om de haverklap, vooral bij de zogenaamde lowcost-luchtvaartmaatschappijen. Bovendien zijn deze maatschappijen meestal erg streng als hun bagagevoorwaarden niet nageleefd worden.

Ryanair spant zeker de kroon. Als u bij uw terugkeer naar België met Ryanair een hoop souvenirs voor familie en vrienden mee hebt, dan betaalt u 15 euro per koffer. Voor de zomermaanden komt daar nog 5euro bovenop. De maatschappij stelt een maximum voorop van 10 kg voor handbagage en 15 kg voor geregistreerde bagage. Ryanair kijkt ook streng toe op de afmetingen van de handbagage: ze hanteren de zogenoemde 115 cm-regel (55x40x20cm). Als uw handbagage niet binnen die afmetingen valt, bent u verplicht ze in te checken en te betalen (eerste stuk 15 euro en in juli en augustus 20 euro, het tweede stuk wordt dan 35 euro, en als ze meer dan 15 kg weegt wordt dat 40 euro).

Dergelijke voorwaarden en kleine lettertjes maken het geheel vrij ingewikkeld, en daarin haalde Test-Aankoop ook gelijk tegen Ryanair in de 'onrechtmatige bedingenprocedure' voor de rechtbank van Namen. De maatschappij zal haar voorwaarden en haar website moeten aanpassen. En is de wet dan niet duidelijk genoeg? Wel, bagageregels zijn, op enkele uitzonderingen na, geliberaliseerd. Luchtvaartmaatschappijen kunnen dus naar believen bagageregels uitvaardigen, behalve voor wat betreft de prijsaanduiding en de aansprakelijkheid. Dit zijn de wettelijke uitzonderingen. Wij vinden dat minstens één stuk bagage gratis moet zijn omdat dit als een deel van het product 'vlucht' of de vervoersdienst beschouwd kan worden.

Helaas zien we in de VS de omgekeerde beweging. Een kleine Amerikaanse lowcostcarrier vroeg de reizigers een toeslag voor handbagage! De grote airlines en charters zijn soepeler, maar beginnen af en toe Ryanair na te apen. Zo kon men vroeger twee bagagestukken inchecken zonder supplement, maar sinds vorig jaar rekenen meer en meer airlines een supplement aan bij een tweede koffer. Hoewel sommige airlines beweren dat de bagageregels verband houden met het brandstofgebruik, het leefmilieu of de veiligheid, zijn de huidige regels vooral te begrijpen als 'melkkoepraktijken'. Luchtvaartmaatschappijen zien hierin een gemakkelijke bron aan bijkomende inkomsten, maar blijken in de praktijk verder een lage 'nettoprijs' te afficheren in hun reclame en promoties. Tegelijk zou het een stimulans zijn om sneller uit- en in te schepen. Zo streeft Ryanair ernaar om zijn vliegtuigen al na circa 30 minuten opnieuw te laten opstijgen.

De boodschap is andermaal dat een verwittigd consument er twee waard is. Informeer u dus best vooraf en vergelijk aan de hand van zoekmotoren of portaalsites. En nog een tip: lees de algemene voorwaarden aandachtig en print ze af voor de terugreis.

Er bestaat nu zelfs een geneesmiddel tegen wimperhypotrichose, een aandoening waaraan u lijdt wanneer men u kan wijsmaken dat uw wimpers te kort zijn!

Cholesterol, hoge bloeddruk, seksuele disfunctie bij vrouwen, vroegtijdige ejaculatie, waterpokken, prikkelbare darm, haarverlies bij mannen, rusteloze benen... Nog zin om verder te lezen? Dit zijn voorbeelden van zogenaamde voorlichtingscampagnes rond de meest uiteenlopende aandoeningen. Vaak op initiatief of met de steun van farmaceutische bedrijven. Dergelijke campagnes zijn hoofdzakelijk bedoeld om de verkoop van bepaalde geneesmiddelen de hoogte in te stuwen.

Enkele jaren geleden hekelde Test-Aankoop al eens een voorlichtingscampagne rond een schimmelaandoening van de teennagels door een firma die uiteraard het adequate geneesmiddel verkoopt. Een andere campagne, een initiatief van een fabrikant van vaccins, die ouders adviseert om hun kind te laten inenten tegen waterpokken, is eveneens bedenkelijk.

Nog een voorbeeld? Onlangs lanceerde de Belgian Bone Club (gesponsord door diverse farmaceutische bedrijven) een nieuwe campagne, in samenwerking met een vereniging van apothekers. In de IASIS-apotheken krijgt de klant een 'Eén-Minuut Osteoporose Risicotest'. De test is zo opgesteld dat de uitkomst nooit geruststellend is. Zelfs iemand die slechts één of zelfs geen enkele risicofactor vertoont, krijgt de raad om contact op te nemen met de arts of apotheker of om de gezondheid van zijn botten te bespreken met zijn dokter.

