Home > beleggen > fondsen en sicavs > laatste analyses

Als een duivel uit de doos (11/02/2010)

Verrassing! De meerwaardebelasting bij obligatiefondsen kan soms lelijk huis houden.

Sinds begin 2008 betaalt u bij de verkoop van uw obligatiefonds roerende voorheffing op de meerwaarde van uw fonds. Dat die meerwaardebelasting totaal geen rekening houdt met wisselkoersresultaten kan voor onaangename verrassingen zorgen, bewijst het voorval van een lezer.

Het zal u maar overkomen. U belegt sinds jaar en dag in een fonds dat belegt in obligaties in Amerikaanse dollar en besluit te verkopen. Het eindresultaat valt echter tegen. De inventariswaarde van het fonds, uitgedrukt in dollar, ging weliswaar vooruit, maar de zwakke vorm van het groene biljet tempert de winst aanzienlijk na omzetting van uw dollars in euro.
Maar daarmee is de kous niet af. Omdat het fonds onderworpen is aan de meerwaardebelasting, roomt Vadertje Staat doodleuk 15 % af van het merendeel van uw meerwaarde … in dollar. Daardoor levert uw belegging in haar totaliteit zelfs een nog groter verlies op. Dat is immers mogelijk omdat de meerwaardebelasting totaal geen rekening houdt met winsten of verliezen op de wisselkoers.

BELASTING ZEGT U?
· Ter herinnering. Begin 2008 kwam de regering op de proppen met een meerwaardebelasting van 15 % op de verkoop van fondsen met meer dan 40 % in vastrentende producten in portefeuille. Thesauriefondsen, obligatiefondsen en sommige gemengde fondsen vallen daardoor onder de belasting. Dat is het geval voor alle kapitalisatiefondsen en voor distributiefondsen die niet expliciet in hun statuten vermelden dat ze minstens 90 % van hun roerende inkomsten uitkeren. Een laatste voorwaarde is dat het fonds over een Europees paspoort beschikt. Dat geldt echter voor het gros van de in ons land verdeelde fondsen.
· In het schema vindt u een handleiding bij de meerwaardebelasting. De exacte berekening ervan is geen sinecure en in de meeste gevallen kunt u daarvoor helaas enkel bij uw financiële tussenpersoon terecht.
– Dat zal zeker het geval zijn indien uw aankoop dateert van na januari 2008 en het fonds een zogenaamde ‘taxable income per share’ (TIS) berekent, zijnde alle renteopbrengsten minus de minderwaarden van het fonds. U zult dan 15 % roerende voorheffing betalen op het verschil tussen de TIS bij verkoop en de TIS op het moment van aankoop.
– Is de TIS echter niet gekend of dateert uw aankoop van vóór 2008, dan geldt het zogenaamde forfaitaire systeem waarbij de netto-inventariswaarde (NIW) van het fonds bij verkoop wordt afgetrokken van de NIW van het fonds bij aankoop (met uiterste terugloopdatum 1/7/2005). Dat verschil wordt dan nog eens gecorrigeerd met het percentage van vastrentende beleggingen in de portefeuille. Het resultaat wordt eventueel omgezet in euro waarna er 15 % voorheffing op gevorderd wordt.

CONCREET VOORBEELD
· Onze lezer koopt op 14/12/2004 deelbewijzen van KBC Renta Dollarrenta (**), een fonds dat noteert in Amerikaanse dollar (USD), tegen een inventariswaarde van 785,71 USD. Hij besluit te verkopen op 23/11/2009 tegen 952,39 USD.

Hoe zal de meerwaardebelasting in dat geval nu berekend worden?
– Omdat de aankoop vóór 2008 plaatsvond, is het forfaitaire systeem van toepassing. De fiscus zal daarbij geen rekening houden met de werkelijke aankoopprijs maar teruggaan tot 1/7/2005. Toen bedroeg de NIW van het fonds 805,2 USD. Het verschil tussen de NIW bij verkoop en die bij (fiscale) aankoop is 147,19 USD.
– Dat bedrag wordt nu gecorrigeerd met het percentage cash en obligaties in het fonds op het moment van verkoop. Volgens KBC was dat 70,66 %. In totaal levert dat nu een bedrag op van 104 USD (= 147,19*0,7066).
– Dat bedrag wordt nu omgezet in euro tegen de wisselkoers op het moment van verkoop. KBC rekende 0,6581 EUR aan per dollar. Daarmee komt de meerwaarde in euro uit op 68,44 EUR (= 104 * 0,6581).
– De roerende voorheffing van 15 % op dat bedrag is 10,27 EUR per deelbewijs. Dat is voor onze belegger een kostprijs van 1,7 % ten opzichte van het aankoopbedrag.

· Het eindresultaat? Met zijn belegging won onze lezer 35,23 EUR per deelbewijs. Dat is een winst van 6 % op zijn begininvestering. De fiscus roomt daar nu 30 % van af door de voorheffing van 10,27 EUR.

WISSELKOERSDISCRIMINATIE
· En nu wordt het helemaal absurd. Als datzelfde fonds de inventariswaarde in euro had uitgedrukt in plaats van in dollar, iets wat bijvoorbeeld vaak voorkomt bij Angelsaksische fondsen die noteren met meerdere muntklassen, dan had onze lezer in dit geval geen roerende voorheffing betaald. Zijn winst zou dan ook 35,23 EUR per deelbewijs zijn.
Dat komt omdat er bij de berekening van de meerwaardebelasting geen rekening wordt gehouden met eventuele wisselkoersschommelingen. En die zijn er in de praktijk altijd.
· In de grafiek hebben we de evolutie opgenomen van het KBC-fonds in USD (vet) en in EUR (dunne lijn) zoals die door de fiscus wordt aanzien (vanaf startdatum 1/7/2005).
In dollartermen is duidelijk de meerwaarde te zien waarop de roerende voorheffing wordt berekend. Maar indien datzelfde fonds in euro had genoteerd (dunne lijn), dan was er bij verkoop op dat moment geen sprake van een meerwaarde en dus ook niet van een roerende voorheffing.

KBC RENTA DOLLARENTA IN USD (vet) EN IN EUR (basis 100)

Vanuit de ogen van de fiscus. Het fonds boekte een winst in dollar (vette lijn), maar het zwakke groene biljet zorgde finaal voor een verlies in euro (dunne lijn).

WAT KUNT U HIERUIT LEREN?

· Het omgekeerde geldt ook. Bij een stijgende dollar zal een fonds in euro fiscaal meer benadeeld worden dan een fonds uitgedrukt in dollar. Dat komt omdat de stijging van de munt automatisch vervat zit in de evolutie van het fonds in euro. Daardoor zal de meerwaarde meegroeien. Voor een fonds uitgedrukt in dollar heeft een wisselkoersschommeling immers geen impact in hoofde van het fonds zelf.
· Belegt u in een fonds in obligaties in vreemde munt, dan doet u dat veelal omdat u in het potentieel van die munt gelooft. Hebt u daarbij de keuze uit muntklassen, kies dan altijd voor de muntklasse waarin het fonds ook zelf belegt. Komt het muntpotentieel inderdaad tot wasdom, dan zal de fiscus u daar minder zwaar op belasten bij de verkoop van dat fonds.