Test-Aankoop

Test-Aankoop steekt op een ludieke manier de draak met de Europese plannen om het verbod op publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift af te zwakken door "publieksinformatie" door de farmaceutische bedrijven toe te laten. In een spotje op onze website wordt een persoon gevolgd die lijdt aan een motivatiegebrekstoornis. Na het getuigenis volgt een wetenschappelijke uitleg dat die stoornis perfect kan worden bestreden met het geneesmiddel Strivor. Patiënten getuigen dat ze opnieuw zin hebben in hun werk, hun huishoudelijke activiteiten enzovoort na een behandeling met Strivor. Het filmpje is fictie van de beste soort. Maar op die manier gaan ook de geneesmiddelenproducenten te werk. En dat is non fictie. Die producenten hebben particuliere belangen en eigen prioriteiten die altijd zullen botsen met een objectieve informatieverstrekking. Test-Aankoop verzet zich dan ook tegen elke versoepeling van de wetgeving en dringt aan op meer controles van de bestaande regelgeving. Test-Aankoop kan daarbij alvast rekenen op de steun van minister van volksgezondheid L. Onkelinx.

Op voorschrift: publieksreclame is verboden, maar...

In principe is publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift verboden.
Test-Aankoop wijst er echter op dat de firma’s veel vindingrijkheid aan de dag leggen om dat verbod te omzeilen. Zo ziet men meer en meer zogenaamde « informatiecampagnes » die de gevaren van een ziekte overdrijven of de normale problemen van het leven uitvergroten (zoals problemen met motivatie) en laten verstaan dat er een afdoende behandeling of preventie bestaat (waarvan men de eigen risico’s en vaak beperkte werkzaamheid natuurlijk niet ter sprake brengt). Als de firma tegelijk de artsen bewerkt met promotiemateriaal voor de eigen behandeling, dan is het uiteindelijke resultaat hetzelfde als dat van gewone reclame. De campagne rond schimmelnagels van enkele jaren geleden, die toen door Test-Aankoop aan de kaak is gesteld, is daar een sprekend voorbeeld van. Maar er zijn er meer. En er worden nog andere tactieken toegepast. Soms aarzelen de firma’s zelfs niet om de grenzen van de wet af te tasten. De communicatie rond Macugen is daar een sterk voorbeeld van. Macugen is een voorschriftplichtig geneesmiddel tegen maculadegeneratie. Begin 2008 ontdekten de onderzoekers van Test-Gezondheid de website www.macugen.be, toegankelijk voor Jan en alleman. Op die website: de bijsluiter van het geneesmiddel, maar ook fraai ogende brochures, met onder meer de slogan "Draag zorg voor uw gezichtsvermogen... met Macugen". Pas nadat Test-Aankoop het Agentschap voor Geneesmiddelen op de hoogte had gebracht, sloot Pfizer begin april jl. haar website af voor het grote publiek.

Het spotje werd gedraaid in de V.S. maar daar is het non fictie
Het spotje dat door Test-Aankoop wordt getoond is fictie. Maar het voorbeeld van het geneesmiddel Ezetimibe (merknaam Ezetrol) toont aan dat het non fictie is in de V.S. Dit geneesmiddel ter behandeling van bepaalde vormen van hypercholesterolemie kwam bij ons op de markt in 2004. In de VS en Canada was het er al in 2002. In 2006 was ezetimibe in de VS al goed voor meer dan 15 % van alle voorschriften voor cholesterolverlagende medicatie, in Canada was dat slechts 3 %. Het verschil is te verklaren door de wetgeving die publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift verbiedt in Canada, maar toelaat in de VS. In de gezaghebbende medische literatuur wordt thans overigens gesteld dat ezetimibe wellicht géén gunstig effect heeft en misschien zelfs nadelig is! Eens te meer blijkt dat patiënten bewerken met reclame, zijn doel niet mist. De vraag wie daar beter van wordt, is voor Test-Aankoop een retorische vraag.

Goed informeren of de omzet vergroten?

De onderzoekers van Test-Gezondheid geven tevens het voorbeeld van PerdoFemina. In 2007 lanceerde Janssen Cilag een reclamecampagne voor dit geneesmiddel, dat werd voorgesteld als een innovatie tegen pijnlijke maandstonden. In werkelijkheid ging het gewoonweg om ibuprofen, een klassieke pijnstiller waarvan er al talloze versies op de markt waren. Maar de reclame liet uiteraard na om dat duidelijk te communiceren. Vele vrouwen hebben dus het "nieuwe" geneesmiddel gekocht, denkende dat het speciaal was ontwikkeld voor pijnlijke maandstonden, zonder te beseffen dat ze al een identiek product in de huisapotheek hadden. Een gevaarlijke verspilling. Vrouwen lopen het risico een te hoge dosis ibuprofen in te nemen, als ze niet weten dat hun twee verschillende pijnstillers in werkelijkheid volledig gelijk zijn. Wat het risico op kwalijke bijwerkingen sterk vergroot.

Verontrustende ontwikkelingen

Publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift is vandaag alleen in de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland toegelaten, waar ze trouwens steeds meer onder vuur komt te liggen. Maar in Europa streven sommigen ernaartoe de wetgeving zo aan te passen, dat de firma’s het recht zouden krijgen om zich rechtstreeks tot het publiek te richten met zogezegde "informatie"  over voorschriftplichtige geneesmiddelen. Test-Aankoop meent dat een dergelijke deregulering grote gevaren inhoudt en dat de potentiële gezondheidsvoordelen uitermate twijfelachtig zijn. De firma’s zitten door de aard der dingen met een groot belangenconflict en het getuigt van weinig zin voor realiteit om van hen een objectieve, niet vertekende informatie te verwachten. Het ligt ook voor de hand dat de keuze van de geneesmiddelen waarover ze het publiek zouden « informeren » op de eerste plaats zou gebeuren met de eigen belangen van de firma voor ogen en niet op grond van de echte noden op het vlak van gezondheid. De Europese plannen gaan echt de verkeerde richting uit. Zo wordt onder andere voorgesteld dat de firma’s hun informatie zouden mogen verspreiden via radio, televisie, geschreven pers, drukwerk en zelfs het internet. Zich op dat hellende vlak begeven, zou zeer nadelige gevolgen hebben voor de consument.

Test-Aankoop vraagt

- dat de Europese instellingen elke versoepeling verwerpen van de regels betreffende communicatie van de firma’s over hun geneesmiddelen op voorschrift.

- dat de overheden de echt onafhankelijke informatiebronnen ondersteunen, want alleen die kunnen het publiek objectieve en niet vertekende informatie aanreiken.

- dat het Agentschap voor Geneesmiddelen meer middelen krijgt, met het oog op een betere controle van de reclame, zowel naar het publiek toe als die gericht naar artsen en apothekers.

- strengere controles op de « informatiecampagnes » die vaak slechts opgezet blijken te zijn om het verbod op publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift te omzeilen.