Test-Aankoop

Veranderen van energieleverancier: dat is voor veel consumenten de beste besparing op de energiefactuur. Die conclusie maakt Test-Aankoop na het jaarlijkse onderzoek van de tarieven voor gas en elektriciteit in België. Een consument die op zoek gaat naar de goedkoopste leverancier voor zijn verbruik, kan al snel € 250 per jaar besparen, voor beide. Wat betreft de liberalisering van de energiemarkt dringt zich, na zeven jaar, één conclusie op: de vrijmaking is mislukt. De concurrentie is niet toegenomen, de prijzen zijn niet gedaald. Daarom moeten de regels dringend worden herbekeken.
In dat opzicht klaagt Test-Aankoop de meerderheidsparticipatie aan van de Franse staat in SPE (sinds juni 2009), de tweede energieproducent op de Belgische markt. Een markt die reeds gedomineerd wordt door het Franse GDF-Suez. Twee maal domineert de Franse Staat via de twee voornaamste producenten de Belgische energiemarkt. Test-Aankoop tekent thans beroep aan bij de Europese rechtbank van eerste aanleg tegen de beslissing van de Europese Commissie die deze operatie goedkeurde ondanks de strijdigheid met de concurrentieregels.
Intussen dreigt de jaarlijkse afrekening voor de consument nog te zullen stijgen, door een factor die de consument zelf niet in de hand heeft, maar die wel de tweede grootste kost is op de factuur: de distributie. De distributeurs zien het verbruik immers dalen, door de crisis en door energiebesparende maatregelen, en willen de dalende inkomsten compenseren door de rekening door te schuiven naar de consument.

Het jaarlijks onderzoek

Elk jaar opnieuw berekent Test-Aankoop de jaarlijkse kost voor een gemiddeld verbruik (3500 kWh, waarvan 1900 kWh in daluren, elektriciteit en 23260 kWh gas) bij alle leveranciers in België. De verschillende bedragen worden tegenover elkaar gezet in een index. Ook dit jaar blijkt dat de aangerekende bedragen sterk kunnen variëren. Zo betaalt de consument voor het standaardtarief bij Electrabel € 100 meer dan bij de goedkoopste leverancier. De duurste formules doen daar nog eens om en bij de € 80 bovenop.
Maar de grootste besparing kan de consument doen door een nieuwe gasleverancier te zoeken. Bij de goedkoopste leverancier kan men € 200 besparen in vergelijking met de standaardleverancier, en zelfs € 500 in vergelijking met het duurste tarief.

Vast voor elektriciteit, variabel voor gas

Niet alleen het gehanteerde tarief is cruciaal om de jaarrekening te kunnen inschatten, ook de keuze tussen een vast of een variabel tarief is belangrijk. Voor elektriciteit blijken formules waarbij de prijs voor drie jaar vastligt het voordeligst. Hiermee is de klant ingedekt tegen prijsschommelingen van het energiegedeelte van zijn factuur.
Wie op zoek is naar een groenestroomleverancier heeft steeds meer keuze, maar bij heel wat leveranciers zijn de formules met hernieuwbare energie wel nog steeds duurder dan de grijze stroom. Voor gas opteert men dan weer het best voor een variabel tarief. Dat is momenteel gemiddeld 40 % goedkoper dan een vast tarief.

Liberalisering allesbehalve een succes: bij wie ligt de fout?

In 2003 werd de energiemarkt geliberaliseerd. De objectieven waren een verhoogde concurrentie en lagere prijzen. Zeven jaar later is de enige conclusie dat van beide voornemens niets in huis is gekomen. Bij bepaalde leveranciers valt de rekening weliswaar voordelig uit, maar met name in Brussel en Wallonië betaalt zo goed als iedereen méér voor elektriciteit dan wanneer de markt niet geliberaliseerd zou zijn. Het is dus allerminst overdreven om van een flop te spreken. We vragen daarom dat men de regels herbekijkt en de noodzakelijke verbeteringen aanbrengt om de markt daadwerkelijk te laten functioneren. En dit op alle niveaus, dus ook wat betreft de productie van elektriciteit.

