Test-Aankoop

In het jongste nummer van het blad Test-Gezondheid toont Test-Aankoop aan dat de consument daar niets bij wint, integendeel. Geneesmiddelenproducenten hebben particuliere belangen en eigen prioriteiten die altijd zullen botsen met een objectieve informatieverstrekking. Test-Aankoop verzet zich dan ook tegen elke versoepeling van de wetgeving en dringt aan op meer controles van de bestaande regelgeving.

Op voorschrift: publieksreclame is verboden, maar ...

In principe is publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift verboden. Test-Aankoop wijst er echter op dat de firma’s veel vindingrijkheid aan de dag leggen om dat verbod te omzeilen. Zo ziet men meer en meer zogenaamde « informatiecampagnes » die de gevaren van een ziekte overdrijven en laten verstaan dat er een afdoende behandeling of preventie bestaat (waarvan men de eigen risico’s en vaak beperkte werkzaamheid natuurlijk niet ter sprake brengt). Als de firma tegelijk de artsen bewerkt met promotiemateriaal voor de eigen behandeling, dan is het uiteindelijke resultaat hetzelfde als dat van gewone reclame. De campagne rond schimmelnagels van enkele jaren geleden, die toen door Test-Aankoop aan de kaak is gesteld, is daar  een sprekend voorbeeld van. Maar er zijn er meer.
En er worden nog andere tactieken toegepast. Soms aarzelen de firma’s zelfs niet om de grenzen van de wet af te tasten. De communicatie rond Macugen is daar een sterk voorbeeld van. Macugen is een voorschriftplichtig geneesmiddel tegen maculadegeneratie. Begin 2008 ontdekte Test-Aankoop de website www.macugen.be, toegankelijk voor Jan en alleman. Op die website: de bijsluiter van het geneesmiddel, maar ook fraai ogende brochures, met onder meer de slogan "Draag zorg voor uw gezichtsvermogen" met Macugen". Pas nadat Test-Aankoop het Agentschap voor Geneesmiddelen op de hoogte had gebracht, sloot Pfizer begin april jl. haar website af voor het grote publiek.

Zonder voorschrift: publieksreclame gecontroleerd, maar...

Publieksreclame voor geneesmiddelen in de vrije verkoop (geen voorschrift) mag wél, maar wordt verondersteld aan bepaalde regels te beantwoorden en wordt in theorie gecontroleerd. Die regels en controles volstaan echter geenszins om van de reclame een betrouwbare en nuttige bron van informatie te maken. Zo is niet vereist dat de publieksreclame de aandacht vestigt op de mogelijke kwalijke bijwerkingen van het geneesmiddel. Evenmin moet ze erop wijzen dat voor de betreffende aandoening een behandeling met medicatie misschien helemaal niet nodig is. Bovendien zijn vele regels zo vaag dat beslissen of er al dan niet sprake is van een overtreding een zeer subjectieve aangelegenheid wordt. In de prakrijk zijn de meeste reclames niet sober, doen ze een beroep op emoties, geven ze een vertekend beeld van de werking van het geneesmiddel, overdrijven ze zijn effect, enz. Allemaal zaken die in principe niet zijn toegelaten. Aangezien de reclames zich als hoofddoel stellen de omzet te vergroten, willen ze zelfs wel eens gevaarlijk zijn.
Test-Aankoop stelt dan ook dat de "info" van farmaceutische firma’s per definitie een promotioneel karakter zal hebben.

Goed informeren of de omzet vergroten?
Test-Gezondheid geeft het voorbeeld van PerdoFemina. In 2007 lanceerde Janssen Cilag een reclamecampagne voor dit geneesmiddel, dat werd voorgesteld als een innovatie tegen pijnlijke maandstonden. In werkelijkheid ging het gewoonweg om ibuprofen, een klassieke pijnstiller waarvan er reeds talloze versies op de markt waren. Maar de reclame liet uiteraard na om dat duidelijk te communiceren. Vele vrouwen hebben dus het "nieuwe" geneesmiddel gekocht, denkende dat het speciaal was ontwikkeld voor pijnlijke maandstonden, zonder te beseffen dat ze al een identiek product in de huisapotheek hadden. Een gevaarlijke verspilling. Vrouwen lopen het risico een te hoge dosis iburpofen in te nemen, als ze niet weten dat hun twee verschillende pijnstillers in werkelijkheid volledig gelijk zijn. Wat het risico op kwalijke bijwerkingen sterk vergroot.

Verontrustende ontwikkelingen

Publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift is vandaag alleen in de Verenigde Staten en Nieuw-Zeeland toegelaten, waar ze trouwens steeds meer onder vuur komt te liggen. Maar in Europa streven sommiger ernaartoe de wetgeving zo aan te passen, dat de firma’s het recht zouden krijgen om zich rechtstreeks tot het publiek te richten met zogezegde "informatie"  over voorschriftplichtige geneesmiddelen. Test-Aankoop meent dat een dergelijke deregulering grote gevaren inhoudt en dat de potentiële gezondheidsvoordelen uitermate twijfelachtig zijn. De firma’s zitten door de aard der dingen met een groot belangenconflict en het getuigt van weinig zin voor realiteit om van hen een objectieve, niet vertekende informatie te verwachten. Het ligt ook voor de hand dat de keuze van de geneesmiddelen waarover ze het publiek zouden « informeren » op de eerste plaats zou gebeuren met de eigen belangen van de firma voor ogen en niet op grond van de echte noden op het vlak van gezondheid. Het Europese voorstel stelt onder andere dat de firma’s hun informatie zouden mogen verspreiden via radio, televisie, geschreven pers, drukwerk en zelfs het internet. Zich op dat hellende vlak begeven, zou zeer nadelige gevolgen hebben.

Test-Aankoop vraagt

- dat de Europarlementariërs elke versoepeling verwerpen van de regels inzake communicatie van de firma’s over hun geneesmiddelen op voorschrift.

- dat de overheden de echt onafhankelijke informatiebronnen moeten ondersteunen, want alleen die kunnen het publiek objectieve en niet vertekende informatie aanreiken.

- dat het Agentschap voor Geneesmiddelen meer middelen krijgt, met het oog op een betere controle van de reclame, zowel naar het publiek toe als die gericht naar artsen en apothekers.

- strengere controles op de « informatiecampagnes » die vaak slechts opgezet blijken te zijn om het verbod op publieksreclame voor geneesmiddelen op voorschrift te omzeilen.