Nu is osteoporose of botontkalking weliswaar een natuurlijk fenomeen dat bij vrouwen versnelt vanaf de menopauze, maar het is geen ziekte. Op basis van de huidige gegevens is het alleszins niet verantwoord om osteoporose systematisch op te sporen en een groot deel van de bevolking bloot te stellen aan de ongewenste effecten van de geneesmiddelen.

Deze campagnes passen in het kader van de zogeheten disease mongering. Handel in ziektes, zouden we dit in het Nederlands kunnen noemen. Deze praktijk komt erop neer dat men gezonde mensen probeert te overtuigen dat ze ziek zijn of mensen met een goedaardig probleem tracht wijs te maken dat ze een ernstige aandoening hebben en zich dus moeten laten behandelen. De onderliggende filosofie: alle gezonde mensen zijn zieken die nog niet weten dat ze iets mankeren!

De vindingrijkheid van de bedrijven kent geen grenzen. Er bestaat nu zelfs een geneesmiddel tegen wimperhypotrichose, een aandoening waaraan u lijdt wanneer men u kan wijsmaken dat uw wimpers te kort zijn!

Vaak vormen de ziektes waarop men focust geen groot probleem voor de volksgezondheid. Maar door deze campagnes -die vaak uitmonden in méér voorschriften voor terugbetaalde geneesmiddelen- blijven er wel minder middelen over voor echt nuttige zaken. Indien u twijfels hebt over de ernst van een of andere voorlichtingscampagne, is het nog het eenvoudigst om contact op te nemen met ons. Wij onderzoeken de zaak en houden u en uw krant op de hoogte. Ons telefoonnummer: 02/790.41.85.

Het ziet ernaar uit dat het hoofdstuk consumentenbescherming in het toekomstige regeerakkoord niet al te veel discussie zal uitlokken

In de aanloop naar de wetgevende verkiezingen van zondag 13 juni wilden we weten hoe consumentvriendelijk de kandidaten zijn. We stelden een verkiezingsmemorandum op met daarin tien prioriteiten voor consumenten: de invoering van een groepsvordering, betaalbare autoverzekeringen, een strengere wet op de hypotheekleningen, meer concurrentie op de energiemarkt, meer concurrentie op de telecommarkt, een consumentvriendelijkere reiswetgeving, een begrenzing van de ereloonsupplementen, gezonde voedingskeuzes eenvoudiger maken, veiliger producten voor consument en milieu, geen criminalisering van de consument op het internet. We nodigden de eerste drie effectieve kandidaten van elke lijst, de lijstduwer en de eerste opvolger uit om deel te nemen aan een online enquête waarin zij gevraagd werden of zij al dan niet elke eis konden ondersteunen.

De deelname aan de enquête was voortreffelijk. Van de bijna 500 aangeschreven kandidaten antwoordde iets minder dan de helft. De kandidaten van Groen! waren het meest bereid tot deelname: 35 van de 40 aangeschreven kandidaten vulden de enquête in. Helemaal onderaan bengelt de MR met slechts 2 deelnames.

Drie prioriteiten kregen meer dan 99% steun van de deelnemers: de invoering van een groepsvordering, de goedkopere autoverzekeringen voor jongeren en de zorg voor veiliger producten voor consument en milieu. Hekkensluiter was de eis betreffende meer concurrentie op de energiemarkt (84,1%). Dit is te wijten aan het feit dat geen enkele deelnemer van Open VLD deze eis steunde, en dat de kandidaten van de N-VA de regionalisering van deze bevoegdheid opwierpen. De respondenten van SP.A en van de PVDA+ onderschreven elk individueel alle eisen. Met uitzondering van één kandidaat op 35 steunden alle kandidaten van Groen! de volledige tekst met alle consumenteneisen. De N-VA liet weten inhoudelijk akkoord te gaan met alle eisen, maar pleit voor de regionalisering van drie van de punten. Dit is overigens de reden waarom deze partij slechts 7 van de 10 eisen voor 100% steunde. De respondenten van CD&V en Lijst Dedecker steunden 8 van de 10 eisen voor de volle 100%, de deelnemers van Vlaams Belang 7 van de 10. De deelnemers van Open VLD ten slotte steunden slechts 4 van de 10 eisen voor de volle 100%, maar ook drie andere prioriteiten kregen de steun van allen behalve één kandidaat, weliswaar telkens iemand anders.