Test-Aankoop start een gerechtelijke procedure op Europees niveau …

Na de fusie tussen Suez – hoofdaandeelhouder van Electrabel – en GDF heeft de Belgische regering ingestemd met dit feitelijke monopolie op de Belgische markt, via de ondemocratisch tot stand gekomen Pax Electrica, waardoor we voor onze energie quasi totaal afhankelijk werden van Frankrijk. De situatie is nog op verslechterd aangezien een andere Franse energiereus, EDF, een meerderheidsaandeel heeft verworven bij de tweede grootste speler op de Belgische energiemarkt, SPE-Luminus. 90% van de Belgische elektriciteitsproductie bevindt zich thans in handen van de Franse staat die er geen enkel belang bij heeft om de twee reuzen tegen elkaar uit te spelen. Erger nog, deze versterking van de duopolistische structuur op de residentiële markt voor gas en elektriciteit, draagt de goedkeuring weg van de Europese Commissie. De Commissie ziet geen problemen in deze fusie ondanks de formele opmerkingen en protesten van Test-Aankoop in juni 2009. Test-Aankoop heeft beslist om deze beslissing tot goedkeuring van de concentratie aan te vechten voor het Gerecht van Eerste Aanleg van de Europese Unie. Test-Aankoop vordert de intrekking ervan omwille van het gebrek aan adequate motivatie en kennelijke beoordelingsfouten vanwege de Europese Commissie. Volgens Test-Aankoop mag de Commissie geen dubbele tong hebben. Enerzijds promoot ze de liberalisering en de concurrentie op de energiemarkt, anderzijds aanvaardt de Commissie dit type van fusie hetgeen de coördinatie tussen energie-operatoren versterkt. Wanneer zulke lakse beslissingen worden genomen door onze concurrentie-autoriteiten, wordt het duidelijk waarom de liberalisering niet werkt …

Crisis laat consument twee keer betalen

Na het bedrag dat door de energieleverancier zelf wordt aangerekend, weegt de kost van de distributie het zwaarst door op de factuur. Die kost gaat bovendien al enkele jaren in stijgende lijn, met als gevolg voor de consument een meerkost van tientallen euro.
Dit gedeelte van de factuur, dat niet geliberaliseerd en dus gereguleerd is, moet goed in het oog worden gehouden door de bevoegde overheden. Het risico bestaat immers dat de kosten in de toekomst nog verder zullen stijgen, en dit soms ten gevolge van perverse effecten.
Een van de factoren die invloed heeft op de distributiekosten is de economische crisis. Door die crisis wordt er minder energie verbruikt. Zo daalde het verbruik vorig jaar wereldwijd voor het eerst sinds 1982. En die dalende cijfers zijn natuurlijk een streep door de rekening van de distributeurs: zij zien hun inkomsten dalen en zitten met een negatief saldo op de “niet-beheersbare kosten”. De kosten zijn dus onvoldoende gedekt, met als gevolg dat de consument “vriendelijk wordt verzocht” om een extra duit in het zakje te doen. Dit zou kunnen betekenen dat de consument (minstens) twee keer voor de crisis moet opdraaien: voor de crisis zelf en voor de verliezen van de distributeurs.

Huis-aan-huisverkoper vertelt niet alles

Een aantal energieleveranciers hanteren de praktijk van huis-aan-huisverkoop om contracten aan de man te brengen. Test-Aankoop is hier geen voorstander van. De voornaamste redenen: de consument moet te snel beslissen en kan niet de tijd nemen om de aangeboden leverancier met de concurrenten te vergelijken. Uitleg vragen aan de verkoper levert meestal ook niet veel op. Zijn of haar loon hangt immers af van het aantal ondertekende contracten, en dat gaat al eens ten koste van de objectiviteit. Recent nog kreeg Test-Aankoop een voormalige huis-aan-huisverkoper over de vloer die deze praktijken aanklaagde. Een voorbeeld: als een klant een contract ondertekent bij een huis-aan-huisverkoper, heeft hij 14 dagen de tijd om dat contract alsnog op te zeggen. In principe moet de verkoper dat steeds vermelden. Maar aangezien dat ten koste van zijn eigen commissie kan gaan, gebeurt het zelden.
De consument sluit dus het best geen contract af bij een huis-aan-huisverkoper. Temeer omdat blijkt dat de leveranciers die steevast goed scoren als we op zoek gaan naar de goedkoopste contracten, hun contracten nooit op deze manier aan de man brengen.

Gratis een snelle berekening met uw eigen verbruikscijfers: www.test-aankoop.be/gaselektriciteit duidt de voor u meest voordelige leverancier aan.