Test-Aankoop

De afzetmarkt van een medicijn vergroot zonder dat er een dure registratie aan te pas komt

Vorige keer hadden we het in deze column over 'patiëntenbegeleidingssystemen' die farmabedrijven opzetten, met als doel de patiënten zoveel en zo lang mogelijk aan zich te binden. We blijven in dezelfde sfeer, maar hebben het nu over het zogenaamde off-labelgebruik van geneesmiddelen. U hebt er misschien nog niet van gehoord en toch is de kans reëel dat u er ooit mee te maken had.

Bij off-labelgebruik worden geneesmiddelen gebruikt voor andere aandoeningen of doelgroepen dan die waarvoor ze geregistreerd zijn. In sommige gevallen kan die behandeling wel soelaas bieden. Helaas bestaat ook misbruik door de farmaceutische industrie, die het systeem uitbuit om haar afzetmarkt uit te breiden. Begin 2009 kreeg farmareus Eli Lilly een boete van 1,4 miljoen dollar voor de promotie van off-labelgebruik van Zyprexa, een antipsychoticum dat geregistreerd werd voor ernstige psychiatrische aandoeningen, en dat off-label aangewend werd voor het behandelen van vaker voorkomende zaken als depressie en slaapproblemen. Eli Lilly wist dat Zyprexa sufheid kon veroorzaken, maar claimde dat deze bijwerking een voordeel was en wist zo veel artsen in rusthuizen te overtuigen om Zyprexa voor te schrijven. Bepaalde manieren van off-labelgebruik van medicijnen zijn dus niet goed te praten. Wist u trouwens dat de cortisonenneusspray die u gebruikt bij een banale verkoudheid, enkel geregistreerd is om de symptomen van een allergie te verminderen? En als een sporter epo neemt, is dat niet omdat hij chronische nierinsufficiëntie heeft, maar wel om zijn prestaties te verbeteren. Hiermee belanden we in de illegale sfeer: ook doping is in zekere zin een vorm van off-labelgebruik. Uiteraard is dit zeer voordelig voor de farma-industrie: de afzetmarkt van een medicijn vergroot zonder dat er een dure registratie aan te pas komt. Bovendien kan de fabrikant niet verantwoordelijk worden gesteld wanneer het misloopt. Het is immers de arts die de therapeutische vrijheid heeft om iets voor te schrijven. Er bestaat in België geen wet die het off-labelgebruik van medicijnen regelt, wel in Nederland. Uit een studie van het Europees Geneesmiddelenagentschap blijkt dat medicijnen bij kinderen meer ernstige bijwerkingen hebben als ze off-label worden gebruikt. Dat komt onder meer omdat de juiste doses proefondervindelijk tot stand moeten komen. Zorgwekkend, net als het feit dat artsen soms zelf niet goed weten voor welke indicaties geneesmiddelen geregistreerd zijn en voor welke niet. Begrijpelijk als u weet dat een origineel geneesmiddel en een generiek vaak niet allemaal dezelfde indicaties hebben. Er moet dan ook dringend transparantie komen, en meer wetenschappelijke basis voor dat off-label voorschrijven. Meer dan redenen genoeg om onze minister van Volksgezondheid Laurette Onkelinx aan de tand te voelen.