Minister van Ondernemen, Vincent Van Quickenborne, onderschreef zeven van de tien eisen. De prioriteiten betreffende de energiemarkt (niet akkoord met het voorgestelde systeem van de unieke aankoper), een consumentvriendelijkere reiswetgeving en een begrenzing van de ereloonsupplementen in ziekenhuizen, kregen zijn steun niet. Minister Magnette, bevoegd voor Consumentenzaken, onderschreef alle eisen op één na: de eis voor meer concurrentie op de telecommarkt.

De resultaten werden verwerkt in een handige module. Op basis van deze enquête ziet het ernaar uit dat het hoofdstuk consumentenbescherming in het toekomstige regeerakkoord niet al te veel discussie zal uitlokken. Hoopvol, maar we zullen er toch goed over waken dat de verkozenen er ook effectief werk van maken.

Zou u bij het lezen van de naam 'thrombin' meteen de link leggen met verlijmde biefstuk?

'Ein Steak muss ein Steak sein, ein Schinken (een ham, nvdr.) muss ein Schinken sein', zo sprak een Duits Europarlementslid tijdens het debat over de zogenaamde vleeslijm. Dit is een van de jongste staaltjes van de erg actieve Europese voedingslobby om het eiwit 'thrombin', waarmee kleine stukken vlees tot een groter geheel kunnen worden verlijmd, toe te laten als voedingsadditief.

Die kleine stukjes vlees worden dan onzichtbaar aan elkaar geplakt. Dat zou dan bijvoorbeeld betekenen dat producenten dergelijke kleine stukjes kunnen omtoveren tot een biefstuk of entrecote. Of anders verwoord, dat ze hun omzet kunnen doen stijgen dankzij een dosis van wat wij boerenbedrog zouden noemen. De 'plak-biefstuk' zou verkocht kunnen worden als volwaardige biefstuk of entrecote of wat dan ook.

De Europese Commissie was alleszins al voor het idee gewonnen en vond het voldoende dat de vleesproducenten de naam van het plakmiddel op de verpakking zouden vermelden. Zou u bij het lezen van de naam 'thrombin' meteen de link leggen met verlijmde biefstuk? Wij denken van niet. Er vond een vinnig debat plaats tussen voor- en tegenstanders in de milieucommissie van het Europees Parlement, en zopas ook in de plenaire vergadering. Tot nog toe bepaalt de Europese regelgeving dat het gebruik van een voedingsadditief alleen mogelijk is op voorwaarde dat dit niet leidt tot consumentenmisleiding en dat het duidelijke voordelen biedt aan consumenten. In het geval van vleeslijm is volgens ons aan geen van beide voorwaarden voldaan. Het toestaan van deze vleeslijm zou pure misleiding zijn van consumenten die verwachten een echte biefstuk te kopen. Ook Europees parlementslid Bart Staes (Groen!) bestempelde de praktijk terecht als 'een manier om meer geld te halen uit een koe of een varken, ten koste van consumenten die niet doorhebben dat ze aan-elkaar-geplakte-koe hebben gekocht in plaats van een volwaardig stuk vlees'.

Aan de tweede voorwaarde is ook al helemaal niet voldaan. Er is geen duidelijk voordeel aan verbonden, zoals betere bewaarmogelijkheden of nutritionele kwaliteiten. Op 19 mei laatstleden heeft het Europees Parlement dan ook de enige juiste beslissing genomen door te stemmen tegen het toelaten van die trombine. Commissaris voor Gezondheid John Dalli probeerde het nog over een andere boeg te gooien. Minder gegoede consumenten zouden volgens hem door het toelaten van trombine toegang krijgen tot 'minder dure' producten, samengesteld uit vlees van lagere kwaliteit. Maar dit stuit ons zeker tegen de borst. Mensen die sociaaleconomisch zwakker staan zouden wellicht helemaal niet begrijpen wat men hen voorschotelt.

Uiteindelijk stemden de groenen en socialisten evenals Guy Verhofstadt tegen de toelating, maar we moeten waakzaam blijven. De voedingsindustrie zal zich niet zo snel gewonnen geven. Nochtans is Test-Aankoop principieel zeker niet tegen technologische vernieuwingen. Maar zorgen die echt voor vooruitgang? Beantwoorden zij aan een reële behoefte van de consument? Zijn ze zonder risico? Die vragen nopen tot een wetenschappelijk en onafhankelijk onderzoek, die een goedkeuring moet voorafgaan. Wij zullen graag de volgende minister van Volksgezondheid interpelleren wanneer een nieuwe regering 'aaneengeplakt' is.