Test-Aankoop

Geen productie van antipersoonsmijnen zonder banken die dat financieren. Geen witwassen van geld zonder banken die dat aanvaarden. En zonder de hulp van de banken ook geen stuwdammen die een gevaar betekenen voor de plaatselijke bevolking en de natuur. En dan mogen we de ondernemingen of staten niet vergeten die de mensenrechten schenden maar die nergens zouden staan als ze niet op de financiële steun van de banken konden rekenen…
Test-Aankoop heeft het ethische beleid onder de loep genomen van 7 banken die in België zijn gevestigd (Argenta, Bank van De Post, Dexia, Fortis, ING, KBC en Triodos). Vijf thema’s werden specifiek belicht: rechten van werknemers, milieu, belasting(paradijzen), bewapening, mensenrechten. Triodos is het absolute toonbeeld voor duurzaam bankieren. ING doet het iets beter dan de andere grootbanken uit het onderzoek. Argenta en Bank van De Post hebben duidelijk geen boodschap aan een ethisch beleid.
Test-Aankoop pleit ervoor dat men een bestand zou opmaken dat geregeld wordt geüpdatet, met de rechtstreekse en onrechtstreekse beleggingen van de banken, hun leningen en financieringen vanaf 10 miljoen euro, zodra er een band is met ondernemingen of projecten die ethisch gevoelig liggen. Test-Aankoop boog zich niet alleen over het ethische beleid dat aan de basis ligt van de activiteiten van de banken, maar ook over hun fiscaal beleid, hun doorzichtigheid en hun regels inzake corporate governance. De gedetailleerde resultaten van de enquête, bank per bank, zijn terug te vinden op www.test-aankoop.be  vanaf 4 maart.

Banken medeverantwoordelijk voor omstreden projecten

Instellingen die leningen toekennen aan omstreden ondernemingen of projecten zijn medeverantwoordelijk, meent Test-Aankoop. Geen productie van antipersoonsmijnen zonder banken die dat financieren. Geen witwassen van geld zonder banken die dat aanvaarden. En zonder de hulp van de banken ook geen stuwdammen die een gevaar betekenen voor de plaatselijke bevolking en de natuur. En dan mogen we de ondernemingen of staten niet vergeten die de mensenrechten schenden maar die nergens zouden staan als ze niet op de financiële steun van de banken konden rekenen …

Het komt er dus op aan te weten aan wie de banken hun diensten aanbieden. En of ze hun keuze op bepaalde regels baseren (ondernemingen en projecten met eerbied voor de mensenrechten en het milieu, met een duidelijk standpunt inzake gevoelige domeinen zoals bewapening en olie enz.).
Daarnaast is het van belang om te weten of ze daar in hun activiteiten en beleggingen ook werkelijk rekening mee houden. Anders gezegd, of ze, op welk niveau ook, financieel geen banden hebben met ondernemingen of projecten die ethisch niet door de beugel kunnen (met een negatieve impact op sociaal vlak of voor het milieu).

Ethisch beleid onbestaand, vaag, en … niet nageleefd

Argenta en Bank van De Post blijken, voor zover Test-Aankoop heeft kunnen nagaan, duidelijk geen boodschap te hebben aan een ethisch beleid.

Wat de andere onderzochte banken betreft, toont de enquête aan dat de banken in kwestie voor diverse domeinen wel degelijk over gedragscodes beschikken, maar dat die veelal vaag zijn en niet voor al hun activiteiten gelden. Dat is bijzonder jammer wat de mensenrechten en de rechten van werknemers betreft, want die behoren net tot de belangrijkste domeinen waar een financiële instelling op zou moeten werken.

Fortis, ING en KBC van hun kant houden zich voor ten minste een van de domeinen niet aan hun eigen beleid. En dat zelfs al kijkt men alleen naar de kredieten en financieringen van projecten, iets waarvoor een bank zich niet aan haar aansprakelijkheid kan onttrekken.

Triodos: duurzaamheid troef

Triodos, de bank die zich vereenzelvigt met duurzaam bankieren, is als absoluut toonbeeld naar voren gekomen. Het beleid is op een zeer strenge leest geschoeid en Test-Aankoop vond geen enkele belegging die ermee in strijd was.

Test-Aankoop pleit voor een bestand met omstreden beleggingen

De resultaten van de enquête zetten Test-Aankoop ertoe aan om ervoor te pleiten dat men een bestand zou opmaken dat geregeld wordt geüpdatet, met de rechtstreekse en onrechtstreekse beleggingen van de banken, hun leningen en financieringen vanaf 10 miljoen euro, zodra er een band is met ondernemingen of projecten die ethisch gevoelig liggen.
De Europese Commissie zou de lijst kunnen vastleggen van ondernemingen en projecten die omstreden zijn op grond van de ethische normen die door de lidstaten worden aanvaard. De controle van gevoelige beleggingen zou men aan een bevoegde nationale instantie kunnen overlaten (in ons land: de Commissie voor het Bank-, Financie- en Assurantiewezen). Het resultaat van die controles zou uiteraard publiek moeten worden gemaakt.

Fiscaal beleid

Dankzij dochterondernemingen in belastingparadijzen hebben de banken de mogelijkheid om het ontwijken van belastingen en het frauderen te vergemakkelijken of er zelfs actief aan mee te werken. Maar de geheimhouding rond het fiscale beleid van de banken is zo groot dat het enige element waaruit men daarover iets kan opmaken, het aantal dochterondernemingen in belastingparadijzen is. Het is nochtans niet omdat een bank in zo’n paradijs aanwezig is, dat ze automatisch fraudeert of daaraan meewerkt. De cijfers: Fortis heeft 410 dochterondernemingen in belastingparadijzen, Dexia 49, KBC Groep 33 en ING Groep 16.

Doorzichtigheid

Er is één zwak punt dat Test-Aankoop heel erg betreurt: het grote publiek heeft geen toegang tot de informatie over wie rechtstreeks aandelen bezit in omstreden sectoren of ondernemingen, en de banken bleken niet happig om op vragen daarover te antwoorden of om de informatie te bevestigen die Test-Aankoop kon bijeensprokkelen.
Zelfs al heeft een bank dus regels uitgewerkt, het is lang niet altijd mogelijk om na te gaan of ze die wel toepast. Wat de consument ook denkt over de keuzes die zijn bank maakt, hij heeft in de eerste plaats het recht om te weten wat met zijn geld gebeurt. En het kan niet dat de banken totale doorzichtigheid voorstaan in hun aanbod aan duurzame beleggingen, maar zelf niet in hun kaarten laten kijken wanneer ze op het randje handelen.

Bank van De Post heeft als enige niet geantwoord op de vragenlijst van Test-Aankoop. Ook geeft de bank nergens informatie prijs over haar beleggingen. Haar cliënten kunnen op geen enkele manier te weten komen wat met hun geld gebeurt. Waarom volgt Bank van De Post niet het voorbeeld van partner Fortis?

Corporate governance

Het is vooral het principe "één aandeelhouder, één stem, één dividend" dat het verschil maakt tussen de banken. Test-Aankoop kende de slechtste score toe aan ING inzake respect voor de rechten van de aandeelhouder. Wat de werking van de raad van bestuur betreft, die kwam als het gezondst over bij datzelfde ING alsook bij Fortis, terwijl KBC op dat punt rodelantaarndrager was. En bij Dexia bleek het systeem om de resultaten te publiceren het meest doorzichtig.